ΑΡΙΘΜΟΣ 1941/2025

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 11 Απριλίου 2025, με την εξής σύνθεση: Μιχαήλ Πικραμένος, Πρόεδρος, Σπυριδούλα Χρυσικοπούλου, Διομήδης Κυριλλόπουλος, Κωνσταντίνος Κουσούλης, Μαρίνα Παπαδοπούλου, Χρήστος Ντουχάνης, Δημήτριος Εμμανουηλίδης, Αντιπρόεδροι του Συμβουλίου της Επικρατείας, Όλγα Ζύγουρα, Βαρβάρα Ραφτοπούλου, Κωνσταντίνα Φιλοπούλου, Δημήτριος Μακρής, Σοφία Βιτάλη, Παναγιώτης Τσούκας, Κωνσταντίνα Κονιδιτσιώτου, Ρωξάνη Γιαννουλάτου, Μαρλένα Τριπολιτσιώτη, Βασίλειος Ανδρουλάκης, Σταυρούλα Κτιστάκη, Ευσταθία Σκούρα, Αικατερίνη Ρωξάνα, Ελένη Γεωργούτσου, Άννα Μπόνου, Γεωργία Ανδριοπούλου, Βασιλική Μόσχου, Σουλτάνα Κωνσταντίνου, Χριστιάνα Μπολόφη, Οδυσσέας Σπαχής, Σύμβουλοι, Νικόλαος Μαρκόπουλος, Νικόλαος Σεκέρογλου, Βασίλειος Γκέρτσος, Πάρεδροι. Από τους ανωτέρω οι Σύμβουλοι Γεωργία Ανδριοπούλου και Οδυσσέας Σπαχής, καθώς και ο Πάρεδρος Βασίλειος Γκέρτσος, μετέχουν ως αναπληρωματικά μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 26 παρ. 2 του ν. 3719/2008. Γραμματέας η Σταυρούλα Χάρου.

Για να δικάσει την από 23 Ιανουαρίου 2023 αίτηση:

των: 1. Μ. Του ..., που διατηρεί την ατομική επιχείρηση με την επωνυμία «...», που εδρεύει στην Αθήνα (…) και λοιπών (20).

κατά των Υπουργών: 1. Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, ο οποίος παρέστη με την Αφροδίτη Καρούκη, Νομική Σύμβουλο του Κράτους, 2. Εσωτερικών, ο οποίος παρέστη με τις: α) Άννα Μαλιαρά, β) Αφροδίτη Καρούκη, Νομικές Συμβούλους του Κράτους και γ) Μυρτώ Γερμάνη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και 3. Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο οποίος παρέστη με την Άννα Μαλιαρά, Νομική Σύμβουλο του Κράτους.

Η πιο πάνω αίτηση παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου, κατόπιν της υπ’ αριθμ. 1781/2024 αποφάσεως του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, προκειμένου να επιλύσει η Ολομέλεια τα ζητήματα που αναφέρονται στην απόφαση.

Με την αίτηση αυτή οι αιτούντες επιδιώκουν να ακυρωθεί το υπ’ αριθμ. 85/2022 προεδρικό διάταγμα «Καθορισμός προσόντων διορισμού σε φορείς του Δημοσίου (Προσοντολόγιο - Κλαδολόγιο)» (ΦΕΚ Α΄ 232/17.12.2022), κατά το μέρος που θεσπίζεται το πρώτον ο Κλάδος «4. ΔΕ Καλλιτεχνικών Επαγγελμάτων» και οι Ειδικότητες «6. ΔΕ Ηθοποιών» και «7. ΔΕ Θεάτρου».

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της παραπεμπτικής αποφάσεως, η οποία επέχει θέση εισηγήσεως, από την εισηγήτρια, Σύμβουλο Σταυρούλα Κτιστάκη.

Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο των αιτούντων, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και τις αντιπροσώπους των Υπουργών, οι οποίες ζήτησαν την απόρριψή της.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι

Α φ ο ύ  μ ε λ έ τ η σ ε  τ α  σ χ ε τ ι κ ά  έ γ γ ρ α φ α

Σ κ έ φ θ η κ ε  κ α τ ά  τ ο ν  Ν ό μ ο

1. Επειδή, λόγω κωλύματος, κατά την έννοια του άρθρου 26 του ν. 3719/2008 (Α΄ 241), της Συμβούλου Ρωξάνης Γιαννουλάτου και του Παρέδρου Νικολάου Μαρκόπουλου, λαμβάνουν μέρος αντ’ αυτών στη διάσκεψη και τις ψηφοφορίες, ως τακτικά μέλη, η Σύμβουλος Γεωργία Ανδριοπούλου και ο Πάρεδρος Βασίλειος Γκέρτσος, αναπληρωματικά, μέχρι τώρα, μέλη της συνθέσεως (βλ. πρακτικό διασκέψεως 63/2025, πρβλ. ΣτΕ 2210/2020 Ολομ., 813/2019 Ολομ., 2317/2018 Ολομ. κ.ά.).

2. Επειδή, με την αίτηση αυτή, για την άσκηση της οποίας έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (ηλεκτρονικό παράβολο με κωδικό πληρωμής ...), ζητείται η ακύρωση του π.δ. 85/2022 «Καθορισμός προσόντων διορισμού σε φορείς του Δημοσίου (Προσοντολόγιο - Κλαδολόγιο)» (Α΄ 232/17.12.2022), κατά το μέρος που αφορά στα άρθρα 4 παρ. 1 και 5 παρ. 1 αυτού, καθώς και στον Πίνακα 3 «Κατηγορία Δευτεροβάθμιας Εκπαιδεύσεως ΔΕ» του Παραρτήματος Α´, καθ’ ο μέρος θεσπίζεται το πρώτον ο Κλάδος «4. ΔΕ Καλλιτεχνικών Επαγγελμάτων» και οι Ειδικότητες «6. ΔΕ Ηθοποιών» και «7. ΔΕ Θεάτρου», καθόσον ο κανονιστικός νομοθέτης παρέλειψε να προβλέψει οποιαδήποτε κατηγορία που αντιστοιχεί στην Ανωτέρα Εκπαίδευση του άρθρου 16 παρ. 7 του Συντάγματος και στην οποία (κατηγορία) εντάσσονται οι απόφοιτοι των Ανώτερων Δημόσιων και Ιδιωτικών Δραματικών Σχολών.

3. Επειδή, η υπόθεση εισάγεται στην Ολομέλεια κατόπιν της 1781/2024 παραπεμπτικής αποφάσεως του Γ΄ Τμήματος, με την οποία καταργήθηκε η δίκη ως προς το αιτούν νομικό πρόσωπο με αριθμό 15 στο δικόγραφο, απορρίφθηκε η αίτηση ως προς τον 20ό αιτούντα, απορρίφθηκαν ορισμένοι λόγοι ακυρώσεως και παραπέμφθηκε προς επίλυση, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 100 παρ. 5 του Συντάγματος, το ζήτημα της συνταγματικότητας των διατάξεων των άρθρων 4 παρ. 1 και 5 παρ. 1 του π.δ. 85/2022.

4. Επειδή, στο άρθρο 16 του Συντάγματος ορίζονται τα εξής: «1. Η τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες· η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους. 2. Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους ... 4. Όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας, σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά εκπαιδευτήρια ... 7. Η επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση παρέχεται από το Κράτος και με σχολές ανώτερης βαθμίδας για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από τρία χρόνια, όπως προβλέπεται ειδικότερα από τον νόμο, που ορίζει και τα επαγγελματικά δικαιώματα όσων αποφοιτούν από τις σχολές αυτές. 8. Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις και τους όρους χορήγησης άδειας για την ίδρυση και λειτουργία εκπαιδευτηρίων που δεν ανήκουν στο Κράτος, τα σχετικά με την εποπτεία που ασκείται πάνω σ’ αυτά, καθώς και την υπηρεσιακή κατάσταση του διδακτικού προσωπικού τους. …». Από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγονται τα ακόλουθα: Η επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση αποσκοπεί στη μετάδοση ειδικών γνώσεων και εμπειριών, κατάλληλων για την άσκηση ορισμένου επαγγέλματος, και, αντιστοίχως, στη δημιουργία στελεχών απαραίτητων για τη λειτουργία της σύγχρονης οικονομίας (ΣτΕ 922/2023 επταμ., 547/2008 επταμ., βλ. και ΣτΕ 1789/2023, 1318/2009, 211/2006 κ.ά.). Ο αναθεωρητικός νομοθέτης, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την ιδιαίτερη φύση και αποστολή της εκπαίδευσης αυτής, όσο και τη συνεχώς αυξανόμενη σπουδαιότητά της στη σύγχρονη ζωή, όρισε στην παράγραφο 7 ότι η επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση παρέχεται, κατ’ αρχήν, από το Κράτος, σε όλες τις βαθμίδες της, ώστε να ικανοποιείται, και κατά το μέρος τούτο, το προβλεπόμενο στην παράγραφο 4 κοινωνικό δικαίωμα στην εκπαίδευση· καθιέρωσε δε, ιδιαίτερο καθεστώς για τις σχολές της εν λόγω κατηγορίας, ορίζοντας ότι η επαγγελματική εκπαίδευση μπορεί να παρέχεται και με σχολές ανώτερης βαθμίδας, για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από τα τρία έτη, και ότι ο νόμος καθορίζει τα δικαιώματα των αποφοίτων των σχολών αυτών. Από την ανωτέρω διάταξη δεν συνάγεται, όμως, ότι επιβάλλεται η παροχή της ανωτέρω εκπαίδευσης αποκλειστικώς από το Κράτος. Συνεπώς, ως προς την επαγγελματική ή άλλη ειδική εκπαίδευση, ναι μεν δεν κατοχυρώνεται συνταγματικώς ατομικό δικαίωμα των ιδιωτών να ιδρύουν εκπαιδευτήρια αυτής της κατηγορίας, αλλά το Σύνταγμα δεν απαγορεύει την ίδρυσή τους και από ιδιώτες. Η δυνατότητα των ιδιωτών να ιδρύουν εκπαιδευτήρια επαγγελματικής ή άλλης ειδικής εκπαίδευσης αποτελεί αντικείμενο ρύθμισης, με κανόνες δικαίου που θέτει ο κοινός νομοθέτης, ο οποίος μπορεί να επιτρέψει ή και να απαγορεύσει την ίδρυση και λειτουργία τους από ιδιώτες, μετά από εκτίμηση της επάρκειας των αντίστοιχων δημόσιων σχολών να καλύψουν τις εκπαιδευτικές ανάγκες, ενόψει και των κατευθύνσεων και αναγκών της εθνικής οικονομίας, των γενικότερων επιπτώσεων από τη λειτουργία τέτοιων ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων, καθώς και όλων των συναφών παραγόντων (βλ. ΣτΕ 547/2008 επταμ., 1318/2009, 211/2006 κ.ά.). Τέλος, κατά το Σύνταγμα, η προβλεπόμενη στην παράγραφο 7 του άρθρου 16 επαγγελματική εκπαίδευση, η οποία παρέχεται και από σχολές ανώτερης βαθμίδας, αποσκοπεί, σύμφωνα με τα ήδη εκτεθέντα, στη μετάδοση ειδικών γνώσεων και εμπειριών, κατάλληλων για την άσκηση ορισμένου επαγγέλματος (ΣτΕ 678/2005 Ολομ., 1958/2000 Ολομ., 922/2023 επταμ., ΣτΕ 1789/2023, πρβλ. ΣτΕ 1260/1995 Ολομ.).

