Αριθμός 210/2026
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Β΄

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 26 Νοεμβρίου 2025, με την εξής σύνθεση: Κωνσταντίνα Φιλοπούλου, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύουσα, σε αναπλήρωση του Πρόεδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Ευσταθία Σκούρα, Μαρία-Ελένη Παπαδημήτρη, Σύμβουλοι, Δημήτριος Ζιαμπάρας, Νικόλαος Νικολάκης, Πάρεδροι. Γραμματέας η Ελένη Τουρόγιαννη.

Για να δικάσει την από 25 Αυγούστου 2025 αίτηση:

του Δήμου …., ο οποίος παρέστη με τους δικηγόρους: 1. Παπακωνσταντίνου Απόστολο (Α.Μ….), που τον διόρισε με αποφάσεις της Δημοτικής Επιτροπής και του Δημάρχου και ο οποίος κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 33 του π.δ. 18/1989 και 2. Ιωάννη Δρόσο (Α.Μ. ..), που τον διόρισε με απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής,

κατά του Υπουργού Εσωτερικών, ο οποίος παρέστη με τη Βασιλική Παπαλόη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 33 του π.δ. 18/1989.

Με την αίτηση αυτή ο αιτών Δήμος επιδιώκει να ακυρωθεί το υπ’ αριθ…/29.5.2025 πρακτικό (Θέμα 2ο) της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του ν. 3463/2006 της Περιφερειακής Ενότητας .... της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ... και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Παρέδρου Νικολάου Νικολάκη.

Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τους πληρεξουσίους του αιτούντος Δήμου, οι οποίοι ανέπτυξαν και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι

Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α

Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ ο

1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης δεν απαιτείται, κατά τον νόμο [άρθρα 36 παρ. 1 τελευταίο εδάφιο του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), 276 παρ. 1 υποπαρ. β΄ του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων- ν. 3463/2006 (Α΄ 114) και 28 παρ. 4 του ν. 2579/1998 (Α΄ 31)], η καταβολή παραβόλου.

2. Επειδή, με την αίτηση αυτή ζητείται, εμπροθέσμως και εν γένει παραδεκτώς, η ακύρωση του …/29.5.2025 Πρακτικού (Θέμα 2ο) της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων- (ΚΔΚ, ο οποίος κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3463/2006) της Αποκεντρωμένης Διοίκησης .... Με το εν λόγω πρακτικό έγινε δεκτή προσφυγή έξι (6) μελών του Δημοτικού Συμβουλίου του αιτούντος Δήμου και τριών (3) ομοσπονδιών συλλόγων που δραστηριοποιούνται στην περιφέρεια αυτού και ακυρώθηκε η σιωπηρή απόρριψη, από τον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ..., της…./6.12.2024 ειδικής διοικητικής προσφυγής τους κατά της …/2024 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου με θέμα «Λήψη απόφασης περί επιβολής και καθορισμού ειδικού δημοτικού τέλους για τη χρηματοδότηση των προς απόκτηση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων του Δήμου ….».

