ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Ε΄ ΚΛΙΜΑΚΙΟ

ΠΡΑΞΗ 227/2026

Αποτελούμενο από την Πρόεδρο του Κλιμακίου Αργυρώ Μαυρομμάτη, Σύμβουλο, και τα μέλη Ελισσάβετ Σαββοργινάκη και Παναγιώτα Τάγαρη, Παρέδρους.

Συνήλθε στις 4 και στις 19 Μαΐου 2026, σε τηλεδιάσκεψη, κατ’ άρθρα 336 παρ. 1 και 295 παρ. 2 του ν. 4700/2020, προκειμένου να ελέγξει τη νομιμότητα της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης του έργου του Δήμου .... με τίτλο «Κατασκευή Παιδικού Σταθμού στη ....», συμβατικής δαπάνης 446.311,81 ευρώ (άνευ αναθεώρησης και Φ.Π.Α.). Ο φάκελος με τα στοιχεία της υπόθεσης υποβλήθηκε στο Ελεγκτικό Συνέδριο στις 24 Απριλίου 2026 (αριθ. πρωτ. ΕλΣυν ….), με το …./23.4.2026 έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου ...., κατόπιν της .../2026 αναβλητικής Πράξης του παρόντος Κλιμακίου και συμπληρώθηκε στις 14 Μαΐου 2026 μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email).

Άκουσε την εισήγηση της Παρέδρου Παναγιώτας Τάγαρη.

Σκέφθηκε κατά τον νόμο και

Αποφάσισε τα ακόλουθα:

1. Το σχέδιο της ελεγχόμενης 1ης συμπληρωματικής σύμβασης, επανεισάγεται ενώπιον του παρόντος Κλιμακίου, μετά την έκδοση της .../2026 Πράξης του, με την οποία ζητήθηκαν τα εκεί αναφερόμενα στοιχεία.

2. Από τις διατάξεις των άρθρων 132 παρ. 1 περ. β και 156 παρ. 1 περ. β του ν. 4412/2016 (Α΄ 147), όπως η τελευταία ισχύει μετά την από 1.9.2021 αντικατάστασή της με το άρθρο 75 του ν. 4782/2021 (Α΄ 36), συνάγεται ότι η ανάθεση, στον ανάδοχο ήδη εκτελούμενου δημόσιου έργου, της εκτέλεσης συμπληρωματικών εργασιών, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στο αρχικώς ανατεθέν έργο, συνιστά παρέκκλιση από τις αρχές της διαφάνειας, της ισότητας συμμετοχής στις διαδικασίες για την κατάρτιση δημόσιων συμβάσεων και της ανάπτυξης υγιούς ανταγωνισμού και εφαρμόζεται μόνον υπό τις καθοριζόμενες στις διατάξεις αυτές προϋποθέσεις. Ειδικότερα, ως συμπληρωματικές εργασίες θεωρούνται εκείνες για τις οποίες συντρέχουν σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις: (i) Παρουσιάζουν αναγκαία συνάφεια με το έργο και δεν περιλαμβάνονται στην κύρια σύμβαση. (ii) Κατέστησαν αναγκαίες κατά την τεχνική εκτέλεση του έργου, όπως αυτό περιγράφεται στην κύρια σύμβαση. (iii) Είτε δεν μπορούν τεχνικά ή οικονομικά να διαχωριστούν από την κύρια σύμβαση, χωρίς να δημιουργήσουν μείζονα προβλήματα για την αναθέτουσα αρχή, είτε, παρά τη δυνατότητα διαχωρισμού τους, είναι απόλυτα αναγκαίες για την τελειοποίησή της, χωρίς να μεταβάλλουν τη συνολική της φύση. (iv) Το συνολικό ποσό τους δεν υπερβαίνει το ποσοστό του πενήντα τοις εκατό (50%) του ποσού της αξίας της κύριας σύμβασης, μη συνυπολογιζομένων των κονδυλίων για αναθεώρηση και Φ.Π.Α. (ΕλΣυν Ολ. 510/2024 σκ. 9, 1311/2022 σκ. 3, 183/2022 σκ. 4, 1828/2021 σκ. 4, 1072/2021 σκ. 6). Στην απόφαση του αρμοδίου οργάνου, με την οποία ανατίθενται συμπληρωματικές εργασίες στον ανάδοχο της αρχικής σύμβασης, πρέπει να τεκμηριώνεται επαρκώς αφενός η αναγκαιότητα αυτών για την άρτια, από τεχνική και λειτουργική άποψη, ολοκλήρωση του αντικειμένου της, όπως αυτό περιγράφεται στα οικεία συμβατικά τεύχη, αφετέρου οι λόγοι (τεχνικής ή οικονομικής φύσης), για τους οποίους κρίνεται ασύμφορη η εμπλοκή οικονομικού φορέα διαφορετικού από τον αρχικό ανάδοχο ή ότι, παρά τον εφικτό διαχωρισμό των συμπληρωματικών εργασιών, τούτες κρίνονται απόλυτα αναγκαίες για την τελειοποίηση του έργου, χωρίς να μεταβάλλουν τη συνολική του φύση (ΕλΣυν Ολ. 510/2024 σκ. 11, 551/2023 σκ. 14, 1855/2022 σκ. 10, 2037/2022 σκ. 3, 183/2022 σκ. 4, 1828/2021 σκ. 4, Ε΄ Κλιμ. 205, 434/2025, 95, 267/2024).