5. Επειδή, ο κοινός νομοθέτης εξειδικεύοντας τους ορισμούς του άρθρου 16 παρ. 7 του Συντάγματος για την επαγγελματική και τεχνική εκπαίδευση προέβλεψε, αρχικώς, με τον ν. 576/1977 «Περί οργανώσεως και διοικήσεως της Μέσης και Ανωτέρας Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαιδεύσεως» (Α΄ 102), ότι η Ανώτερη Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση ανήκει στην τρίτη βαθμίδα της εκπαίδευσης, παρέχεται δε στις Ανώτερες Τεχνικές και Επαγγελματικές Σχολές (άρθρο 24), ότι η φοίτηση στις ανωτέρω Σχολές είναι διάρκειας τεσσάρων έως έξι εξαμήνων, αναλόγως της ειδικότητας (άρθρο 25 παρ. 2), και ότι περισσότερες Ανώτερες Τεχνικές και Επαγγελματικές Σχολές συγκροτούν τα "Κέντρα Ανωτέρας Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαιδεύσεως" (Κ.Α.Τ.Ε.Ε. - άρθρο 27 παρ. 1). Τα Κ.Α.Τ.Ε.Ε. καταργήθηκαν με το άρθρο 35 παρ. 1 του ν. 1404/1983 (Α΄ 173), που ίδρυσε τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) και τα οργάνωσε ως σχηματισμούς της προβλεπόμενης από το άρθρο 16 παρ. 7 του Συντάγματος ανώτερης επαγγελματικής εκπαίδευσης. Κατόπιν, με τον ν. 2916/2001 (Α΄ 114), ο νομοθέτης, λαμβάνοντας υπόψη τις μεταρρυθμίσεις που είχαν λάβει χώρα στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες αναπτύσσεται ήδη ενιαίος χώρος ανώτατης (πανεπιστημιακής και τεχνολογικής) εκπαίδευσης και τις ανάγκες της σύγχρονης οικονομίας και παραγωγής, προέβη στην αναδιοργάνωση του χώρου της ανώτατης εκπαίδευσης, καταργώντας τα Τ.Ε.Ι. ως «σχολές ανώτερης βαθμίδας» και ιδρύοντας ταυτόχρονα, με την ίδια ονομασία, ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τα οποία οργανώνονται κατά το άρθρο 16 παρ. 5 του Συντάγματος. Με τον τρόπο αυτό, η ανώτατη εκπαίδευση περιέλαβε πλέον δύο τομείς, τον πανεπιστημιακό, στον οποίο υπήχθη το σύνολο των λειτουργούντων, κατά τον χρόνο έναρξης ισχύος του νόμου αυτού, ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, και τον τεχνολογικό, στον οποίο υπήχθησαν, μεταξύ άλλων, τα Τ.Ε.Ι. (ΣτΕ 479/2018 Ολομ., 922/2023 επταμ. κ.ά.). Στις μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 6 του ως άνω νόμου ορίσθηκε, μεταξύ άλλων, ότι: «1. ... 6. α) Η αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών των Τμημάτων Τ.Ε.Ι. συνεχίζεται και ολοκληρώνεται μέχρι 31 Αυγούστου 2002, ... β) Τα επαγγελματικά δικαιώματα όσων αποφοιτούν από τα Τ.Ε.Ι. μετά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού είναι τα ίδια με αυτά που καθορίζονται με τα προεδρικά διατάγματα που έχουν εκδοθεί κατά ειδικότητα σύμφωνα με τις διατάξεις του στοιχείου γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 25 του ν. 1404/1983. ... 9. α) Τα Τ.Ε.Ι. μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2003 καταρτίζουν τον εσωτερικό κανονισμό τους ...». Περαιτέρω, στο άρθρο 13 του ν. 3149/2003 (Α΄ 141) ορίσθηκε ότι: «1. … 27 «Η προθεσμία αναμόρφωσης των προγραμμάτων σπουδών των τμημάτων Τ.Ε.Ι., που προβλέπεται στην περίπτωση α΄ της παρ. 6 του άρθρου 6 του Ν. 2916/2001, παρατείνεται μέχρι 31 Αυγούστου 2003». Στη συνέχεια, με τους ν. 4521/2018 (Α΄ 38), 4559/2018 (Α΄ 142), 4589/2019 (Α΄ 13) και 4610/2019 (Α΄ 70) τα Τ.Ε.Ι. καταργήθηκαν ως αυτοτελή νομικά πρόσωπα και εντάχθηκαν στα Α.Ε.Ι. ως Τμήματα αυτών.

6. Επειδή, με τον ν. 1158/1981 «Περί οργανώσεως και διοικήσεως σχολών Ανωτέρας Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως, Κρατικού Βραβείου Θεάτρου και καταργήσεως Αδείας ασκήσεως επαγγέλματος ηθοποιού» (Α΄ 127) ορίζεται, το πρώτον, ότι η Ανωτέρα Καλλιτεχνική Εκπαίδευση ανήκει στην τρίτη βαθμίδα εκπαίδευσης και παρέχεται από Ανώτερες Δημόσιες και Ιδιωτικές Σχολές που εποπτεύονται από το Υπουργείο Πολιτισμού. Ειδικότερα, στον νόμο αυτό ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: Άρθρο 1 «Η Ανωτέρα Καλλιτεχνική Εκπαίδευσις ανήκει εις την τρίτην βαθμίδα εκπαιδεύσεως, παρέχεται δε εις τας Ανωτέρας Δημοσίας και Ιδιωτικάς Σχολάς Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως», Άρθρο 2 «1. Αι ανώτεραι Σχολαί Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως έχουν ως σκοπόν την παροχήν εκπαιδεύσεως εις την Δραματικήν Τέχνην, την Τέχνην του Χορού και την Κινηματογραφικήν Τηλεοπτικήν Τέχνην. 2. Αι εν λόγω Σχολαί τελούν υπό την εποπτείαν του Υπουργείου Πολιτισμού και Επιστημών», Άρθρο 3 «1. Αι Ανώτεραι Σχολαί Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως διακρίνονται εις Σχολάς: α) Δραματικής Τέχνης, ... β) Χορού, ... γ) Κινηματογραφίας-Τηλεοράσεως, ... 2. ...», Άρθρο 4 «1. Η άδεια ιδρύσεως και λειτουργίας Ανωτέρας Σχολής Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως χορηγείται δι’ αποφάσεως του Υπουργού Πολιτισμού και Επιστημών, δημοσιευομένης διά της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως εις: α) Έλληνας πολίτας εφ’ όσον ... β) Νομικά εν γένει Πρόσωπα Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου και Εταιρείας, εφ’ όσον η πλειοψηφία της Διοικήσεως ανήκει εις Έλληνας πολίτας, ... 2. ... 3. Διά Προεδρικού Διατάγματος, εκδιδομένου προτάσει του Υπουργού Πολιτισμού και Επιστημών, καθορίζονται τα μετά της αιτήσεως υποβαλλόμενα δικαιολογητικά προς απόδειξιν της συνδρομής των προϋποθέσεων του παρόντος νόμου. 4. ...», Άρθρο 12 «1. Η φοίτησις εις τας Ανωτέρας Σχολάς Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως είναι δι’ εν έκαστον των Τμημάτων αυτών, τριετούς διαρκείας. 2. Εις το πρώτον έτος σπουδών εγγράφονται, κατόπιν εισαγωγικών εξετάσεων, οι έχοντες απολυτήριον Λυκείου του Ν. 309/1976 ή απολυτήριον εξαταξίου Γυμνασίου ή άλλης ισοτίμου Σχολής ημεδαπής ή αλλοδαπής. 3. Κατ’ εξαίρεσιν, εις τας Σχολάς Δραματικής Τέχνης και το Τμήμα Χορευτών των Σχολών Χορού εγγράφονται σπουδασταί μη κεκτημένοι τον ως άνω τίτλον, όλως προικισμένοι εις την Δραματικήν και την Τέχνην του Χορού, κατόπιν αποφάσεων ειδικών, κατά περίπτωσιν, Επιτροπών, συγκροτουμένων δι’ αποφάσεως του Υπουργού Πολιτισμού και Επιστημών. 4. ...», Άρθρο 13 «1. Εις τους ευδοκίμως αποφοιτούντας σπουδαστάς χορηγούνται υπό των Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως οι κάτωθι τίτλοι: α) Διπλώματα εις τους σπουδαστάς απάντων των Τμημάτων. β) Πτυχία εις τους σπουδαστάς της παρ. 3 του άρθρου 12 του παρόντος νόμου. 2. ... 5. Διπλωματούχοι Σχολών Δραματικής Τέχνης δύνανται να εισάγωνται εις ιδρυθησόμενα Τμήματα ή Σχολάς θεατρολογίας εις τας Φιλοσοφικάς Σχολάς των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και υπό προϋποθέσεις και ποσοστόν οριζόμενον διά Προεδρικών Διαταγμάτων, εκδιδομένων προτάσει των Υπουργών Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και Πολιτισμού και Επιστημών. 6. Οι Πτυχιούχοι Τμημάτων ή Σχολών Θεατρολογίας δύνανται να διδάσκουν μαθήματα της ειδικότητός των εις τα Σχολεία Μέσης Εκπαιδεύσεως», Άρθρο 14 [όπως ισχύει μετά την προσθήκη παραγράφων 2Α και 3Α με το άρθρο 64 παρ. 1 και 2 του ν. 4559/2018 (Α´ 142)] «1. Αι εξετάσεις διακρίνονται εις εισαγωγικάς, κατατακτηρίους, προαγωγικάς, επαναληπτικάς διπλωματικάς και πτυχιακάς. α) Αι εισαγωγικαί εξετάσεις σκοπούν εις την διακρίβωσιν των απαιτουμένων προϋποθέσεων των υποψηφίων σπουδαστών διά την εγγραφήν των εις τας Σχολάς. β) Αι κατατακτήριοι εξετάσεις σκοπούν εις την διακρίβωσιν των απαιτουμένων γνώσεων των υποψηφίων σπουδαστών, των προερχομένων εκ Σχολών της αλλοδαπής, διά την εγγραφήν των εις αντίστοιχον έτος σπουδών. γ) Αι προαγωγικαί εξετάσεις σκοπούν εις την διαπίστωσιν των απαιτουμένων γνώσεων δια την προαγωγήν του σπουδαστού εκ της μίας εις την επομένην τάξιν. δ) Αι επαναληπτικαί εξετάσεις σκοπούν εις την διαπίστωσιν των απαιτουμένων γνώσεων διά την προαγωγήν εις την επομένην τάξιν ή λήψιν διπλώματος ή πτυχίου σπουδαστών, μη επιτυχόντων κατά την προηγούμενην προαγωγικήν ή διπλωματικήν ή πτυχιακήν εξέτασιν αυτών. ε) Αι διπλωματικαί ή πτυχιακαί εξετάσεις σκοπούν εις την διαπίστωσιν των απαιτουμένων γνώσεων διά την χορήγησιν διπλώματος ή πτυχίου εις τους σπουδαστάς. 2. ... . 4. Αι διπλωματικαί ή πτυχιακαί εξετάσεις και αι επαναληπτικαί αυτών διενεργούνται, κατ’ αρχήν, υπό των Σχολών, δι’ άπαντα τα διδασκόμενα εις το Γ´ έτος αυτών μαθήματα. Οι επιτυχόντες εις την ως άνω εξέτασιν σπουδασταί εξετάζονται διά την απόκτησιν διπλώματος ή πτυχίου και υπό των εν παραγράφω 3 προβλεπομένων Επιτροπών μόνον εις τα κύρια μαθήματα. ...», Άρθρο 26 «1. Διά Προεδρικών Διαταγμάτων, εκδιδομένων προτάσει των Υπουργών Προεδρίας Κυβερνήσεως, Πολιτισμού και Επιστημών και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, μετά γνώμην των αρμοδίων Διοικητικών Συμβουλίων, κατατάσσονται εις την ανωτέραν βαθμίδα εκπαιδεύσεως αι λειτουργούσαι ως ν.π.δ.δ. ή ως Υπηρεσίαι ν.π.δ.δ. α) Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. β) Δραματική Σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και γ) Κρατική Σχολή Ορχηστρικής Τέχνης. ...». Κατ’ εξουσιοδότηση των διατάξεων του ως άνω νόμου 1158/1981 εκδόθηκε το π.δ. 370/1983 «Κανονισμός οργάνωσης και λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Δραματικής Τέχνης» (Α´ 130), στο οποίο αναλυτικά προσδιορίζονται, μεταξύ άλλων, τα αναγκαία δικαιολογητικά για την ίδρυση και λειτουργία Σχολών Δραματικής τέχνης (άρθρο 1), οι προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να πληρούν οι κτηριακές εγκαταστάσεις των Σχολών (άρθρο 2), τα αναγκαία προσόντα που πρέπει να διαθέτουν και τα δικαιολογητικά που πρέπει να προσκομίσουν οι καθηγητές (άρθρα 3, 4), ενώ καθορίζονται και τα των εισαγωγικών, κατατακτήριων, προαγωγικών, διπλωματικών, πτυχιακών και επαναληπτικών εξετάσεων (άρθρο 8), τα της φοίτησης των σπουδαστών (άρθρα 9, 10), τα της βαθμολογίας (άρθρα 11, 12), των τίτλων σπουδών (άρθρο 15), των υποχρεώσεων, των παραπτωμάτων και των πειθαρχικών ποινών που μπορεί να επιβληθούν στους σπουδαστές (άρθρα 17, 18, 19), καθώς και τα των μαθημάτων και των ωρών διδασκαλίας αυτών στις ως άνω Σχολές (άρθρο 23). Τέλος, κατ’ εξουσιοδότηση του ως άνω ν. 1158/1981 εκδόθηκαν, επίσης, το π.δ. 372/1983 «Κανονισμός οργάνωσης και λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Χορού» (Α´ 131), το π.δ. 598/1985 «Κατάταξη της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης (Κ.Σ.Ο.Τ.) στην Ανώτερη Βαθμίδα καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, οργάνωση και λειτουργία αυτής» (Α´ 212) και το π.δ. 336/1989 «Οργανισμός λειτουργίας Ανωτέρων Σχολών Δραματικής Τέχνης Εθνικού Θεάτρου και Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος» (Α´ 156).