3. Επειδή, για τη νομιμοποίηση του δικηγόρου που παρίσταται ως πληρεξούσιος Δήμου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ένδικου βοηθήματος ή μέσου στο Συμβούλιο της Επικρατείας δεν αρκεί η απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής, αλλά απαιτείται και ο Δήμαρχος, ως νόμιμος εκπρόσωπος του Δήμου, σύμφωνα με το άρθρο 58 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 3852/2010, να του παράσχει την αναγκαία πληρεξουσιότητα είτε με προφορική δήλωση στο ακροατήριο, είτε με συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, είτε με έγγραφο κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 96 παρ. 2 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, το οποίο εφαρμόζεται, εν προκειμένω, δυνάμει του άρθρου 40 του π.δ. 18/1989 (ΣτΕ 58/2015 επτ., 2402/2020, 681/2024, 2030/2024 κ.ά.). Κατόπιν αυτών, εφόσον, εν προκειμένω, δεν προσκομίσθηκε έγγραφο παροχής πληρεξουσιότητας από τον Δήμαρχο του αιτούντος Δήμου προς τον δεύτερο από τους ως άνω δικηγόρους, Ιωάννη Δρόσο, αυτός θεωρείται ότι δεν παρέστη κατά τη συζήτηση της υπόθεσης.
4. Επειδή, όπως έχει ήδη κριθεί (ΣτΕ Ολομ. 380/2024, ΣτΕ 332/2025 επταμ.), κατά την έννοια της μεταβατικής διάταξης της παραγράφου 1 του άρθρου 238 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) στην έδρα κάθε Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η κατ’ άρθρο 227 του ίδιου νόμου προσφυγή κατά των πράξεων των συλλογικών ή μονομελών οργάνων των Δήμων ασκείται ενώπιον του Συντονιστή (ήδη Γραμματέα, κατ’ άρθρο 50 του ν. 5083/ 2024, Α΄ 12/26.1.2024) της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, κατά των αποφάσεων του οποίου εξακολουθεί, κατά το μεταβατικό αυτό διάστημα, να χωρεί η προβλεπόμενη στο άρθρο 151 του ΚΔΚ προσφυγή ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του ίδιου Κώδικα. Με τις ανωτέρω διατάξεις προβλέπεται ειδική διοικητική διαδικασία για τον, εκ μέρους του (τότε Γενικού) Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, αρχικώς, και της ως άνω Ειδικής Επιτροπής, εν συνεχεία, έλεγχο των αποφάσεων των οργάνων των Δήμων από άποψη νομιμότητας και μόνον, κατόπιν άσκησης αντίστοιχων προσφυγών από τον διοικούμενο. Εξάλλου, κατά την έννοια της παραγράφου 2 του άρθρου 152 του ΚΔΚ, όπως έχει παγίως ερμηνευθεί, η τριακονθήμερη αποκλειστική προθεσμία απόφανσης της Επιτροπής επί της ασκηθείσας ενώπιόν της προσφυγής κατά της απόφασης του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης αρχίζει από την περιέλευση στην Επιτροπή της προσβαλλόμενης πράξης και των στοιχείων που προβλέπονται από τον νόμο για την έκδοσή της και είναι κρίσιμα για τη διάγνωση της υπόθεσης. Η αυτή δε ερμηνεία προσήκει, για τον ίδιο λόγο (διασφάλιση πραγματικής άσκησης της περιορισμένης κατά χρόνο αρμοδιότητας απόφανσης), και για την προβλεπόμενη στην παράγραφο 5 του άρθρου 227 του ν. 3852/2010 δίμηνη αποκλειστική προθεσμία απόφανσης του Γραμματέα επί της προσφυγής κατά της απόφασης δημοτικού οργάνου, η οποία, ως εκ τούτου, αρχίζει από την περιέλευση ενώπιόν του της προσβαλλόμενης πράξης και των στοιχείων, βάσει των οποίων αυτή εκδόθηκε. Περαιτέρω, η εμπρόθεσμη άσκηση των εν λόγω προσφυγών, οι οποίες δεν έχουν ενδικοφανή χαρακτήρα, διακόπτει, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 46 του π.δ. 18/1989, την προθεσμία άσκησης αίτησης ακυρώσεως επί δύο μήνες, προκειμένου περί προσφυγής ενώπιον του Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ή επί τριάντα ημέρες, σε περίπτωση άσκησης προσφυγής και ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Όσον αφορά την έναρξη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος, κατά το οποίο η προσφυγή νομιμότητας διακόπτει, κατ’ άρθρο 46 παρ. 2 του π.δ. 18/1989, την προθεσμία άσκησης αίτησης ακυρώσεως, κρίσιμο χρονικό σημείο είναι, κατά την έννοια των προεκτεθεισών διατάξεων, αυτό της υποβολής της προσφυγής και όχι της περιέλευσης της προσβαλλόμενης με την προσφυγή πράξης και των στοιχείων έκδοσής της στο αρμόδιο όργανο. Συνεπώς, από την επομένη της παρέλευσης διμήνου από την υποβολή προσφυγής στον Γραμματέα (χωρίς να έχει εκδοθεί και κοινοποιηθεί στον ενδιαφερόμενο απορριπτική απόφαση επί της προσφυγής) επανεκκινεί η προθεσμία της αίτησης ακυρώσεως και, παραλλήλως, αρχίζει η προθεσμία άσκησης ενώπιον της Επιτροπής της δεύτερης προσφυγής νομιμότητας, η οποία, εφόσον ασκηθεί εμπροθέσμως, διακόπτει εκ νέου την προθεσμία της αίτησης ακυρώσεως για τριάντα ημέρες από την υποβολή της. Το χρονικό σημείο περιέλευσης της προσβαλλόμενης με την προσφυγή πράξης και των στοιχείων έκδοσής της στα όργανα απόφανσης επί της προσφυγής, το οποίο άλλωστε ο προσφεύγων δεν είναι σε θέση να γνωρίζει, δεν επηρεάζει τον υπολογισμό των ανωτέρω προθεσμιών, αλλά αποτελεί κρίσιμο στοιχείο μόνο για τη διαπίστωση του εάν η τυχόν μεταγενεστέρως εκδοθησόμενη απόφαση επί της προσφυγής έχει εκδοθεί αρμοδίως κατά χρόνο, οπότε θεωρείται συμπροσβαλλόμενη. Τυχόν κοινοποίηση ή γνώση της απόφασης σε μεταγενέστερο χρόνο δεν επανεκκινεί τις προθεσμίες για την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως ή προσφυγής ενώπιον της Επιτροπής.

5. Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, με την …/2022 απόφαση της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής του αιτούντος Δήμου εγκρίθηκε «Επιχειρησιακό Σχέδιο», με αντικείμενο τον προγραμματισμό της ολοκλήρωσης της εφαρμογής του σχεδίου πόλης του … και … και την απόκτηση των χαρακτηρισμένων κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων. Σύμφωνα με το σχέδιο, οι κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι, των οποίων δεν έχει συντελεστεί η απαλλοτρίωση, ιεραρχούνται ανά οικισμό ως προς την αναγκαιότητα υλοποίησής τους βάσει της πολεοδομικής σημασίας τους, η συνολική δε έκτασή τους ανέρχεται, προκειμένου για το …., σε 52.862,23 τ.μ. και, προκειμένου για …, σε 13.271,45 τ.μ. Κατόπιν της…/5.11.2024 εισήγησης της Δημοτικής Επιτροπής, με την .../13.11.2024 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του αιτούντος Δήμου, ληφθείσα κατά πλειοψηφία, αποφασίστηκε, κατ’ επίκληση των άρθρων 25 παρ. 13 του ν. 1828/1989 (Α΄ 2) [όπως η παρ. 14 αναριθμήθηκε με την παρ. 10 του άρθρου 13 του ν. 2538/1997 (Α΄ 244)] και 18 παρ. 5 του ν. 3870/2010 (Α΄ 138), η επιβολή τέλους απαλλοτρίωσης, ανά μονάδα επιφάνειας κτιρίου, ίσου με 0,75 ευρώ τον χρόνο για κάθε τ.μ., με συνείσπραξη (συνυπολογισμό) με τα τέλη καθαριότητας, «μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ». Ως ημερομηνία έναρξης βεβαίωσης του τέλους ορίστηκε η 1η Ιανουαρίου 2025 και η διάρκεια επιβολής του καθορίστηκε σε επτά (7) έτη. Με την ίδια απόφαση προβλέφθηκαν και τα εξής: α) Η απόδοση στον Δήμο .. «θα γίνεται από τη ΔΕΗ» μέσω των εκκαθαριστικών καταβολών ανά μήνα, β) η μείωση ή η απαλλαγή του ανωτέρω ειδικού τέλους να γίνεται σύμφωνα με την απόφαση …/2024 (του Δημοτικού Συμβουλίου) περί απαλλαγής των ευπαθών ομάδων από δημοτικούς φόρους ή τέλη για το έτος 2025 και γ) τα έσοδα του ανωτέρω τέλους να διατεθούν για την κάλυψη δαπανών προς αποζημίωση των ιδιοκτητών των απαλλοτριούμενων ακινήτων. Κατά της ως άνω απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου ασκήθηκε η προεκτεθείσα …./6.12.2024 ειδική διοικητική προσφυγή ενώπιον του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ...., με την οποία προβλήθηκε έλλειψη ανταποδοτικού χαρακτήρα του επιβληθέντος τέλους, έλλειψη αιτιολογίας της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου του αιτούντος Δήμου περί επιβολής του και παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των δημοτών. Με το …/10.2.2025 πληροφοριακό έγγραφο του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ..., οι προσφεύγοντες ενημερώθηκαν ότι είχε παρέλθει άπρακτη η εκ του νόμου δίμηνη προθεσμία απόφανσης, με συνέπεια να έχει συντελεστεί σιωπηρή απόρριψη της από 6.12.2024 ειδικής διοικητικής προσφυγής τους. Κατά της ως άνω σιωπηρής απόρριψης οι προσφεύγοντες άσκησαν, στις 11.3.2025 (αριθ. πρωτ. …/11.3.2025), προσφυγή νομιμότητας ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του ΚΔΚ της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Α..., επί της οποίας εκδόθηκε το ήδη προσβαλλόμενο …./29.5.2025 Πρακτικό (Θέμα 2ο), με το οποίο, κατ’ αποδοχή της προσφυγής, ακυρώθηκε η προαναφερθείσα σιωπηρή απόρριψη, από τον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ..., της αρχικής προσφυγής που είχε ασκηθεί ενώπιόν του. Ειδικότερα, με την προσβαλλόμενη πράξη της Επιτροπής υιοθετήθηκε η εισήγηση επί της προσφυγής, σύμφωνα με την οποία το επίμαχο τέλος επιβαρύνει, αφενός, τους καταναλωτές των παροχών ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή όλους όσοι έχουν ένα ηλεκτροδοτούμενο ακίνητο εντός του αιτούντος Δήμου, χωρίς να εξετάζεται καμία άλλη προϋπόθεση (π.χ. μόνιμη κατοικία ή ειδική σύνδεση και ωφέλεια από τα προς κατασκευή έργα), με συνέπεια ο προσδιορισμός των βαρυνόμενων προσώπων να καθίσταται γενικός και αόριστος, και αφορά, αφετέρου, την υλοποίηση έργων που ωφελούν αόριστο κύκλο προσώπων, με συνέπεια το επίμαχο τέλος να μην αντικρίζει ειδική αντιπαροχή προς τους βαρυνόμενους. Με αυτά τα δεδομένα, με την προσβαλλόμενη απόφαση της Επιτροπής κρίθηκε ότι το επίμαχο τέλος δεν είναι νόμιμο, διότι, σε αντίθεση με τα προβλεπόμενα στη διάταξη της παραγράφου 14 του άρθρου 25 του ν. 1828/1989, που αποτέλεσε έρεισμα για την επιβολή του, αποτελεί στην ουσία φόρο και δεν έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα.