3. Από το σύνολο των στοιχείων του φακέλου της υπόθεσης προκύπτουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: Η σύμβαση για την υλοποίηση του αρχικού έργου, εργολαβικού ανταλλάγματος ποσού 2.975.412,04 ευρώ χωρίς αναθεώρηση και χωρίς ΦΠΑ, συνήφθη στις 3.1.2022, αφού απέβη θετικός ο σχετικώς διενεργηθείς προσυμβατικός έλεγχος (βλ. την ..../2021 Πράξη του παρόντος Κλιμακίου), μεταξύ του Δήμου .... και του οικονομικού φορέα «....ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ». Η συνολική προθεσμία εκτέλεσης της σύμβασης ορίστηκε σε δεκαοκτώ (18) μήνες από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης. Το έργο χρηματοδοτείται, μέχρις εξάντλησης του ποσού των 5.837.404,08 ευρώ, από το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και, κατά το υπολειπόμενο ποσό των 822.595,92 ευρώ, από πόρους του Δήμου .... (βλ. Ε΄ Κλ. .../2021 σκ. 3.2 και Ζ΄ Κλ. ..../2021).

4. Το αντικείμενο του έργου συνίσταται στην κατασκευή παιδικού σταθμού στη ...., σε οικόπεδο εμβαδού 5.241,26 τ.μ.. στο Ο.Τ. .... του οικισμού. Το κτίριο του νέου Παιδικού Σταθμού στη .... θα χωρίζεται σε δύο βασικές ενότητες, που θα εξυπηρετούνται με ανεξάρτητες εισόδους από τον κεντρικό προαύλιο χώρο, στο επίπεδο του ισογείου. α. Βρεφικός σταθμός, που οργανώνεται σε ένα επίπεδο, ισόγειο, με εμβαδόν 797,43 τ.μ., και β. Νηπιακός σταθμός, που αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα: υπόγειο, εμβαδού 1.193,44 τ.μ., ισόγειο εμβαδού 1.409,29 τ.μ. και όροφο εμβαδού 949,43 τ.μ.. Το συνολικό εμβαδόν του κτιρίου, εντός συντελεστή δόμησης, είναι 3.156,15 τ.μ.. Οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις είναι οι ακόλουθες: α) Εγκαταστάσεις ύδρευσης, β) Εγκαταστάσεις αποχέτευσης, γ) Εγκαταστάσεις θέρμανσης, δ) Εγκαταστάσεις κλιματισμού, ε) Εγκαταστάσεις εξαερισμού, στ) Εγκαταστάσεις πυροπροστασίας, οι οποίες περιλαμβάνουν τις εγκαταστάσεις πυρόσβεσης, πυρανίχνευσης, αυτόματης κατάσβεσης και φωτισμού ασφαλείας, ζ) Εγκαταστάσεις ηλεκτρικές ισχυρών ρευμάτων (φωτισμού και κίνησης), η) Εγκαταστάσεις ασθενών ρευμάτων (δίκτυο τηλεφώνων – data, μεγαφωνική εγκατάσταση, TV-radio, ηλεκτρικά κουδούνια), θ) Εγκατάσταση ηλεκτρικού υποσταθμού, ι) Εγκατάσταση αντικεραυνικής προστασίας, ια) Εγκατάσταση συστήματος ασφαλείας, ιβ) Εγκατάσταση ανελκυστήρων, ιγ) Εγκατάσταση καυσίμων αερίων, ιδ) Εξοπλισμός μαγειρείου» (βλ. άρθρο 11.1 της οικείας διακήρυξης ΑΔΑΜ: ….. 2021-04-06).