7. Επειδή, με τον νόμο 1158/1981, ο οποίος είχε ως σκοπό την αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, η οποία μέχρι τότε παρεχόταν από σχολές μη διαβαθμισμένες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προκρίθηκε, σύμφωνα με τις επιταγές του άρθρου 16 παρ. 7 του Συντάγματος, η παροχή της ειδικής εκπαίδευσης να διενεργείται από Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (ΣτΕ 922/2023 επταμ., 1789/2023, 211/2006, βλ. σχετ. και ΣτΕ 3834/1986). Με τον ανωτέρω νόμο θεσπίσθηκε ένα νέο πλήρες σύστημα παροχής της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, καθορίσθηκαν οι βασικές αρχές λειτουργίας των σχολών αυτών, τα των εξετάσεων που οδηγούν σε κτήση τίτλων σπουδών των αποφοίτων τους, ορίσθηκαν δε, μεταξύ άλλων, λεπτομερώς οι προϋποθέσεις για την χορήγηση στους ενδιαφερόμενους ιδιώτες αδειών ίδρυσης και λειτουργίας ιδιωτικών Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης.

8. Επειδή, η αρμοδιότητα αναγνώρισης της ισοτιμίας τίτλων σπουδών που είχαν απονεμηθεί από Κρατικές και αναγνωρισμένες Ιδιωτικές Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, μέχρι τη δημοσίευση του νόμου 1158/1981, σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 5 αυτού, ανήκε στο Συμβούλιο Ισοτιμιών του ΚΑΤΕΕ Αθηνών. Μετά την ίδρυση των Τ.Ε.Ι. με τον ν. 1404/1983 ως σχηματισμών της προβλεπόμενης στην παρ. 7 του άρθρου 16 του Συντάγματος ανώτερης επαγγελματικής εκπαίδευσης, σαφώς διακρινόμενων από τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, η αρμοδιότητα αυτή περιήλθε στο Ινστιτούτο Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (Ι.Τ.Ε.). Όπως δε έχει κριθεί (ΣτΕ 922/2023 επταμ., ΣτΕ 1789/2023), η αρμοδιότητα του Ι.Τ.Ε. σχετικά με την αναγνώριση της ισοτιμίας των τίτλων σπουδών που χορηγούσαν οι Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης του ν. 1158/1981 με τους τίτλους που χορηγούνταν από τα Τ.Ε.Ι., την οποία προέβλεψε ο ν. 1404/1983 (όπως τροποποιήθηκε), σε συνδυασμό με την Ε5/3191/4-7-1990 Κ.Υ.Α. (Β΄ 466), ίσχυσε έως τις 9.6.2003, δηλαδή μέχρι την κατάργησή της με τον ν. 3149/2003. Περαιτέρω, με το άρθρο 79 του ν. 4481/2017 (Α΄ 100 και διόρθ. Α΄ 192) ορίσθηκαν τα εξής: «Οι τίτλοι σπουδών που χορηγήθηκαν από Ανώτερες Δημόσιες και Ιδιωτικές Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, εφόσον οι τίτλοι αυτοί αποκτήθηκαν, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1158/1981 (Α΄ 127), έως την ημερομηνία έναρξης ισχύος του ν. 3149/2003 (Α΄ 141), θεωρούνται ισότιμοι προς τους τίτλους σπουδών που χορηγούσαν έως τις 10.6.2003 τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, χωρίς αντιστοιχία προς υπάρχουσες κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα ειδικότητες των Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. Αρμόδιος για την αναγνώριση της ισοτιμίας ορίζεται ο Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.). Με κοινή απόφαση των Υπουργών Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων και Πολιτισμού και Αθλητισμού καθορίζονται οι Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος άρθρου, καθώς και οι προϋποθέσεις και η διαδικασία αναγνώρισης της ισοτιμίας». Κατ’ εξουσιοδότηση, μεταξύ άλλων, της διατάξεως αυτής εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. ΥΠΠΟΑ/ΑΤΝΕΚΕ/374216/1287/2-8-2018 (Β΄ 3196) κοινή υπουργική απόφαση, με την οποία ορίσθηκαν τα ακόλουθα: «1. Ο Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π) αποφαίνεται για την αναγνώριση της ισοτιμίας των τίτλων σπουδών, που έχουν χορηγήσει οι Ανώτερες Δημόσιες και Ιδιωτικές Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, που διέπονται από το ν. 1158/1981 (Α΄ 127) και τα Προεδρικά Διατάγματα, που έχουν εκδοθεί με εξουσιοδότηση του νόμου αυτού, έως την ημερομηνία έναρξης ισχύος του ν. 3149/2003 (Α΄ 141), με τους τίτλους που χορηγούσαν έως τις 10-6-2003 τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.), χωρίς αντιστοιχία προς υπάρχουσες κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα ειδικότητες των Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. 2. Στους τίτλους σπουδών των Ανωτέρων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν. 1158/1981 (όπως αναφέρονται στο παράρτημα Α΄ της παρούσας) και τα εκτελεστικά αυτού διατάγματα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 1 της παρούσας, περιλαμβάνονται οι εξής: α) Δίπλωμα Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης, Τμήμα Υποκριτικής (αποκλειστικά για αποφοίτους Λυκείου ή ισότιμης σχολής). β) Πτυχίο Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης, Τμήμα Υποκριτικής (για τα εξαιρετικά ταλέντα της παρ. 3 του άρθρου 12 του ν. 1158/1981), εφόσον έχουν αποκτήσει απολυτήριο Λυκείου έως την 10.6.2003. γ) Δίπλωμα Ανώτερης Σχολής Χορού, Τμήμα Καθηγητών Χορού (αποκλειστικά για απόφοιτους Λυκείου ή ισότιμης σχολής). δ) Δίπλωμα Ανώτερης Σχολής Χορού, Τμήμα Χορευτών (αποκλειστικά για απόφοιτους Λυκείου ή ισότιμης σχολής). ε) Πτυχίο Ανώτερης Σχολής Χορού, Τμήμα Χορευτών (για όσους δεν διαθέτουν απολυτήριο Λυκείου), εφόσον ο κάτοχός του έχει λάβει απολυτήριο Λυκείου ή ισότιμης Σχολής μετά την Εισαγωγή του στην Ανώτερη Σχολή και σε κάθε περίπτωση έχουν αποκτήσει απολυτήριο Λυκείου έως την 10.6.2003. 3. ...».