6. Επειδή, με βάση τα εκτεθέντα στη σκέψη 3, η προβλεπόμενη από το άρθρο 227 του ν. 3852/2010, όπως ισχύει, προσφυγή νομιμότητας που άσκησαν οι ως άνω προσφεύγοντες στις 6.12.2024 ενώπιον του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης .... κατά της …./2024 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου …., τεκμαίρεται ότι απορρίφθηκε σιωπηρώς στις 7.2.2025, μετά την πάροδο δύο μηνών από την επομένη της υποβολής της. Από την επομένη της ημερομηνίας αυτής, δηλαδή στις 8.2.2025, άρχισε και η προθεσμία του ενός μηνός, κατά το άρθρο 151 του ΚΔΚ, για την άσκηση της δεύτερης προσφυγής νομιμότητας που ασκήθηκε από τους ίδιους προσφεύγοντες ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του ΚΔΚ. Η εν λόγω μηνιαία προθεσμία έληξε στις 10.3.2025 [δοθέντος ότι η τελευταία ημέρα της ως άνω προθεσμίας ενός μηνός και η επομένη της ήταν Σάββατο (8.3.2025) και Κυριακή (9.3.2025), αντίστοιχα, και άρα εξαιρετέες], χωρίς να ασκεί επιρροή ούτε ο χρόνος (τυχόν) περιέλευσης των στοιχείων της υπόθεσης στον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ούτε ο χρόνος, κατά τον οποίο οι προσφεύγοντες ενημερώθηκαν για τη σιωπηρή απόρριψη της προσφυγής τους (10.2.2025). Με τα δεδομένα αυτά, η κατατεθείσα ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του ΚΔΚ στις 11.3.2025 προσφυγή νομιμότητας, ασκήθηκε μετά την πάροδο της ανωτέρω μηνιαίας προθεσμίας και έπρεπε να απορριφθεί από αυτήν ως εκπροθέσμως ασκηθείσα. Ως εκ τούτου, με το προσβαλλόμενο …/29.5.2025 Πρακτικό της, η Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 του ΚΔΚ της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ... μη νομίμως θεώρησε ότι η προσφυγή ενώπιόν της ασκήθηκε εμπροθέσμως. Για τον λόγο δε αυτό, βασίμως προβαλλόμενο από τον αιτούντα Δήμο, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη πράξη, ενώ παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών προβαλλόμενων λόγων ακυρώσεως.

Δ ι ά τ α ύ τ α

Δέχεται την αίτηση.

Ακυρώνει το …/29.5.2025 Πρακτικό της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του ν. 3463/2006 της Αποκεντρωμένης Διοίκησης .....

Επιβάλλει στο Δημόσιο τη δικαστική δαπάνη του Δήμου …., η οποία ανέρχεται σε εννιακόσια είκοσι (920) ευρώ.

Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα την 1η Δεκεμβρίου 2025

Η Προεδρεύουσα Αντιπρόεδρος            H Γραμματέας

Κωνσταντίνα Φιλοπούλου                Ελένη Τουρόγιαννη

και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 25ης Φεβρουαρίου 2026.

Ο Πρόεδρος του Β´ Τμήματος         Η Γραμματέας

Δημήτριος Εμμανουηλίδης Ευθυμία Ψωίνου

[ ΠΗΓΗ : ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ‘’ΑΠ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ – Ν.-Κ. ΧΛΕΠΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ’’ ]