5. Με το …./20.4.2026 έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου .... βεβαιώνεται ότι τόσο το υπό κατασκευή έργο όσο και οι συμπληρωματικές εργασίες απαλλάσσονται από την υποχρέωση περιβαλλοντικής αδειοδότησης και λήψης Πρότυπων Περιβαλλοντικών Δεσμεύσεων (ΠΔΕ). Περαιτέρω, όσον αφορά στη δαπάνη που προκύπτει από την 1η Συμπληρωματική Σύμβαση Εργασιών, κατόπιν της …/2025 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου ...., με την οποία εγκρίθηκε, μεταξύ άλλων, η αύξηση της δαπάνης της αρχικής σύμβασης λόγω αναθεωρήσεων και της σύναψης της 1ης ΣΣΕ, εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, με την …./27.11.2025 απόφασή του, η μερική ανάκληση της αρχικής απόφασης χορήγησης συνολικού επενδυτικού δανείου 5.837.404,08 ευρώ, κατά το μέρος του ποσού που τελικώς δεν περιελήφθη στην αρχική δανειακή σύμβαση, και η χορήγηση εκ νέου τοκοχρεωλυτικού δανείου συνολικού ποσού 2.005.284,42 ευρώ στον Δήμο ...., από πόρους της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. Περαιτέρω, με την .../2026 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κρίθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου δανειακής σύμβασης, υπό τον όρο ότι θα ολοκληρωθεί η διαδικασία τροποποίησης της απόφασης ένταξης, που εκκρεμεί με βάση το τροποποιηθέν Τεχνικό Δελτίο Πράξης (βλ. Ζ΄ Κλ. ..../2026 σκ. 9).

6. Κατά την εκτέλεση του έργου εγκρίθηκαν διαδοχικώς ο 1ος και ο 2ος Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας Εργασιών, με τις …./13.3.2024 και …./30.10.2024 αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου ...., κατόπιν θετικών γνωμοδοτήσεων του Τεχνικού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων της Περιφερειακής Ενότητας …. (Πράξεις …/Συνεδρ.…/22.2.2024 και …/Συνεδρ…./17.10.2024), λόγω ανάγκης εκτέλεσης νέων εργασιών και αυξομειώσεων στις συμβατικές ποσότητες, που οφείλονταν σε σφάλματα, παραλείψεις και δυσκολίες προμέτρησης των εργασιών κατά τη σύνταξη της μελέτης, χωρίς μεταβολή του συμβατικού οικονομικού αντικειμένου. Ακολούθως, με την .…/16.4.2025 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου .... εγκρίθηκε ο 3ος Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας Εργασιών και με την …./24.4.2025 απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής του Δήμου .... εγκρίθηκε η ελεγχόμενη 1η Τροποποίηση για το έργο «Κατασκευή Παιδικού Σταθμού στη ....», κατόπιν και της σχετικής θετικής γνωμοδότησης του Τεχνικού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων της Περιφερειακής Ενότητας …. (Πράξη …/Συνεδρ…/3.4.2025). Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου και ιδίως από την εγκριτική απόφαση της 1ης ΣΣΕ, η αξία της ελεγχόμενης 1ης ΣΣΕ, χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ, ανέρχεται σε ποσοστό 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης, επίσης χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ (446.311,81€/2.975.412,04€ = 15%, βλ. σελ. 2 αυτής).