9. Επειδή, με τον ν. 4763/2020 «Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Δια Βίου Μάθησης κλπ» (Α΄ 254) ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία η Οδηγία (ΕΕ) 2018/958 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 2018. Ο ανωτέρω ν. 4763/2020 είχε ως σκοπό τη συνολική αναδιάρθρωση και αναβάθμιση του τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και διά βίου μάθησης, ως μέσο για την επίτευξη στόχων αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής προώθησης της απασχόλησης (ΣτΕ 1060/2022). Στο πλαίσιο αυτό, ο νόμος 4763/2020 θεσμοθετεί το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων (ΕΠΠ), με σημείο αναφοράς τη Σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2017, σχετικά με τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Επαγγελματικών Προσόντων (ΕΠΕΠ) για τη Διά Βίου Μάθηση (2017/C189/03). Ειδικότερα, στον νόμο αυτό ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: Άρθρο 1. «1. Καθιερώνεται Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ε.Σ.Ε.Ε.Κ.), το οποίο αναπτύσσεται στα επίπεδα τρία (3), τέσσερα (4) και πέντε (5) του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων (Πλαίσιο), κατ’ αντιστοιχία με εκείνα του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων. Ειδικότερα, στο επίπεδο τρία (3) εντάσσονται οι Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης (Ε.Σ.Κ.) και οι Επαγγελματικές Σχολές (ΕΠΑ.Σ.) Μαθητείας του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.), στο επίπεδο τέσσερα (4) τα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑ.Λ.) και τα Λύκεια των Ενιαίων Ειδικών Επαγγελματικών Γυμνασίων - Λυκείων (ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ.) και στο επίπεδο πέντε (5) τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (Ι.Ε.Κ.) και το Μεταλυκειακό Έτος - Τάξη Μαθητείας των ΕΠΑ.Λ. …», Άρθρο 2 «Για την εφαρμογή του παρόντος νοούνται ως: α) … θ) «Προσόν»: το επίσημο αποτέλεσμα, όπως πιστοποιητικό, δίπλωμα ή πτυχίο, μιας διαδικασίας αξιολόγησης και επικύρωσης μάθησης, ύστερα από διαπίστωση από τον αρμόδιο φορέα ότι ένα άτομο έχει επιτύχει τα μαθησιακά αποτελέσματα που ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες προδιαγραφές. ι) «Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων»: το κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Αναφοράς, το οποίο συνδέει τα εθνικά συστήματα και πλαίσια επαγγελματικών προσόντων διαφορετικών χωρών. … Διακρίνεται σε οκτώ (8) επίπεδα, τα οποία καλύπτουν όλο το φάσμα των επαγγελματικών προσόντων. ια) «Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων»: το πλαίσιο κατάταξης προσόντων με τη μορφή μαθησιακών αποτελεσμάτων, σύμφωνα με ένα σύνολο κριτηρίων επίτευξης επιπέδων μάθησης, το οποίο στοχεύει στη συνένωση σε ενιαίο σύνολο και στον συντονισμό των εθνικών υποσυστημάτων προσόντων. ιβ) «Αντιστοίχιση»: η διαδικασία, η οποία καταλήγει στην καθιέρωση μιας σχέσης μεταξύ των επιπέδων των Εθνικών Πλαισίων Προσόντων και του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων. Κατά τη διαδικασία αντιστοίχισης, οι εθνικές αρχές, υπεύθυνες για την πιστοποίηση προσόντων σε συνεργασία με τους φορείς, οι οποίοι εμπλέκονται στην ανάπτυξη και διασφάλιση ποιότητας των χορηγούμενων προσόντων, προσδιορίζουν την αντιστοίχιση μεταξύ των εθνικών συστημάτων πιστοποίησης προσόντων με τα οκτώ (8) επίπεδα του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων. ... ιι) «Τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα»: περιλαμβάνει την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας (Σ.Δ.Ε.), τη μεταγυμνασιακή επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση επιπέδου τρία (3), τη μεταδευτεροβάθμια επαγγελματική κατάρτιση επιπέδου πέντε (5) και την τριτοβάθμια εκπαίδευση». Στο Κεφάλαιο Ε΄ του νόμου αυτού περιλήφθηκαν διατάξεις σχετικά με την μεταδευτεροβάθμια επαγγελματική κατάρτιση από τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (Ι.Ε.Κ.), που μπορεί να είναι δημόσια ή ιδιωτικά, η επαγγελματική δε κατάρτιση στα Ι.Ε.Κ. διαρκεί από 4 έως 6 εξάμηνα. Περαιτέρω, το Κεφάλαιο ΣΤ΄ (άρθρα 35 έως 40) του ανωτέρω νόμου 4763/2020 ρυθμίζει την παροχή μεταδευτεροβάθμιας επαγγελματικής κατάρτισης με τον θεσμό του Μεταλυκειακού Έτους -Τάξης Μαθητείας. Η φοίτηση σ’ αυτό είναι προαιρετική, ανήκει στη μεταλυκειακή επαγγελματική κατάρτιση και αποτελεί εκπαιδευτική διαδρομή, της οποίας η ολοκλήρωση, ύστερα από επιτυχείς εξετάσεις πιστοποίησης των αποφοίτων της ως άνω Τάξης Μαθητείας, οδηγεί σε τίτλο επιπέδου πέντε (5) του Ε.Σ.Ε.Ε.Κ. Τέλος, με τον ν. 5082/2024 "Ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης και άλλες επείγουσες διατάξεις" (Α΄ 9) τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (Ι.Ε.Κ.) μετονομάστηκαν σε Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (Σ.Α.Ε.Κ.) και αναδιαρθρώθηκαν ώστε να διαδραματίσουν αναβαθμισμένο ρόλο στην ενεργό διασύνδεση των καταρτιζόμενων και των αποφοίτων τους με την αγορά εργασίας σε τοπικό, περιφερειακό και κλαδικό επίπεδο. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του νόμου αυτού: «1. Τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (Ι.Ε.Κ.), δημόσια και ιδιωτικά, μετονομάζονται σε Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (Σ.Α.Ε.Κ.)…» και στο άρθρο 7, με το οποίο προστέθηκε στον ν. 4763/2020 άρθρο 24Α, ορίζεται ότι: «1. Οι Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (Σ.Α.Ε.Κ.) οργανώνονται στους ακόλουθους επιμέρους τομείς: α) Τομέας Επαγγελματικής Κατάρτισης. β) Τομέας Επαγγελματικής Ανάπτυξης και Συμβουλευτικής. 2. Ο Τομέας Επαγγελματικής Κατάρτισης οργανώνει και πραγματοποιεί: α) προγράμματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης επιπέδου 5 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων, β) προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επικαιροποίησης γνώσεων ...».

10. Επειδή, ο ν. 1811/1951 "Περί Κώδικος καταστάσεως των Δημοσίων Διοικητικών Υπαλλήλων" (Α΄ 141), ρύθμισε την κατάταξη των θέσεων του προσωπικού που υπηρετεί σε δημόσιες υπηρεσίες. Ειδικότερα, οι τακτικές θέσεις των δημοσίων διοικητικών υπαλλήλων που υπάγονταν στις διατάξεις του Κώδικα αυτού κατανεμήθηκαν σε κατηγορίες και βαθμούς [Κατηγορία Ειδικών Θέσεων, Α΄ Κατηγορία, Β΄ Κατηγορία, Γ΄ Κατηγορία] (άρθρο 38), ως τυπικό δε προσόν διορισμού για την κάθε κατηγορία ορίστηκε για μεν την Α΄ Κατηγορία, πτυχίο ή δίπλωμα ανώτατης ή ανώτερης ημεδαπής ή αλλοδαπής σχολής και για την Β΄ Κατηγορία απολυτήριο γυμνασίου ή άλλου ισοτίμου σχολείου, ή άλλης μέσης ή κατωτέρας σχολής ή ορισμένη ειδικότητα ή εμπειρία, ενώ για την Γ΄ Κατηγορία προβλέφθηκε ότι δεν απαιτείται τυπικό προσόν διορισμού (άρθρο 39). Στη συνέχεια, με τον ν. 434/1976 (Α΄ 246), οι οργανικές θέσεις των υπαλλήλων κατατάχθηκαν σε γενικούς κλάδους (ΕΘ – Ειδικές Θέσεις, ΑΤ – Ανωτάτης Εκπαιδεύσεως, ΑΡ – Ανωτέρας Εκπαιδεύσεως, ΜΕ – Μέσης Εκπαιδεύσεως και ΣΕ – Στοιχειώδους Εκπαιδεύσεως), ανάλογα με το τυπικό προσόν διορισμού (άρθρο 14). Ακολούθως, με το π.δ. 611/1977 "Περί κωδικοποιήσεως εις ενιαίον κείμενον, υπό τίτλον Υπαλληλικός Κώδιξ, των ισχυουσών διατάξεων των αναφερομένων εις την κατάστασιν των υπαλλήλων του Δημοσίου και των ν.π.δ.δ." (Α΄ 198) επαναλήφθηκαν οι ανωτέρω διατάξεις περί κατάταξης των δημοσίων υπαλλήλων σε κλάδους (άρθρα 62 και 63 βλ. και ΣτΕ 1434/1996, 2547/1992, 1426/1991 κ.ά.). Ακολούθησε ο ν. 2738/1999 (Α΄ 180), στην παρ. 6 του άρθρου 21 του οποίου προβλέφθηκε ότι: «Με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, ορίζονται κατά κλάδους και ειδικότητες τα προσόντα διορισμού μόνιμου ή με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου προσωπικού δημοσίων υπηρεσιών ...». Κατ’ επίκληση της εξουσιοδοτικής αυτής διατάξεως εκδόθηκε το π.δ. 50/2001 «Καθορισμός των προσόντων διορισμού σε θέσεις φορέων του δημοσίου τομέα» (Α΄ 39), στο οποίο - όπως ίσχυε πριν την κατάργησή του με το προσβαλλόμενο προεδρικό διάταγμα - οριζόταν ότι: Άρθρο 1 «1. Τα κατά κλάδους ή ειδικότητες προσόντα διορισμού μονίμου ή με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου προσωπικού σε θέσεις δημοσίων υπηρεσιών, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, συμπεριλαμβανομένων και των Ο.Τ.Α. α΄ και β΄ βαθμίδας, με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 30 του παρόντος και πρόσληψης τακτικού προσωπικού με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου των άρθρων 14 του Ν. 2190/1994 (ΦΕΚ 28 Α΄) και 1 παρ. 3 του Ν. 2527/1997 (ΦΕΚ 206 Α΄) όπως ισχύουν κάθε φορά, καθορίζονται στα επόμενα άρθρα του διατάγματος αυτού. Εφεξής άλλα ειδικά προσόντα διορισμού μπορεί, με τους οικείους οργανισμούς ή κανονισμούς, να καθορίζονται μόνο για τους κλάδους ή τις ειδικότητες των οποίων οι ανάγκες δεν καλύπτονται από τις ρυθμίσεις του διατάγματος αυτού. 2. ...» … Άρθρο 3 «1. Για τους κλάδους ΠΕ μιας ή περισσοτέρων ειδικοτήτων των οποίων η ονομασία είναι ίδια με την ονομασία πτυχίου ή διπλώματος ΑΕΙ, προσόν διορισμού ορίζεται το ομώνυμο, κατά ειδικότητα, πτυχίο ή δίπλωμα ΑΕΙ της ημεδαπής ή ισότιμο αντίστοιχης ειδικότητας σχολών της αλλοδαπής. 2. …» … Άρθρο 12 «Για τους κλάδους ΤΕ μιας ή περισσοτέρων ειδικοτήτων, των οποίων η ονομασία είναι ίδια με την ονομασία πτυχίου ή διπλώματος Τ.Ε.Ι. ή ναυτικών ακαδημιών, προσόν διορισμού στον εισαγωγικό βαθμό ορίζεται το ομώνυμο ή αντίστοιχο κατά ειδικότητα, πτυχίο ή δίπλωμα Τ.Ε.Ι. ή ναυτικών ακαδημιών της ημεδαπής, ή ισότιμων τίτλων σχολών της ημεδαπής ή αλλοδαπής» … Άρθρο 17 «1. Για τους κλάδους ΔΕ μιας ή περισσοτέρων ειδικοτήτων των οποίων η ονομασία είναι ίδια με την ονομασία: - Διπλώματος Επαγγελματικής Κατάρτισης ΙΕΚ ή - πτυχίου: - Α΄ ή Β΄ κύκλου σπουδών τεχνικού/επαγγελματικού εκπαιδευτηρίου ή - απολυτηρίου τίτλου: - ενιαίου πολυκλαδικού λυκείου ή - τεχνικού επαγγελματικού λυκείου ή - τεχνικής επαγγελματικής σχολής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή - σχολής μαθητείας ΟΑΕΔ του Ν. 1346/83 ή - άλλου ισότιμου τίτλου σχολικής μονάδας της ημεδαπής ή αλλοδαπής, προσόν διορισμού ορίζεται το ομώνυμο ή αντίστοιχο πτυχίο ή δίπλωμα ή απολυτήριος τίτλος των παραπάνω σχολικών μονάδων. 2. Σε περίπτωση που δεν καθίσταται δυνατή η πλήρωση κενών θέσεων από υποψηφίους με το ανωτέρω προσόν επιτρέπεται ο διορισμός με προσόν απολυτήριο τίτλο συναφούς ειδικότητας που ορίζεται κάθε φορά με την προκήρυξη πλήρωσης των θέσεων. 3. ...» … Άρθρο 26 «1. Σε κάθε κλάδο ΠΕ ή ΤΕ που η ονομασία του είναι ίδια με την ονομασία σχολής ή τμήματος Α.Ε.Ι. ή Τ.Ε.Ι. περιλαμβάνονται όλες οι ειδικότητες της οικείας σχολής ή τμήματος εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στο παρόν διάταγμα ή στις οικείες οργανικές διατάξεις η κανονισμούς. 2. Όπου με το παρόν διάταγμα ως προσόν διορισμού ορίζεται το αντίστοιχο ή ταυτόσημο κατά περιεχόμενο ειδικότητας πτυχίο ή δίπλωμα ημεδαπής, η έννοια των όρων αυτών είναι ότι το πτυχίο περί του οποίου πρόκειται, στηρίζεται σε σπουδές που καλύπτουν με πλήρη επάρκεια το γνωστικό αντικείμενο του πτυχίου που ζητείται με την προκήρυξη. Την περί αυτού βεβαίωση χορηγεί το αρμόδιο όργανο του ΑΕΙ ή ΤΕΙ αντίστοιχα, στο οποίο ανήκει το Τμήμα που χορήγησε το εν λόγω πτυχίο ή δίπλωμα. 3. Σε κάθε κλάδο ΔΕ που η ονομασία του είναι ίδια με την ονομασία τομέα κύκλων τεχνικού - επαγγελματικού Εκπαιδευτηρίου ή κλάδου ενιαίου πολυκλαδικού λυκείου ή τομέα τεχνικού - επαγγελματικού λυκείου, περιλαμβάνονται όλες οι ειδικότητες του οικείου κλάδου ή τομέα, καθώς και οι αντίστοιχες ή συναφείς ειδικότητες των τομέων ΙΕΚ ή τμημάτων τεχνικών - επαγγελματικών σχολών ή σχολών μαθητείας του Ο.Α.Ε.Δ. ή άλλων ισότιμων σχολικών μονάδων, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στο παρόν διάταγμα ή στις οικείες οργανικές διατάξεις ή κανονισμούς. 4. ...» … Άρθρο 31 «Με την προκήρυξη πλήρωσης θέσεων είναι δυνατό να ορίζονται ως προσόντα διορισμού και πτυχία ή διπλώματα αντίστοιχων ειδικοτήτων τμημάτων ή Σχολών ΑΕΙ ή Τ.Ε.Ι ή σχολών Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή ΙΕΚ που δεν περιλαμβάνονται στο παρόν προεδρικό διάταγμα. Για τη διαπίστωση της αντιστοιχίας ειδικοτήτων εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 26. Με την ίδια προκήρυξη μπορεί επίσης, ως προσόντα διορισμού να ορίζονται επικουρικώς και πτυχία ή διπλώματα συναφών ειδικοτήτων, τα οποία λαμβάνονται υπόψη μόνο στην περίπτωση που οι θέσεις δεν καλυφθούν από υποψηφίους με ομώνυμα ή αντίστοιχης ειδικότητας πτυχία».