7. Από την από 22.2.2024 αιτιολογική έκθεση, σε συνδυασμό με τα λοιπά στοιχεία του φακέλου, όπως αυτά συμπληρώθηκαν κατόπιν της .../2026 αναβλητικής Πράξης του παρόντος Κλιμακίου, καθώς και με το …./23.4.2026 έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου .... και τα συνημμένα σε αυτό στοιχεία, προκύπτουν τα ακόλουθα: Η ελεγχόμενη 1η Συμπληρωματική Σύμβαση Εργασιών αφορά σε πρόσθετες και νέες εργασίες, καθώς και σε αυξομειώσεις ποσοτήτων εργασιών, που εντάσσονται στο υπό κατασκευή κτίριο του νέου παιδικού σταθμού στη ..... Οι εργασίες αυτές, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, «κρίθηκαν απαραίτητες για την ολοκλήρωση του έργου και (…) δεν οφείλονται σε τροποποιήσεις της μελέτης και του φυσικού αντικειμένου, αλλά σε παραλείψεις και σφάλματα της προμέτρησης». Ειδικότερα, προέκυψε η ανάγκη καθαίρεσης πλινθοδομών για την τοπική προσαρμογή των κατόψεων στις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας περί προϋποθέσεων αδειοδότησης και λειτουργίας παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών, καθώς και στις υποδείξεις της Διεύθυνσης Προσχολικής Αγωγής του Δήμου ..... Περαιτέρω, απαιτήθηκε η ενίσχυση κατακόρυφων επιφανειών με ινοπλισμένη κονία και διπλό υαλόπλεγμα, ως σταθερό υπόστρωμα επί θερμομονωτικών πλακών για την υποδοχή της προβλεπόμενης εξωτερικής επένδυσης, καθώς και το αστάρωμα επιφανειών προς επίχριση και η κάλυψη επιφανειών με υαλόπλεγμα και ινοπλισμένη κονία. Επιπλέον, προέκυψε η ανάγκη αντικατάστασης της προβλεπόμενης εξωτερικής επένδυσης με κεραμικούς οπτόπλινθους, λόγω μη διαθεσιμότητας αυτών σε λευκό χρώμα, με συμπαγείς γεωπολυμερείς πλίνθους, καθώς και η εισαγωγή νέας εργασίας για μαρμαροποδιές, η οποία δεν είχε περιληφθεί στην αρχική μελέτη, παρότι ήταν αναγκαία για την έντεχνη τοποθέτηση των παραθύρων. Ομοίως, απαιτήθηκε επαναδιαμόρφωση του πίνακα εξωτερικών κουφωμάτων για λόγους ασφάλειας και λειτουργικότητας. Ως προς τις ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες, προέκυψε ότι, μολονότι η εγκατάσταση τεχνητού αερισμού προβλεπόταν από τη Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης, στα τεύχη δημοπράτησης δεν περιλαμβάνονταν επαρκή τεχνικά στοιχεία (υπολογισμοί, τεχνική περιγραφή ή σχέδια), αλλά μόνο γενική αναφορά σε σχετικό άρθρο τιμολογίου, γεγονός που καθιστούσε την πρόβλεψη αυτή ανεπαρκή και ανεφάρμοστη, με αποτέλεσμα να απαιτηθεί η εισαγωγή νέων τιμών για μονάδες αερισμού με ανάκτηση θερμότητας, βάσει νεότερων και ακριβέστερων υπολογισμών της συμπληρωματικής ηλεκτρομηχανολογικής μελέτης. Περαιτέρω, κατέστη αναγκαία η προσαρμογή των προβλέψεων για ανελκυστήρες προς συμμόρφωση με το πρότυπο ΕΝ 81.20, καθώς και η αύξηση της ισχύος της αντλίας θερμότητας σε 360 KW, έναντι της αρχικώς προβλεφθείσας, η οποία είχε υπολογιστεί κατά προσέγγιση και αποδείχθηκε ανεπαρκής για τις πραγματικές ανάγκες θέρμανσης και ψύξης του κτιρίου, βάσει νεότερων υπολογισμών. Εξάλλου, με το …./23.4.2026 έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου .... βεβαιώνονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: « (…) Το υπό