11. Επειδή, στον ισχύοντα Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Υπαλλήλων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3528/2007 (Α΄ 26), διατηρήθηκε η κατάταξη του προσωπικού που υπάγεται στις ρυθμίσεις του στις κατηγορίες ΠΕ, ΤΕ, ΔΕ και ΥΕ (άρθρο 76) και ορίστηκε ως τυπικό προσόν διορισμού στην κατηγορία ΔΕ απολυτήριος τίτλος ή πτυχίο σχολής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή άλλου ισότιμου σχολείου, στην κατηγορία ΤΕ πτυχίο ή το δίπλωμα τμήματος ή σχολής τεχνολογικού τομέα ανώτατης εκπαίδευσης της ημεδαπής ή ισότιμο πτυχίο ή δίπλωμα της ημεδαπής ή αλλοδαπής ή πτυχίο Κ.Α.Τ.Ε.Ε. ή ισότιμο πτυχίο ή δίπλωμα της ημεδαπής ή αλλοδαπής, και στην κατηγορία ΠΕ πτυχίο ή δίπλωμα τμήματος ή σχολής πανεπιστημιακού τομέα ανώτατης εκπαίδευσης της ημεδαπής ή ισότιμο της αλλοδαπής (άρθρο 77). Ακολούθως, στο άρθρο 52 του ν. 4830/2021 (Α΄ 169), ορίζονται τα εξής: «1. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται μετά από πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, ορίζονται ενιαία για όλους ή για μερικούς φορείς του Δημόσιου Τομέα που υπάγονται στην παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4765/2021 (Α΄ 6) οι κατηγορίες, οι κλάδοι και οι ειδικότητες, τα τυπικά προσόντα, κύρια, πρόσθετα ή επικουρικά, διορισμού ή πρόσληψης σε θέσεις κάθε κλάδου ή ειδικότητας του μόνιμου ή με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου προσωπικού τους. Με το διάταγμα του πρώτου εδαφίου δύναται να αντιστοιχίζονται οι υφιστάμενοι κλάδοι και ειδικότητες των ως άνω φορέων με τους νέους κλάδους και ειδικότητες και να καθορίζεται η διαδικασία αντιστοίχισης των υφιστάμενων κλάδων και ειδικοτήτων για τους φορείς της παρ. 3. ... 3. Εντός δύο (2) μηνών από τη θέση σε ισχύ του διατάγματος της παρ. 1, οι φορείς υποχρεούνται σε αντιστοίχιση των κλάδων και ειδικοτήτων των Οργανισμών και των Εσωτερικών Κανονισμών Λειτουργίας τους, καθώς και σε αναπροσαρμογή των ψηφιακών οργανογραμμάτων του άρθρου 16 του ν. 4440/2016 (Α΄ 224). Νέοι Οργανισμοί και Εσωτερικοί Κανονισμοί Λειτουργίας εκδίδονται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο διάταγμα της παρ. 1. 4. Από τη θέση σε ισχύ του διατάγματος της παρ. 1 καταργούνται: α) το π.δ. 37α/1987 (Α΄ 11), β) το π.δ. 22/1990 (Α΄ 7), γ) το π.δ. 50/2001 (Α΄ 39) και δ) η παρ. 6 του άρθρου 21 του ν. 2738/1999 (Α΄ 180)». Εξάλλου, στο άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 4765/2021 «Εκσυγχρονισμός του συστήματος προσλήψεων στον δημόσιο τομέα και ενίσχυση του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.) και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 6) ορίζονται τα εξής: «Στις διατάξεις του παρόντος υπάγονται όλοι οι φορείς του δημόσιου τομέα, όπως αυτός οριοθετείται στην περ. α´ της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), καθώς και τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα που δεν περιλαμβάνονται στη Γενική Κυβέρνηση όπως αυτή ορίζεται στο ανωτέρω άρθρο. …». Κατ’ εξουσιοδότηση της ως άνω διατάξεως του άρθρου 52 του ν. 4830/2021 εκδόθηκε το π.δ. 85/2022, το οποίο ορίζει τα εξής: Άρθρο 1 «1. Σκοπός του παρόντος διατάγματος είναι η ενιαία ρύθμιση του ζητήματος του προσοντολογίου και κλαδολογίου των φορέων του Δημοσίου Τομέα που υπάγονται στην παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4765/2021 (Α΄ 6) και των οποίων οι κλάδοι και οι ειδικότητες περιλαμβάνονται στα Παραρτήματα του παρόντος. 2. Με το παρόν α) ορίζονται ενιαία για τους φορείς του Δημόσιου Τομέα της παρ. 1 του παρόντος οι κατηγορίες, οι κλάδοι και οι ειδικότητες, τα τυπικά προσόντα, κύρια, πρόσθετα ή επικουρικά, διορισμού ή πρόσληψης σε θέσεις κάθε κλάδου και ειδικότητας του μόνιμου ή με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου προσωπικού τους, β) αντιστοιχίζονται οι υφιστάμενοι κλάδοι και ειδικότητες των ως άνω φορέων με τους νέους κλάδους και ειδικότητες και γ) καθορίζεται η διαδικασία αντιστοίχισης των υφιστάμενων κλάδων και ειδικοτήτων των φορέων της παρ. 3 του άρθρου 52 του ν. 4830/2021 με τους νέους κλάδους και ειδικότητες του παρόντος. 3. Για λόγους συστηματικούς, οι κλάδοι ταξινομούνται και ομαδοποιούνται σε τομείς», ... Άρθρο 3 «1. Θέσεις της κατηγορίας Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ) είναι εκείνες για τις οποίες ως τυπικό προσόν διορισμού ή πρόσληψης ορίζεται το πτυχίο ή δίπλωμα τμήματος ή σχολής πανεπιστημιακού τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης της ημεδαπής ή ακαδημαϊκά ισοδύναμος ή ισότιμος τίτλος αντίστοιχης ειδικότητας σχολών της αλλοδαπής. 2. Για τους κλάδους και ειδικότητες της κατηγορίας ΠΕ των οποίων η ονομασία είναι ίδια με την ονομασία πτυχίου ή διπλώματος Α.Ε.Ι., προσόν διορισμού ή πρόσληψης ορίζεται το ομώνυμο ή αντίστοιχο κατά κλάδο και ειδικότητα πτυχίο ή δίπλωμα Α.Ε.Ι. της ημεδαπής ή ακαδημαϊκά ισοδύναμος ή ισότιμος τίτλος αντίστοιχης ειδικότητας σχολών της αλλοδαπής. 3. ...» Άρθρο 4 «1. Θέσεις της κατηγορίας Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΤΕ) είναι εκείνες για τις οποίες ως τυπικό προσόν διορισμού ή πρόσληψης ορίζεται το πτυχίο ή δίπλωμα τμήματος ή σχολής τεχνολογικού τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης ή Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (Τ.Ε.Ι.) της ημεδαπής ή ισότιμος τίτλος αντίστοιχης ειδικότητας σχολών της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. 2. Για τους κλάδους και ειδικότητες της κατηγορίας ΤΕ των οποίων η ονομασία είναι ίδια με την ονομασία πτυχίου ή διπλώματος Τ.Ε.Ι. προσόν διορισμού ή πρόσληψης ορίζεται το ομώνυμο ή αντίστοιχο κατά κλάδο και ειδικότητα πτυχίο ή δίπλωμα Τ.Ε.Ι. της ημεδαπής ή ισότιμος τίτλος αντίστοιχης ειδικότητας σχολών της αλλοδαπής. 3. Οι κλάδοι και ειδικότητες καθώς και τα απαιτούμενα κατά κλάδο και ειδικότητα τυπικά προσόντα διορισμού ή πρόσληψης μόνιμου ή με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου προσωπικού κατηγορίας ΤΕ ορίζονται στον Πίνακα 2 του Παραρτήματος Α´ του παρόντος.», Άρθρο 5 «1. Θέσεις της κατηγορίας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕ) είναι εκείνες για τις οποίες ως τυπικό προσόν διορισμού ή πρόσληψης ορίζεται το πτυχίο ή δίπλωμα ή απολυτήριος τίτλος δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της ημεδαπής ή ισότιμος τίτλος αντίστοιχης ειδικότητας εκπαιδευτικών δομών της αλλοδαπής. 2. Για τους κλάδους και ειδικότητες της κατηγορίας ΔΕ των οποίων η ονομασία είναι ίδια με την ονομασία πτυχίου ή διπλώματος ή απολυτήριου τίτλου δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της ημεδαπής, προσόν διορισμού ή πρόσληψης ορίζεται το ομώνυμο ή αντίστοιχο κατά κλάδο και ειδικότητα πτυχίο ή δίπλωμα ή απολυτήριος τίτλος δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της ημεδαπής ή ισότιμος τίτλος αντίστοιχης ειδικότητας εκπαιδευτικών δομών της αλλοδαπής. 3. Οι κλάδοι και ειδικότητες καθώς και τα απαιτούμενα κατά κλάδο και ειδικότητα τυπικά προσόντα διορισμού ή πρόσληψης μόνιμου ή με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου προσωπικού κατηγορίας ΔΕ ορίζονται στον Πίνακα 3 του Παραρτήματος Α΄ του παρόντος.» ... Άρθρο 7 «1. Για την κάλυψη θέσεων κλάδων ή ειδικοτήτων ΠΕ ή ΤΕ ή ΔΕ κατηγορίας, πλην των τίτλων που απονέμονται από εκπαιδευτικά ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης της αλλοδαπής και έχουν λάβει ακαδημαϊκή αναγνώριση από τον επίσημο φορέα της Ελληνικής Δημοκρατίας για τον σκοπό αυτό, γίνονται, επίσης, δεκτοί: α) όσοι έχουν λάβει πτυχίο ή δίπλωμα ανώτατης εκπαίδευσης που έχει αποκτηθεί σε χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στους οποίους έχει χορηγηθεί πράξη αναγνώρισης επαγγελματικής ισοτιμίας από το Συμβούλιο Αναγνώρισης Επαγγελματικής Ισοτιμίας Τίτλων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΣΑΕΙΤΤΕ) του άρθρου 10 του π.δ. 165/2000 (Α΄ 149), β) οι κάτοχοι απόφασης αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων ανώτατης ή μεταδευτεροβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από το Συμβούλιο Αναγνώρισης Επαγγελματικών Προσόντων (ΣΑΕΠ) του άρθρου 55 του π.δ. 38/2010 (Α΄ 78), γ) …, δ) όσοι έχουν λάβει τίτλο μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που έχει αποκτηθεί σε χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στους οποίους έχει αναγνωρισθεί το δικαίωμα άσκησης νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματος, σύμφωνα με σχετική απόφαση αναγνώρισης επαγγελματικής εκπαίδευσης που χορηγείται από το Συμβούλιο Επαγγελματικής Αναγνώρισης Τίτλων Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΑΤΕΚ) του άρθρου 13 του π.δ. 231/1998 (Α΄ 178), ε) όσοι έχουν λάβει διπλώματα, πιστοποιητικά ή άλλους τίτλους που έχουν αποκτηθεί σε χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στους οποίους έχει χορηγηθεί, βάσει του συστήματος αυτόματης αναγνώρισης διπλωμάτων, άδεια άσκησης επαγγέλματος από τις κατά περίπτωση αρμόδιες εθνικές αρχές, σύμφωνα με τα προεδρικά διατάγματα 40/1986 (Α΄ 14), 84/1986 (Α΄ 31) 38/2010 (Α΄ 78), 97/1986 (Α΄ 35), 98/1986 (Α΄ 35), 53/2004 (Α΄ 43), 40/2006 (Α΄ 43) και την Υ.Α. Α4/5226/1987 (Β΄ 613), στ) οι κάτοχοι απόφασης αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων από το Αυτοτελές Τμήμα Εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας (Α.Τ.Ε.Ε.Ν.) του άρθρου 56 του π.δ. 38/2010 (Α΄ 78), όπως ισχύει, ζ) οι κάτοχοι απόφασης αναγνώρισης επαγγελματικής ισοδυναμίας τίτλων τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή τρίτων χωρών από το Αυτοτελές Τμήμα Εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας (Α.Τ.Ε.Ε.Ν.) του άρθρου 56 του π.δ. 38/2010 (Α΄ 78), όπως ισχύει.» ... Άρθρο 13 «1. Εντός δύο (2) μηνών από τη θέση σε ισχύ του παρόντος, οι φορείς υποχρεούνται σε αντιστοίχιση των υφισταμένων κατά τη δημοσίευση του παρόντος κλάδων και ειδικοτήτων των Οργανισμών και των Εσωτερικών Κανονισμών Λειτουργίας τους, εφόσον περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Β΄ του παρόντος, με τους οριζόμενους στο παρόν νέους κλάδους και ειδικότητες, καθώς και σε αναπροσαρμογή των ψηφιακών οργανογραμμάτων του άρθρου 16 του ν. 4440/2016 (Α΄ 224), άλλως δεν δύνανται να συμμετέχουν στο Ενιαίο Σύστημα Κινητικότητας (ΕΣΚ) και στον ετήσιο προγραμματισμό προσλήψεων κατά τις κείμενες διατάξεις. Νέοι Οργανισμοί και Εσωτερικοί Κανονισμοί Λειτουργίας εκδίδονται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο παρόν διάταγμα. 2. Η κατά την προηγούμενη παράγραφο αντιστοίχιση των υφιστάμενων κλάδων και ειδικοτήτων γίνεται με πράξη του αρμόδιου για διορισμό ή πρόσληψη οργάνου του φορέα, η οποία δημοσιεύεται με τον τρόπο που επιβάλλουν οι κείμενες διατάξεις που διέπουν τη δημοσίευση των οικείων Οργανισμών ή Εσωτερικών Κανονισμών Λειτουργίας του φορέα. Με διαπιστωτική πράξη του αρμόδιου για διορισμό ή πρόσληψη οργάνου του φορέα, το προσωπικό που υπηρετεί κατά τη δημοσίευση του παρόντος κατατάσσεται υποχρεωτικά, ανεξαρτήτως σχέσης εργασίας, μόνιμο ή με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, σε κλάδο και ειδικότητα, με βάση τους πίνακες αντιστοίχισης ανά εκπαιδευτική κατηγορία του Παραρτήματος Β΄ του παρόντος. Η κατάταξη αυτή δεν μεταβάλλει το υπηρεσιακό, μισθολογικό και κοινωνικοασφαλιστικό καθεστώς των υπαλλήλων ούτε τη σχέση εργασίας με την οποία απασχολούνται στους φορείς της παρ. 1 του άρθρου 1. ... . 3. …» Άρθρο 16 «1. Από τη θέση σε ισχύ του παρόντος, καταργούνται: α) το π.δ. 50/2001 «Καθορισμός των προσόντων διορισμού σε θέσεις φορέων του δημοσίου τομέα» (Α΄ 39), όπως ισχύει, β) ...».

12. Επειδή, το ως άνω - ήδη προσβαλλόμενο - π.δ. συνοδεύεται από τα Παραρτήματα Α΄ και Β΄ με τους συμπεριλαμβανόμενους Πίνακες 1, 2, 3 και 4, ανά εκπαιδευτική κατηγορία. Ειδικότερα, με το Παράρτημα Α΄ καθορίζονται τα απαιτούμενα προσόντα ανά κλάδο και ειδικότητα προσωπικού και με το Παράρτημα Β´ αντιστοιχίζονται οι υφιστάμενοι κλάδοι και ειδικότητες με τους νέους κλάδους και ειδικότητες, όπως ορίζονται με το εν λόγω π.δ. (άρθρο 17). Στο Παράρτημα Α´ με τίτλο «ΠΡΟΣΟΝΤΟΛΟΓΙΟ - ΚΛΑΔΟΛΟΓΙΟ» στον Πίνακα 3 «Κατηγορία Δευτεροβάθμιας Εκπαιδεύσεως ΔΕ» στο στοιχείο Γ. «Τομέας Εφαρμοσμένων και Καλών Τεχνών» ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «[Κλάδος] 4. ΔΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ, [Ειδικότητα] 1. ... 6. ΔΕ ΗΘΟΠΟΙΩΝ 7. ΔΕ ΘΕΑΤΡΟΥ. ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ Πτυχίο ή δίπλωμα ή απολυτήριος τίτλος ειδικότητας Υποκριτική Τέχνη Θεάτρου-Κινηματογράφου ή Υποκριτική Τέχνη Επαγγελματικής Ειδικότητας, Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επιπέδου 5 (Ι.Ε.Κ. ή Μεταλυκειακού Έτους - Τάξη Μαθητείας ΕΠΑ.Λ.) ή Επαγγελματικής Κατάρτισης επιπέδου μεταδευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης Ι.Ε.Κ. ή Επαγγελματικού Λυκείου (ΕΠΑ.Λ.) ή Επαγγελματικής Ειδικότητας, Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επιπέδου 4 ΕΠΑ.Λ. ή Τεχνικού Επαγγελματικού Εκπαιδευτηρίου (Τ.Ε.Ε.) Β΄ κύκλου σπουδών ή Τεχνικού Επαγγελματικού Λυκείου (Τ.Ε.Λ.) ή Τμήματος Ειδίκευσης Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου (Ε.Π.Λ.) ή Μέσης Τεχνικής Επαγγελματικής Σχολής Εργοδηγών (Ν.Δ. 580/1970) ή άλλος ισότιμος τίτλος σχολικής μονάδας της ημεδαπής ή αλλοδαπής, αντίστοιχης ειδικότητας, ή Πτυχίο δραματικής σχολής αναγνωρισμένης από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού σχολής τουλάχιστον τριετούς μεταλυκειακής φοίτησης της ημεδαπής ή ισότιμος τίτλος σχολικής μονάδας της αλλοδαπής, αντίστοιχης ειδικότητας ή πτυχίο του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος ή του Εθνικού Θεάτρου και Οποιοδήποτε πτυχίο ή δίπλωμα ή απολυτήριος τίτλος Επαγγελματικής Ειδικότητας, Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επιπέδου 5 (Ι.Ε.Κ. ή Μεταλυκειακού Έτους - Τάξη Μαθητείας ΕΠΑ.Λ.) ή Επαγγελματικής Κατάρτισης επιπέδου μεταδευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης Ι.Ε.Κ. ή Επαγγελματικού Λυκείου (ΕΠΑ.Λ.) ή Επαγγελματικής Ειδικότητας, Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επιπέδου 4 ΕΠΑ.Λ. ή Τεχνικού Επαγγελματικού Εκπαιδευτηρίου (Τ.Ε.Ε.) Β΄ κύκλου Σπουδών ή Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου (Ε.Π.Λ.) ή Τεχνικού Επαγγελματικού Λυκείου (Τ.Ε.Λ.) ή Μέσης Τεχνικής Επαγγελματικής Σχολής Εργοδηγών (Ν.Δ. 580/1970) ή Γενικού Λυκείου ή Ενιαίου Λυκείου ή Λυκείου Γενικής Κατεύθυνσης ή άλλος ισότιμος τίτλος σχολικής μονάδας της ημεδαπής ή αλλοδαπής ανεξαρτήτως ειδικότητας. Α΄ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ Οποιοδήποτε πτυχίο ή δίπλωμα ή απολυτήριος τίτλος Επαγγελματικής Ειδικότητας, Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επιπέδου 5 (Ι.Ε.Κ. ή Μεταλυκειακού Έτους - Τάξη Μαθητείας ΕΠΑ.Λ.) ή Επαγγελματικής Κατάρτισης επιπέδου μεταδευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης Ι.Ε.Κ. ή Επαγγελματικού Λυκείου (ΕΠΑ.Λ.) ή Επαγγελματικής Ειδικότητας, Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επιπέδου 4 ΕΠΑ.Λ. ή Τεχνικού Επαγγελματικού Εκπαιδευτηρίου (Τ.Ε.Ε.) Β΄ κύκλου Σπουδών ή Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου (Ε.Π.Λ.) ή Τεχνικού Επαγγελματικού Λυκείου (Τ.Ε.Λ.) ή Μέσης Τεχνικής Επαγγελματικής Σχολής Εργοδηγών (Ν.Δ. 580/1970) ή Γενικού Λυκείου ή Ενιαίου Λυκείου ή Λυκείου Γενικής Κατεύθυνσης ή άλλος ισότιμος τίτλος σχολικής μονάδας της ημεδαπής ή αλλοδαπής ανεξαρτήτως ειδικότητας και αντίστοιχη εμπειρία δύο (2) ετών.». Στο Παράρτημα Β´ με τίτλο ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ ΝΕΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟΥΣ ΚΛΑΔΟΥΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ, στον Πίνακα 3 «Κατηγορία Δευτεροβάθμιας Εκπαιδεύσεως ΔΕ» στο στοιχείο «Γ. Τομέας Εφαρμοσμένων και Καλών Τεχνών» ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «... 4. ΔΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 1. ... [Νέα Ειδικότητα] 6. ΔΕ ΗΘΟΠΟΙΩΝ 7. ΔΕ ΘΕΑΤΡΟΥ [Υφιστάμενος κλάδος ή ειδικότητα] ΔΕ ΘΕΑΤΡΟΥ ΔΕ ΗΘΟΠΟΙΩΝ ΔΕ ΗΘΟΠΟΙΩΝ-ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗΣ ΔΕ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΘΕΑΤΡΟΥ - ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΕ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΕ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗΣ ΔΕ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΘΕΑΤΡΟΥ ΔΕ ΘΕΑΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΔΕ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 7. …». Κατά του ανωτέρω π.δ/τος και καθ’ ο μέρος με τις διατάξεις του εντάσσονται στην κατηγορία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης οι απόφοιτοι των αναγνωρισμένων από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού δραματικών σχολών τουλάχιστον τριετούς μεταλυκειακής φοίτησης της ημεδαπής (ή ισότιμου τίτλου της αλλοδαπής) ασκείται η υπό κρίση αίτηση ακυρώσεως.

13. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση ζητείται η ακύρωση α) της παρ. 1 των άρθρων 4 και 5 του προσβαλλόμενου π.δ., καθ’ ο μέρος από την συνδυαστική ερμηνεία των διατάξεων αυτών συνάγεται ότι ο κανονιστικός νομοθέτης παρέλειψε να προβλέψει οποιαδήποτε κατηγορία που αντιστοιχεί στην Ανωτέρα Εκπαίδευση του άρθρου 16 παρ. 7 του Συντάγματος, η οποία, κατά τους ισχυρισμούς των αιτούντων, κείται ανάμεσα στην Πανεπιστημιακή (Ανώτατη) και στη Μέση (Δευτεροβάθμια) Εκπαίδευση, και στην οποία (κατηγορία) εντάσσονται οι απόφοιτοι των Ανώτερων Δημόσιων και Ιδιωτικών Δραματικών Σχολών και β) των διατάξεων που αναφέρονται στο Παράρτημα Α του προσβαλλόμενου π.δ., και συγκεκριμένα, στον Πίνακα 3 του στοιχείου «Γ. Τομέα Εφαρμοσμένων και Καλών Τεχνών» αυτού, καθ’ ο μέρος με τις διατάξεις αυτές ιδρύεται το πρώτον ο κλάδος «ΔΕ Καλλιτεχνικών Επαγγελμάτων» που περιλαμβάνει τις ειδικότητες «ΔΕ Ηθοποιών» και «ΔΕ Θεάτρου», ειδικότητες στις οποίες μη νομίμως, κατά τους αιτούντες, εντάσσονται και οι απόφοιτοι των Ανώτερων Δημόσιων και Ιδιωτικών Δραματικών Σχολών.

14. Επειδή, η παρ. 7 του άρθρου 16 του Συντάγματος προβλέπει τη δυνατότητα παροχής επαγγελματικής και άλλης ειδικής εκπαίδευσης από σχολές ανώτερης βαθμίδας τριετούς φοίτησης. Η εκπαίδευση της βαθμίδας αυτής διακρίνεται από την οριζόμενη στην παρ. 5 του ίδιου άρθρου 16 ανώτατη εκπαίδευση, καθώς και από τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση, που παρέχεται από εκπαιδευτικά ιδρύματα τα οποία ο νομοθέτης δεν έχει εντάξει στην ανώτερη βαθμίδα. Κατά τα προεκτεθέντα στην σκέψη 7, με τον νόμο 1158/1981 ο νομοθέτης προέκρινε, σύμφωνα με τις επιταγές της ανωτέρω συνταγματικής διάταξης, την παροχή της ειδικής αυτής εκπαίδευσης από Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και θέσπισε ένα νέο πλήρες σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας της, ευρισκόμενο υπό τον έντονο έλεγχο και εποπτεία εκ μέρους του Κράτους (ΣτΕ 922/2023 επταμ., ΣτΕ 1789/2023, 211/2006). Ο χαρακτηρισμός της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης ως "ανωτέρας" και η ένταξή της στην τριτοβάθμια εκπαίδευση εξαγγέλλεται στο άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 1158/1981, αμφότερα δε παραμένουν σε ισχύ (βλ. ΣτΕ 922/2023 σκ. 18). Εξάλλου, η μετατροπή των Τ.Ε.Ι. σε Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα με τον ν. 2916/2001 δεν επέδρασε στον χαρακτήρα των Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης ως ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ούτε μετέβαλε το περιεχόμενο ή τον σκοπό της ειδικής αυτής εκπαίδευσης που παρέχεται από τις εν λόγω Σχολές. Περαιτέρω, με το άρθρο 79 του ν. 4481/2017 ο νομοθέτης επιβεβαίωσε ότι οι τίτλοι σπουδών που χορηγήθηκαν από Ανώτερες Δημόσιες και Ιδιωτικές Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, εφόσον αποκτήθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1158/1981, έως την ημερομηνία έναρξης ισχύος του ν. 3149/2003, με τον οποίο καταργήθηκαν τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα ως Σχολές ανώτερης επαγγελματικής εκπαίδευσης, θεωρούνται ισότιμοι προς τους τίτλους σπουδών που χορηγούσαν έως τις 10.6.2003. Επομένως, εφόσον με τις διατάξεις του ν. 1151/1981 οι ανώτερες σχολές καλλιτεχνικής εκπαίδευσης εντάχθηκαν και παραμένουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ο νομοθέτης, σύμφωνα με την παραπάνω συνταγματική διάταξη, υποχρεούται να διακρίνει τους αποφοίτους των σχολών αυτών από τους αποφοίτους σχολών δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αφού, σε αντίθετη περίπτωση, η εξομοίωση των αποφοίτων καλλιτεχνικών σχολών θα καθιστούσε τους τίτλους που χορηγούν οι σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ισοδύναμους με τους τίτλους που χορηγούν φορείς δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και θα παραβίαζε την οριζόμενη στην παρ. 7 του άρθρου 16 του Συντάγματος κατοχύρωση της εκπαίδευσης ανώτερης βαθμίδας. Εξάλλου, ναι μεν εναπόκειται στον νομοθέτη να εντάξει ορισμένες σχολές ειδικής ή επαγγελματικής εκπαίδευσης στην ανώτερη βαθμίδα ή να μεταβάλει τον χαρακτηρισμό αυτόν και είτε να τις απεντάξει από την εν λόγω βαθμίδα είτε να τις περιλάβει στην ανώτατη εκπαίδευση, όπως έπραξε με την κατάργηση των ανωτέρων επαγγελματικών σχολών του ν. 1406/1983 (Τ.Ε.Ι.), τις οποίες ενέταξε στην ανώτατη εκπαίδευση. Εφόσον όμως, οι σχολές καλλιτεχνικής εκπαίδευσης είχαν χαρακτηρισθεί με τον ν. 1158/1981 ως ανώτερες και ο νομοθέτης δεν μετέβαλε ούτε τον χαρακτηρισμό αυτόν ούτε τον σκοπό και τη φύση της παρεχόμενης ειδικής – καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, λαμβάνοντας υπόψη τη συνταγματική αποστολή του Κράτους για ανάπτυξη και προαγωγή της τέχνης (ΣτΕ 2264/2020), η παράλειψη του κανονιστικού νομοθέτη, που εκδηλώνεται με τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1 και 5 παρ. 1 του προσβαλλόμενου Π.Δ., να προβλέψει για τους κατόχους τίτλων σπουδών των ως άνω σχολών καλλιτεχνικής εκπαίδευσης ειδική κατηγορία, μεταξύ της κατηγορίας ΔΕ και ΤΕ ή ΠΕ, όσον αφορά το δικαίωμα πρόσβασης αυτών στο Δημόσιο, παραβιάζει τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 7 του άρθρου 16 του Συντάγματος.