κατασκευή έργο ανεγείρεται σύμφωνα με την με αριθ. …/2010 οικοδομική άδεια, και δημοπρατήθηκε με τις έκτοτε μελέτες εφαρμογής, οι οποίες δεν περιλάμβαναν Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης (ΜΕΑ) κατά ΚΕνΑΚ, αφού δεν υπήρχε τότε η σχετική υποχρέωση κατά τον νόμο. Στη συνέχεια, και προκειμένου να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση του κτιρίου, και να καλυφθεί ο σχετικός όρος του χρηματοδοτικού προγράμματος για κατάταξή του στην ενεργειακή κατηγορία Β, δια της με αριθ. πρωτ. …./16.03.2019 σύμβασης ανατέθηκε σε ιδιώτη μελετητή η σύνταξη της σχετικής Μελέτης Ενεργειακής Απόδοσης (ΜΕΑ), προδιαγράφοντας εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης για το κτίριο (κάλυψη όλου του κτιρίου με ψύξη, αλλαγή καυσίμου από πετρέλαιο σε φυσικό αέριο, κλιματισμό σε όλο το κτίριο κ.λπ.), εργασίες που στη συνέχεια συμπεριλήφθηκαν στο αρχικό συμβατικό αντικείμενο. Η εκτέλεση των εργασιών της 1ης ΣΣΕ προβλεπόταν ως φυσικό αντικείμενο στο εν λόγω δημοπρατηθέν έργο και είχαν συμπεριληφθεί στα τεύχη δημοπράτησης ως άρθρα του προϋπολογισμού, για τα οποία, όμως προέκυψαν ανάγκες τροποποιήσεων. Ενδεικτικά αναφέρονται: (…) Τα άρθρα της αρχικής σύμβασης Α.Τ. Δ. 109 έως Δ.111: «Κυκλοφορητής νερού χαμηλής πίεσης....» αντικαταστάθηκαν με τις νέες τιμές ΠΚΤΜΝΕ6/ΝΤ1 & ΠΚΤΜΝΕ6/ΝΤ2 της 1ης ΣΣΕ, επειδή, το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την ημέρα δημοπράτησης της μελέτης (2021) μέχρι και σήμερα (2026), κατέστησε τον εξοπλισμό ξεπερασμένης και απαρχαιωμένης τεχνολογίας, λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια σε συστήματα θέρμανσης, προκειμένου να ανταποκριθούν τα έργα στις απαιτήσεις ενεργειακής κρίσης. (…) Τα άρθρα της αρχικής σύμβασης Α.Τ. Δ.246 έως Δ.254: «Φωτιστικό σώμα φθορισμού ....» αντικαταστάθηκαν με τις νέες τιμές ΠΚΤΜΝΕ4/ΝΤ13 έως ΝΤ21 της 1ης ΣΣΕ δηλαδή με φωτιστικά τύπου Led, κατ' εφαρμογή της κοινής απόφασης υπουργών Ανάπτυξης & Επενδύσεων και Περιβάλλοντος & Ενέργειας με αριθ. 40387/15.4.2022 (ΦΕΚ 1878 Β/15.04.22) περί προσαρμογής της ελληνικής νομοθεσίας στις οδηγίες της ΕΕ, όπου περιλαμβάνεται η σταδιακή κατάργηση των λαμπτήρων φθορισμού. (…) Στην 1η ΣΣΕ περιλαμβάνονται επίσης και εργασίες οι οποίες δεν είχαν συμπεριληφθεί στην αρχική μελέτη, αποτελούν όμως προαπαιτούμενες για άλλες εργασίες της αρχικής μελέτης και σύμβασης, όπως ενδεικτικά η νέα τιμή ΠΚΤΜΝΕ5/ΝΤ1: «Κατασκευή αυτοεπιπεδούμενου δαπέδου....», ως απαιτούμενου τεχνικά υποβάθρου για την επίστρωση του προβλεπόμενου από την αρχική μελέτη δαπέδου linoleum. (…) Επιπλέον, παρόλο που προβλέπεται ρητά στα συμβατικά τεύχη, εκ παραδρομής δεν είχε συμπεριληφθεί η νέα πλέον τιμή ΠΚΤΜΝΕ3/ΝΤ5: «Σκελετός εξωτερικών επενδύσεων ...», εργασία απαραίτητη για την ανάρτηση της προβλεπόμενης από τη μελέτη εξωτερικής επένδυσης ινοπλισμένων πλακών. Επισημαίνεται ότι οι εργασίες της 1ης ΣΣΕ δεν ήταν δυνατό να καλυφθούν στο πλαίσιο της αρχικής σύμβασης, καθώς τα απρόβλεπτα και τα επί έλασσον ποσά έχουν ήδη αναλωθεί (…) Το χρονικό διάστημα μεταξύ της λήψης των αποφάσεων των Οργάνων Διοίκησης του Δήμου .... (..../16.4.2025 του Δημοτικού Συμβουλίου και …/24.4.2025 της Δημοτικής Επιτροπής) και της σύνταξης της αιτιολογικής έκθεσης που συνοδεύει την 1η ΣΣΕ (…) δεν έχει μεταβάλει τα πραγματικά και τεχνικά δεδομένα που λήφθηκαν υπόψη για την έκθεση αυτή. Περαιτέρω, το τεχνικό και οικονομικό αντικείμενο της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στα πραγματικά σημερινά δεδομένα εκτέλεσης του έργου, καθώς αφορά σε στοιχεία απαραίτητα για τη λειτουργική και κατασκευαστική αρτιότητα και συνοχή του έργου, όπως ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό, επενδύσεις και επιστρώσεις. Η χρονική καθυστέρηση προέκυψε επειδή για την ενεργοποίηση της τροποποιητικής σύμβασης απαιτούνταν πρώτα η εξασφάλιση της συνέχισης της χρηματοδότησης, αρχικά με τη σύμφωνη γνώμη του χρηματοδοτικού προγράμματος (ΕΥΔΕ ΥΠΕΣ) και στη συνέχεια με την έκδοση σχετικής απόφασης του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων για τη χορήγηση νέου τοκοχρεολυτικού δανείου. (…) Η δαπάνη της συμπληρωματικής σύμβασης εξακολουθεί να ανέρχεται σε ποσοστό 15% του οικονομικού αντικειμένου της αρχικής, καθώς ο ανάδοχος της σύμβασης έχει δεσμευτεί μέσω της συνυπογραφής των σχετικών Ανακεφαλαιωτικών Πινάκων Εργασιών και των ΠΚΤΜΝΕ, που βασίζονται σε αναλύσεις νέων τιμών, οι οποίες δεν διαφοροποιήθηκαν έως σήμερα. Σε συνέχεια των παραπάνω, η συμπληρωματική σύμβαση δεν επιφέρει ουσιώδη μεταβολή του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της αρχικής σύμβασης ούτε αλλοιώνει τη συνολική φύση του έργου. Οι προβλεπόμενες εργασίες είναι αναγκαίες για την ολοκλήρωση και τη λειτουργικότητά του. (…) οι εργασίες που περιλαμβάνονται στην 1η Συμπληρωματική Σύμβαση είναι απόλυτα συναφείς με το αρχικό έργο, καθώς αποτελούν οικοδομικές και ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες που είτε προαπαιτούνται για την εκτέλεση άλλων συμπεριλαμβανομένων στην αρχική μελέτη και σύμβαση, είτε αντικαθιστούν εργασίες της αρχικής μελέτης προς συμμόρφωση στις σύγχρονες απαιτήσεις για ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και μείωση των καταναλώσεων ενέργειας. Ο διαχωρισμός τους σε άλλη σύμβαση θα δημιουργούσε μείζονα προβλήματα στο έργο και τη λειτουργία του παιδικού σταθμού, όπως ενδεικτικά: ανολοκλήρωτες όψεις και δάπεδα αιθουσών, απαρχαιωμένα και ενεργοβόρα φωτιστικά που θα έχρηζαν άμεσης αντικατάστασης κ.α.. (…) Η εμπλοκή οικονομικού φορέα διαφορετικού από τον αρχικό ανάδοχο για την εκτέλεση των εργασιών που περιλαμβάνονται στην 1η Συμπληρωματική Σύμβαση κρίνεται ασύμφορος, καθώς το έργο είναι σε εξέλιξη και οι περισσότερες εργασίες δεν αποτελούν ανεξάρτητα μεμονωμένα σύνολα που μπορούν να εκτελεστούν αυτοτελώς, αλλά πρόκειται είτε για προαπαιτούμενα υπόβαθρα δαπέδων και επενδύσεων, μετά την εκτέλεση των οποίων θα πρέπει να επανέλθει ο αρχικός ανάδοχος για περαιτέρω εργασίες, είτε για προσαυξήσεις υπαρχουσών εργασιών (η/μ πινάκων). Επιπλέον, η ύπαρξη διαφορετικού αναδόχου θα δημιουργούσε επιπλέον καθυστερήσεις στο αρχικό έργο, καθώς θα έπρεπε να μεσολαβήσουν χρονοβόρες διαδικασίες ανάδειξης νέου αναδόχου. (…)».