15. Επειδή, μειοψήφησαν ο Αντιπρόεδρος Δ. Κυριλλόπουλος και οι Σύμβουλοι Σ. Κτιστάκη, Γ. Ανδριοπούλου και Χ. Μπολόφη οι οποίοι διατύπωσαν την εξής γνώμη, στην οποία προσχώρησαν και οι Πάρεδροι Ν. Σεκέρογλου και Β. Γκέρτσος. Από τις διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 7 του Συντάγματος συνάγεται ότι καταλείπεται στον νομοθέτη η ευχέρεια να καθορίσει τη διαβάθμιση κάθε επαγγελματικής σχολής, ήτοι να τη χαρακτηρίσει ως ανώτερη ή μη και να προσδιορίσει τα επαγγελματικά δικαιώματα που παρέχονται από τον τίτλο που κάθε επαγγελματική σχολή χορηγεί (ΣτΕ 61, 62/2019 επταμ.). Ως εκ τούτου, δεν απαγορεύεται η μεταβολή του χαρακτήρα μίας σχολής ανωτέρας εκπαιδεύσεως και η συνακόλουθη μεταβολή ή και μείωση των επαγγελματικών δικαιωμάτων που συνδέονται με τον αρχικό της χαρακτήρα (ΣτΕ 1786/2012, 1102/2008, πρβλ. ΣτΕ 4813/1995, πρβλ. επίσης ΣτΕ 678/2005 Ολομ., 2287/2001 Ολομ., 576/1981 Ολομ., ΣτΕ 1786/2012, 3066/2010, 3088, 1318/2009, 211/2006, 2722/2003). Περαιτέρω, από την ερμηνεία της προεκτεθείσας νομοθεσίας συνάγεται ότι, αν και οι Ανώτερες Καλλιτεχνικές Σχολές και δη, όπως εν προκειμένω, οι Ανώτερες Καλλιτεχνικές Σχολές που λειτουργούν σύμφωνα με τον ν. 1158/1981, εντάσσονται στην τρίτη βαθμίδα εκπαίδευσης, η παρεχόμενη σε αυτές ειδική επαγγελματική εκπαίδευση, ενόψει τόσο της ιδιαίτερης φύσης όσο και της αποστολής της εκπαίδευσης αυτής, αποσκοπεί στη μετάδοση ειδικών γνώσεων και εμπειριών, κατάλληλων για την άσκηση ορισμένου επαγγέλματος. Συνεπώς, κατά την άποψη αυτή, ο τίτλος σπουδών που χορηγείται στους αποφοίτους των Ανώτερων Καλλιτεχνικών Σχολών πιστοποιεί την εξειδίκευσή τους στις συγκεκριμένες τέχνες και την ικανότητά τους να απασχοληθούν στον οικείο επαγγελματικό χώρο και περιβάλλον και δεν δημιουργεί υποχρέωση του κοινού ή κανονιστικού νομοθέτη να αναγνωρίσει την ισοτιμία των τίτλων αυτών με τίτλους σπουδών τεχνολογικής εκπαίδευσης, μετά την ρητή κατάργηση των Τ.Ε.Ι., ούτε δικαίωμα των αποφοίτων των εν λόγω σχολών να προσλαμβάνονται στη Δημόσια Διοίκηση σε θέσεις ειδικής εκπαιδευτικής κατηγορίας ή κλάδου. Περαιτέρω, η κατοχή πτυχίων ανώτερης εκπαίδευσης δεν παρέχει δικαίωμα των αποφοίτων των εν λόγω σχολών να προσλαμβάνονται στη Δημόσια Διοίκηση σε θέσεις ειδικής εκπαιδευτικής κατηγορίας ή κλάδου ούτε και υποχρεώνει τη διοίκηση να συστήσει νέες κατηγορίες και κλάδους για τον διορισμό στο δημόσιο με τυπικό προσόν ένταξης την κατοχή τίτλου σπουδών άλλης βαθμίδας εκπαίδευσης, πλην της ανώτατης (πρβλ. ΣτΕ 1789/2023 σκ. 16). Και τούτο διότι η σύσταση ειδικοτήτων ανήκει στην ευχέρεια του νομοθέτη και της κανονιστικώς δρώσας Διοίκησης, πραγματοποιείται δε κατόπιν εκτίμησης των υπηρεσιακών αναγκών και της ακολουθούμενης πολιτικής στον τομέα της οργάνωσης της δημόσιας διοίκησης (πρβλ. ΣτΕ 166/2015), βάσει των αρχών που απορρέουν από την αρχή της ορθολογικής οργάνωσης της δημόσιας διοίκησης, με την οποία επιδιώκεται ο σκοπός της δημιουργίας και διατηρήσεως διοικήσεως όχι μόνον υποταγμένης στην αρχή της νομιμότητας αλλά και δυναμένης να παρέχει τις ανατιθέμενες από τους νόμους υπηρεσίες κατά τρόπο αποτελεσματικό (πρβλ. ΣτΕ 386/2016 Ολομ., ΣτΕ 3507/2013 επταμ., 1797/2007). Ενόψει των ανωτέρω, από καμία συνταγματική διάταξη δεν απορρέει υποχρέωση του νομοθέτη (κοινού ή κανονιστικώς δρώσας Διοίκησης) να ιδρύσει ειδική κατηγορία προσωπικού, μεταξύ της κατηγορίας ΔΕ και ΤΕ ή ΠΕ, προς στελέχωση της Δημόσιας Διοίκησης από τους αποφοίτους των Ανώτερων Καλλιτεχνικών Σχολών που λειτουργούν σύμφωνα με τον ν. 1158/1981. Συνεπώς, κατά την άποψη αυτή, ούτε η εξουσιοδοτική διάταξη του άρθρου 52 του ν. 4830/2021 ούτε οι επίμαχες ρυθμίσεις του προσβαλλόμενου π.δ. 85/2022 προσκρούουν στην ως άνω συνταγματική διάταξη του άρθρου 16 παρ. 7. Κατά την ειδικότερη δε γνώμη του Αντιπροέδρου Κ. Κουσούλη, ο νομοθέτης έχει την απόλυτη ευχέρεια να αναμορφώσει το σύστημα πρόσβασης στη Δημόσια Διοίκηση και από καμία συνταγματική διάταξη δεν απορρέει υποχρέωση του κοινού ή κανονιστικού νομοθέτη να ιδρύσει ειδική κατηγορία προσωπικού, μεταξύ της κατηγορίας ΔΕ και ΤΕ ή ΠΕ, για τη στελέχωση της Δημόσιας Διοίκησης από τους αποφοίτους των Ανώτερων Καλλιτεχνικών Σχολών που λειτουργούν σύμφωνα με τον ν. 1158/1981.

16. Επειδή, εν όψει των ανωτέρω, επιλύεται το παραπεμφθέν ενώπιον της Ολομελείας του Δικαστηρίου ζήτημα, κρίνεται δε, εν συνεχεία, ότι η προσβαλλόμενη κανονιστική απόφαση, η οποία περιέχει τις κριθείσες αντισυνταγματικές διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1 και 5 παρ. 1, κατά τα εκτιθέμενα στην σκέψη 14, είναι μη νόμιμη και ακυρωτέα κατά τον σχετικό, βασίμως προβαλλόμενο, λόγο ακυρώσεως. Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος αυτό, σύμφωνα με το σκεπτικό.

Δ ι ά τ α ύ τ α

Επιλύει το παραπεμφθέν ζήτημα, σύμφωνα με το σκεπτικό.

Διακρατεί και επιλύει οριστικά την υπόθεση και δέχεται την υπό κρίση αίτηση.

Ακυρώνει εν μέρει το π.δ. 85/2022, σύμφωνα με το σκεπτικό.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου.

Επιβάλλει εις βάρος του Δημοσίου τη δικαστική δαπάνη των αιτούντων, που ανέρχεται συνολικώς [για τη δίκη ενώπιον του Γ΄ Τμήματος και της Ολομελείας] στο ποσό των χιλίων τριακοσίων ογδόντα (1380) ευρώ.

Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 24 Ιουνίου 2025 και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 30ής Οκτωβρίου του ίδιου έτους.

Ο Πρόεδρος

Μιχαήλ Πικραμένος

Η Γραμματέας

Σταυρούλα Χάρου