8. Περαιτέρω, με το …./23.4.2026 έγγραφο του Αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών Δόμησης, Πολεοδομικών Εφαρμογών και Ενεργειακού Σχεδιασμού του Δήμου .... βεβαιώνεται ότι: « (…) Οι περιλαμβανόμενες στην 1η Συμπληρωματική Σύμβαση εργασίες (…) αφορούν σε εργασίες που εντάσσονται λειτουργικά και τεχνικά στο συμβατικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης, όπως αυτό εξειδικεύεται στα τεύχη δημοπράτησης και τις εγκεκριμένες μελέτες του έργου, καθώς είτε εξειδικεύουν/αφορούν/αντικαθιστούν ήδη προβλεπόμενο από την αρχική σύμβαση εξοπλισμό, είτε αποτελούν προϋπόθεση εκτέλεσης άλλων εργασιών της αρχικής σύμβασης. (…) Κατά τον παρόντα χρόνο, η αρχική σύμβαση βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης των εσωτερικών επιστρώσεων, των χρωματισμών και ψευδοροφών, των ξυλουργικών κατασκευών (πόρτες, ντουλάπια κουζίνας κ.λπ.), των εσωτερικών κιγκλιδωμάτων, του εξοπλισμού χώρων υγιεινής, τοποθέτησης θερμαντικών σωμάτων και των εξωτερικών διαμορφώσεων. Μετά την έγκριση της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης θα ολοκληρωθεί το συνολικό συμβατικό αντικείμενο. (…) Οι περιλαμβανόμενες στην 1η Συμπληρωματική Σύμβαση εργασίες του έργου του θέματος δεν αποτελούν αντικείμενο άλλης εργολαβίας και δεν υπάρχει καμία αλληλοεπικάλυψη εργασιών. (…) Η 1η Συμπληρωματική Σύμβαση Εργασιών του έργου του θέματος δεν έχει υπογράφει και οι προβλεπόμενες σε αυτή εργασίες θα ξεκινήσουν με την υπογραφή της σύμβασης».

9. Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει, από το σύνολο των στοιχείων του φακέλου, ότι οι περιλαμβανόμενες στην ελεγχόμενη 1η συμπληρωματική σύμβαση εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 παρ. 1 περ. β΄ και 156 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 4412/2016, όπως ισχύουν. Και τούτο διότι οι εργασίες αυτές κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου, λόγω σφαλμάτων και παραλείψεων της αρχικής προμέτρησης, της ανάγκης προσαρμογής του έργου στις ισχύουσες κανονιστικές απαιτήσεις για τη λειτουργία παιδικών σταθμών, καθώς και λόγω μεταβολής των τεχνικών δεδομένων και των απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, που κατέστησαν αναγκαίες τις τροποποιήσεις και αντικαταστάσεις επιμέρους οικοδομικών και ηλεκτρομηχανολογικών στοιχείων. Περαιτέρω, οι ελεγχόμενες εργασίες συνέχονται άμεσα με το τεχνικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης και δεν μεταβάλλουν τη συνολική φύση αυτής, καθόσον αφορούν το ίδιο κτίριο παιδικού σταθμού, τις ίδιες βασικές κατηγορίες οικοδομικών και ηλεκτρομηχανολογικών εργασιών και την υλοποίηση ή τεχνική προσαρμογή στοιχείων, που εντάσσονται στο αρχικό συμβατικό αντικείμενο. Εξάλλου, δεν δύνανται να διαχωρισθούν τεχνικώς ή λειτουργικώς από το αρχικό έργο χωρίς να δημιουργηθούν ουσιώδη προβλήματα στην εκτέλεση και λειτουργία αυτού, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, συνιστούν είτε αναγκαία προαπαιτούμενα για την εκτέλεση ήδη συμβατικών εργασιών είτε προσαρμογές και αντικαταστάσεις επιμέρους στοιχείων του κτιρίου, τα οποία εντάσσονται σε ενιαίο κατασκευαστικό και λειτουργικό σύνολο. Τέλος, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι η αξία της ελεγχόμενης 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης δεν υπερβαίνει το 50% της αξίας της αρχικής σύμβασης χωρίς αναθεώρηση και χωρίς ΦΠΑ, ενώ περαιτέρω, ενόψει του ότι η αξία της ανέρχεται στο όριο του 15% της αρχικής σύμβασης, δεν πληρούται η προϋπόθεση της κατώτερης του ποσοστού αυτού αξίας, που απαιτείται για την υπαγωγή στην περίπτωση της τροποποίησης ελάσσονος αξίας της παρ. 2 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016. Τέλος, με την εκτέλεσή της δεν επέρχεται ουσιώδης μεταβολή του φυσικού ή οικονομικού αντικειμένου ούτε αλλοίωση της συνολικής φύσης του έργου.

10. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου 1ης συμπληρωματικής σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής, υπό τον όρο ολοκλήρωσης της διαδικασίας τροποποίησης της απόφασης ένταξης, που εκκρεμεί με βάση το τροποποιηθέν Τεχνικό Δελτίο Πράξης (βλ. Ζ΄ Κλ. ../2026 σκ. 9) και έκδοσης της απαιτούμενης απόφασης ανάληψης υποχρέωσης πριν από την υπογραφή της.

Για τους λόγους αυτούς

Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης του έργου του Δήμου .... με τίτλο «Κατασκευή Παιδικού Σταθμού στη ....» υπό τον όρο, που αναφέρεται στη σκέψη 10 της παρούσας.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ

Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΡΕΔΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΓΑΡΗ