ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ 1ο - ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ 1131/2026

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 2 Δεκεμβρίου 2024, με δικαστή την Ιωάννα-Αικατερίνη Ταλιαδούρη, Εφέτη Διοικητικών Δικαστηρίων και γραμματέα την Αικατερίνη Καραγεώργου, δικαστική υπάλληλο,

Για να δικάσει την έφεση με αριθμό εισαγωγής …2023 (και αριθ. καταχ. …2023),

του Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται από τον Υπουργό Οικονομικών, ο οποίος παραστάθηκε δια του Δικαστικού Πληρεξουσίου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Μιχαήλ Κυπραίου, σύμφωνα με την κατατεθείσα στις 28.11.2024 έγγραφη δήλωσή του, κατά το άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας,

κατά του ... ... του …., κατοίκου Δημοτικής Ενότητας … (οδός ….) της Περιφερειακής Ενότητας …., ο οποίος παραστάθηκε δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Ανδριανής Μητροπούλου, σύμφωνα με την κατατεθείσα στις 29.11.2024 έγγραφη δήλωσή της, κατά το άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.

Αφού μελέτησε τη δικογραφία

Σκέφθηκε κατά το νόμο

1. Επειδή, με την κρινόμενη έφεση, για την άσκηση της οποίας δεν απαιτείται κατά νόμο η καταβολή παραβόλου, το εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο ζητεί παραδεκτώς να εξαφανισθεί η 4665/2023 οριστική απόφαση του Μονομελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών (Τμήμα 25ο). Με την τελευταία απόφαση έγινε εν μέρει δεκτή η με ημερομηνία κατάθεσης 6.3.2020 αγωγή του εφεσίβλητου κατά το μέρος που αφορά στο εκκαλούν και αναγνωρίσθηκε η υποχρέωση του τελευταίου να καταβάλει στον εφεσίβλητο, υπό την ιδιότητα του δικαιούχου ενωσιακών άμεσων ενισχύσεων, το ποσό των 7.919,28 ευρώ, νομιμοτόκως, ως αποζημίωση, κατά το άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα (Εισ.Ν.Α.Κ.- π.δ. 456/1984 Α΄ 164), για την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη από τον παράνομο προσδιορισμό της αξίας των οριστικών δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης (Δ.Β.Ε.) και της πράσινης ενίσχυσης για το έτος 2015, που χορηγήθηκαν σε αυτόν στο πλαίσιο του καθεστώτος γεωργικών ενισχύσεων, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Με την ως άνω αγωγή του ο εφεσίβλητος είχε ζητήσει να του επιδικασθεί, νομιμοτόκως, το ποσό των 31.231,64 ευρώ, ως αποζημίωση, κατά τα άρθρα 105 και 106 Εισ.Ν.Α.Κ., για την αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας που υπέστη από πράξεις και παραλείψεις των οργάνων του εκκαλούντος και του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε), οι οποίες, κατά τους ισχυρισμούς του, ήταν παράνομες ως αντίθετες στην αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου, εξαιτίας των οποίων ο ίδιος απώλεσε ισόποσα Δ.Β.Ε. από κληρονομία για το έτος 2015, σύμφωνα με τον Κανονισμό με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1307/2013 για τις γεωργικές ενισχύσεις.

3. Επειδή, με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2013 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013), θεσπίστηκαν κανόνες για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς βάσει καθεστώτων στήριξης στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής και καταργήθηκαν οι Κανονισμοί (ΕΚ) 637/2008 και (ΕΚ) 73/2009 του Συμβουλίου. Στο άρθρο 1 του ανωτέρω Κανονισμού ορίζεται ότι: «Ο παρών κανονισμός θεσπίζει: α) κοινούς κανόνες για τις ενισχύσεις που χορηγούνται άμεσα στους γεωργούς στο πλαίσιο των καθεστώτων στήριξης που περιλαμβάνονται στον κατάλογο του παραρτήματος Ι («άμεσες ενισχύσεις»)· [μεταξύ των οποίων τα αναφερόμενα παρακάτω υπό το στοιχείο β΄ καθεστώτα] β) ειδικούς κανόνες για τα εξής θέματα: (i) βασική ενίσχυση των γεωργών («καθεστώς βασικής ενίσχυσης» …)· (ii) … (iv) ενίσχυση για τους γεωργούς που εφαρμόζουν γεωργικές πρακτικές επωφελείς για το κλίμα και το περιβάλλον· (v) …», στο άρθρο 4 ότι: «1. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι εξής ορισμοί: α) ως «γεωργός» νοείται το φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή η ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων … που διαθέτει εκμετάλλευση ευρισκόμενη στο εδαφικό πεδίο των Συνθηκών, όπως ορίζεται στο άρθρο 52 ΣΕΕ σε συνάρτηση με τα άρθρα 349 και 355 ΣΛΕΕ, και ασκεί γεωργική δραστηριότητα· β) ως «εκμετάλλευση» νοείται το σύνολο των μονάδων που χρησιμοποιεί για γεωργικές δραστηριότητες και διαχειρίζεται ένας γεωργός στην επικράτεια του ίδιου κράτους μέλους· γ) …· ε) ως «γεωργική έκταση» νοείται οποιαδήποτε έκταση αρόσιμης γης, μόνιμων βοσκοτόπων και μόνιμων λειμώνων, ή μόνιμων καλλιεργειών· στ) … 2. …», στο άρθρο 21 ότι: «1. Η στήριξη δυνάμει του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης διατίθεται στους γεωργούς: α) οι οποίοι αποκτούν δικαιώματα ενίσχυσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού … μέσω πρώτης χορήγησης σύμφωνα με το άρθρο 24 … ή με μεταβίβαση σύμφωνα με το άρθρο 34, ή … . 2. Τα δικαιώματα ενίσχυσης που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1782/2003 και τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 73/2009 λήγουν στις 31 Δεκεμβρίου 2014. 3. …», στο άρθρο 23 ότι: «1. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν, μέχρι την 1η Αυγούστου 2014, να εφαρμόσουν το καθεστώς βασικής ενίσχυσης σε περιφερειακό επίπεδο. … 2. …», στο άρθρο 24 ότι: «1. Δικαιώματα ενίσχυσης χορηγούνται στους γεωργούς που δικαιούνται να λάβουν άμεσες ενισχύσεις σύμφωνα με το άρθρο 9 του παρόντος κανονισμού εφόσον: α)υποβάλουν αίτηση χορήγησης δικαιωμάτων ενίσχυσης στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης έως την τελική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων εντός του 2015 που πρέπει να καθοριστεί σύμφωνα με το άρθρο 78 πρώτο εδάφιο στοιχείο β) του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013, εκτός από περίπτωση ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, και β) είχαν το δικαίωμα να λάβουν ενίσχυση, πριν από τυχόν μείωση ή αποκλεισμό που προβλέπεται στον τίτλο ΙΙ κεφάλαιο 4 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2009, σε ό,τι αφορά αίτηση ενίσχυσης για άμεσες ενισχύσεις ή μεταβατική εθνική ενίσχυση ή συμπληρωματικές εθνικές άμεσες ενισχύσεις σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 73/2009 για το 2013. … 2. Εκτός από περίπτωση ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, ο αριθμός των δικαιωμάτων ενίσχυσης που χορηγούνται ανά γεωργό το 2015 ισούται με τον αριθμό επιλεξίμων εκταρίων, τον οποίο δηλώνει ο γεωργός στην αίτηση ενίσχυσής του σύμφωνα με το στοιχείο α) του πρώτου εδαφίου του άρθρου 72 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 για το 2015 και τα οποία έχει στη διάθεσή του κατά την ημερομηνία που καθορίζει το κράτος μέλος. … 3. … 8. Σε περίπτωση πώλησης ή μίσθωσης της εκμετάλλευσής τους ή τμήματος αυτής, τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που τηρούν τις διατάξεις της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου μπορούν, με συμβόλαιο υπογεγραμμένο πριν από την τελική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων εντός του 2015 που ορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 78 πρώτο εδάφιο στοιχείο β) του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013, να μεταβιβάσουν το δικαίωμα λήψης δικαιωμάτων ενίσχυσης σύμφωνα με την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου σε έναν ή περισσότερους γεωργούς υπό τον όρο ότι ο γεωργός ή οι γεωργοί αυτοί πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 9 του παρόντος κανονισμού. 9. …», στο άρθρο 25 ότι: «1.Το 2015, τα κράτη μέλη υπολογίζουν τη μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης διαιρώντας ένα σταθερό ποσοστό του εθνικού ανώτατου ορίου που καθορίζεται στο Παράρτημα ΙΙ για κάθε σχετικό έτος διά του αριθμού των δικαιωμάτων ενίσχυσης του 2015 σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, μη περιλαμβανομένων εκείνων που χορηγούνται από το εθνικό απόθεμα ή από τα περιφερειακά αποθέματα το 2015. … Ο αριθμός των δικαιωμάτων ενίσχυσης αντιστοιχεί στον αριθμό των εκταρίων. 2. Κατά παρέκκλιση από τη μέθοδο υπολογισμού που αναφέρεται στην παράγραφο 1, τα κράτη μέλη μπορούν να διαφοροποιούν την αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης το 2015 … βάσει της υπολογιζομένης κατ’ άρθρο 26 αρχικής μοναδιαίας αξίας τους. ... 3. … 8. Κατά την εφαρμογή της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου, η μετάβαση από την αρχική μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης που υπολογίζεται σύμφωνα με το άρθρο 26 στην τελική μοναδιαία αξία τους το 2019 που καθορίζεται σύμφωνα με τις παραγράφους 3 ή 4 έως 7 του παρόντος άρθρου, πραγματοποιείται με ίσα βήματα αρχής γενομένης από το 2015. … 9. … 10. Το 2015, τα κράτη μέλη θα ενημερώσουν τους γεωργούς για την αξία των οικείων δικαιωμάτων ενίσχυσης όπως υπολογίζεται σύμφωνα με το παρόν άρθρο και τα άρθρα 26 και 27 για κάθε έτος της περιόδου που καλύπτει ο παρών κανονισμός», στο άρθρο 26 ότι: «1. Η αρχική μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 25 παράγραφος 2 σε κράτη μέλη που εφαρμόζουν καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης στο ημερολογιακό έτος 2014 και δεν έχουν αποφασίσει να κρατήσουν τα υφιστάμενα δικαιώματα ενίσχυσης κατά το άρθρο 21 παράγραφος 3 ορίζεται σύμφωνα με μία από τις μεθόδους των παραγράφων 2 ή 3: 2. … 3. Ένα σταθερό ποσοστό της αξίας των δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών δικαιωμάτων, τα οποία ο γεωργός είχε κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησής του για το 2014 στο πλαίσιο του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 73/2009, διαιρείται διά του αριθμού των δικαιωμάτων ενίσχυσης που του χορηγούνται το 2015, μη περιλαμβανομένων εκείνων που χορηγούνται από το εθνικό ή περιφερειακό απόθεμα το 2015. … Για τους σκοπούς της παρούσης παραγράφου, ένας γεωργός θεωρείται ότι κατέχει δικαιώματα ενίσχυσης κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησής του για το 2014, εφόσον έως την ημερομηνία αυτή του έχουν χορηγηθεί ή μεταβιβαστεί οριστικώς δικαιώματα ενίσχυσης. 4. …», στο άρθρο 29 ότι: «Τα κράτη μέλη ενημερώνουν, όταν χρειάζεται, την Επιτροπή για τις αποφάσεις των άρθρων 25, 26 και 28 μέχρι την 1η Αυγούστου 2014» και στο άρθρο 74 ότι: «Ο παρών Κανονισμός αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2015. ...».

4. Επειδή, περαιτέρω, στον κατ’ εξουσιοδότηση εκδοθέντα Κανονισμό (ΕΕ) 639/2014 της Επιτροπής, της 11ης Μαρτίου 2014 (ΕΕ L 181 της 20.6.2014) «για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως κανόνων για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς βάσει καθεστώτων στήριξης στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής …», ορίζεται στο άρθρο 1 ότι: «Ο παρών Κανονισμός θεσπίζει διατάξεις για τη συμπλήρωση ορισμένων μη ουσιωδών στοιχείων του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 σε σχέση με: α) τις γενικές διατάξεις περί άμεσων ενισχύσεων,· β) το καθεστώς βασικής ενίσχυσης,· γ) …», στο άρθρο 14 ότι: «1. Εάν ο γεωργός έχει λάβει την εκμετάλλευση ή τμήμα της εκμετάλλευσης, με κληρονομική διαδοχή … δικαιούται να απαιτήσει, στο όνομά του, τον αριθμό και την αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης που πρέπει να χορηγηθούν για την εκμετάλλευση που έχει λάβει ή τμήμα της εν λόγω εκμετάλλευσης, υπό τις αυτές προϋποθέσεις με αυτές που ίσχυαν για τον γεωργό που διαχειριζόταν αρχικά την εκμετάλλευση. … 2.… 4. Η αναφορά στο άρθρο 26 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 στα δικαιώματα ενίσχυσης τα οποία κατέχει ένας γεωργός περιλαμβάνει επίσης τα δικαιώματα ενίσχυσης που έχουν εκμισθωθεί από τον γεωργό σε άλλον γεωργό, κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησής του για το 2014», στο άρθρο 21 ότι: «1. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν ότι, σε περίπτωση μίσθωσης μιας εκμετάλλευσης ή τμήματός της, οι γεωργοί έχουν τη δυνατότητα να μεταβιβάζουν, με συμβόλαιο υπογεγραμμένο πριν από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 20 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο, μαζί με την εκμετάλλευση ή το τμήμα της, τα αντίστοιχα δικαιώματα ενίσχυσης που πρόκειται να χορηγηθούν. Σε αυτήν την περίπτωση, τα δικαιώματα ενίσχυσης πρέπει να χορηγούνται στον εκμισθωτή και να εκμισθώνονται απευθείας στον μισθωτή ο οποίος θα επωφεληθεί, κατά περίπτωση, από τη λήψη των ενισχύσεων που έλαβε ο εκμισθωτής για το 2014 ή από την αξία των δικαιωμάτων που κατείχε το 2014 όπως αναφέρεται στο άρθρο 26 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 ως σημείο αναφοράς για την αρχική μοναδιαία αξία των εν λόγω δικαιωμάτων ενίσχυσης. Μια τέτοια μεταβίβαση απαιτεί ότι ο εκμισθωτής συμμορφώνεται με το άρθρο 24 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013, ότι ο μισθωτής συμμορφώνεται με το άρθρο 9 του εν λόγω κανονισμού και ότι η σύμβαση μίσθωσης λήγει μετά την καταληκτική ημερομηνία υποβολής αίτησης στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης. … 2. …». Επιπλέον, στον εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 641/2014 της Επιτροπής, της 16ης Ιουνίου 2014 (ΕΕ L 181 της 20.6.2014), για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως κανόνων για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς βάσει καθεστώτων στήριξης στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ L 181 της 20.6.2014), ορίζεται στο άρθρο 6 ότι: «1.Στα κράτη μέλη που εφαρμόζουν το άρθρο 25 παράγραφος 2 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013, στην περίπτωση που ο γεωργός δικαιούται να λάβει δικαιώματα σύμφωνα με το άρθρο 24 του εν λόγω Κανονισμού, εκτός από το δικαίωμα να λάβει δικαιώματα ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 639/2014, η αξία των εν λόγω δικαιωμάτων ενίσχυσης που καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 26 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 υπολογίζεται βάσει του αθροίσματος των δεδομένων για το 2014, τα οποία αφορούν την αρχική εκμετάλλευσή του και την κληρονομηθείσα εκμετάλλευση ή τμήμα αυτής. 2. …».

5. Επειδή, επιπροσθέτως, στην 104/7056/2015 απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Εθνικές επιλογές, διοικητικά μέτρα και διαδικασίες εφαρμογής των άμεσων ενισχύσεων κατ' εκτέλεση του Καν. (ΕΕ) 1307/2013 και του Καν. (ΕΕ) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 147/22.1.2015), η οποία ίσχυε από το έτος ενίσχυσης 2015 σύμφωνα με το άρθρο 46 παρ. 3 αυτής, ορίζεται στο άρθρο 1 ότι: «Με την παρούσα απόφαση θεσπίζονται: 1) Οι εθνικές επιλογές και οι διαδικασίες εφαρμογής των άμεσων ενισχύσεων κατ’ εκτέλεση των κανονισμών υπ’ αριθμό (ΕΕ) 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου εφεξής «Κανονισμός», (ΕΕ) 639/2014 κατ' εξουσιοδότηση Κανονισμού και (ΕΕ) 641/2014 εκτελεστικού Κανονισμού της Επιτροπής …», στο άρθρο 2 ότι: «Για τις ανάγκες της παρούσας απόφασης ισχύουν οι ορισμοί του άρθρου 4 του κανονισμού, του άρθρου 2 του Καν. (ΕΕ) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κατ’ εξουσιοδότηση Καν. (ΕΕ) 640/2014 της Επιτροπής, με την εξειδίκευση που ακολουθεί: 1. …», στο άρθρο 3 ότι: «1. Άμεσες ενισχύσεις χορηγούνται μόνο σε ενεργούς γεωργούς. ... 2.…», στο άρθρο 7 ότι: «1. Σε εφαρμογή του άρθρου 23 του κανονισμού, το καθεστώς βασικής ενίσχυσης εφαρμόζεται σε περιφερειακό επίπεδο. Για το λόγο αυτό καθορίζονται οι παρακάτω τρεις περιφέρειες στην χώρα … (α) … (β) ΠΕ2: Περιφέρεια που περιλαμβάνει τις αρόσιμες εκτάσεις και (γ) …», στο άρθρο 8 ότι: «1. Αρμόδιος φορέας, σύμφωνα με το άρθρο 7 του κανονισμού, για τον υπολογισμό, τη χορήγηση και τη διαχείριση των δικαιωμάτων και εν γένει των άμεσων ενισχύσεων, ορίζεται ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε). 2.… », στο άρθρο 9 ότι: «1. Τα δικαιώματα ενίσχυσης, που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης, σύμφωνα με τον Καν. (ΕΚ) 1782/2003 και τον Καν. (ΕΚ) 73/2009 λήγουν στις 31 Δεκεμβρίου 2014. 2. Η στήριξη δυνάμει του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης διατίθεται στους ενεργούς γεωργούς, οι οποίοι αποκτούν δικαιώματα: (α) μέσω χορήγησης δικαιωμάτων το έτος ενίσχυσης 2015, σύμφωνα με τα άρθρα 10, 17, 18 και 19 της παρούσας απόφασης ...», στο άρθρο 10 ότι: «1. Δικαιώματα βασικής ενίσχυσης χορηγούνται στους γεωργούς το έτος 2015, οι οποίοι πληρούν τις προϋποθέσεις του ενεργού γεωργού το έτος ενίσχυσης 2015, εφόσον: (α)υποβάλουν αίτηση χορήγησης δικαιωμάτων ενίσχυσης στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης έως την τελική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων 2015, εκτός περιπτώσεων ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, και (β)είχαν το δικαίωμα να λάβουν ενίσχυση, πριν από τυχόν μείωση ή αποκλεισμό, που προβλέπονται στον Τίτλο ΙΙ, Κεφάλαιο 4 του Καν(ΕΚ)73/2009, σε ό,τι αφορά αίτηση ενίσχυσης για άμεσες ενισχύσεις σύμφωνα με τον Καν. (ΕΚ) 73/2009 για το 2013. 2. ...», στο άρθρο 11 ότι: «1. Το καθεστώς βασικής ενίσχυσης προβλέπει άμεση στήριξη του εισοδήματος του γεωργού και συνδέεται στενά με την συντήρηση των γεωργικών περιοχών. Με τον όρο «δικαίωμα βασικής ενίσχυσης» νοείται άυλος τίτλος, ο οποίος συνδέεται με ορισμένη επιλέξιμη έκταση και το οποίο γεννά δικαίωμα καταβολής ενίσχυσης, ίσης με τη μοναδιαία αξία των δηλωθέντων δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης. Τα δικαιώματα ενίσχυσης συνιστούν ουσιαστικά δικαίωμα υπό αίρεση για τη χορήγηση ενίσχυσης από την ΕΕ, μπορούν να διαχωρίζονται από τη γη και να αποτελούν αντικείμενο ανεξάρτητης συναλλαγής και να ενεργοποιούνται σε επιλέξιμη γη, που έχει στη διάθεσή του ο γεωργός, ανεξαρτήτου κυριότητας, αυστηρά εντός της ίδιας περιφέρειας, στην οποία έχουν χορηγηθεί. 2. Ο αριθμός των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, που χορηγούνται ανά γεωργό το 2015, ισούται με τον αριθμό επιλέξιμων εκταρίων, τον οποίο δηλώνει ο γεωργός στην αίτηση ενίσχυσης του για το 2015 και τα οποία έχει στη διάθεσή του στις 31 Μαΐου 2015, εκτός από περίπτωση ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων. ... 3. Όταν για ένα επιλέξιμο εκτάριο υποβάλλεται αίτηση χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης από δύο ή περισσότερους αιτούντες, η απόφαση σε ποιον εξ αυτών πρέπει να χορηγηθεί το δικαίωμα ενίσχυσης λαμβάνεται με βάση το κριτήριο του ποιος διαθέτει την εξουσία λήψης αποφάσεων σε σχέση με τις γεωργικές δραστηριότητες που ασκούνται στο εν λόγω εκτάριο και ποιος λαμβάνει τα κέρδη και αναλαμβάνει τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους που συνδέονται με τις εν λόγω δραστηριότητες. … 4. …», στο άρθρο 13 ότι: «1. Με βάση τις επιλέξιμες εκτάσεις του έτους 2015 και το ανώτατο διαθέσιμο όριο για το σύνολο της χώρας και για κάθε περιφέρεια καθορίζεται η αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης για κάθε γεωργό, από το 2015 έως και το 2020. 2. Η αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης που χορηγούνται στους δικαιούχους δυνάμει του κανονισμού, υπόκειται σε σταδιακή μερική σύγκλιση αξιών από το 2015 έως το 2019 σε εφαρμογή των παραγράφων 2, 4-8 του άρθρου 25 του κανονισμού. Συνεπώς η αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, εκτός των δικαιωμάτων που χορηγούνται από το εθνικό απόθεμα, που χορηγούνται το 2015 διαφοροποιείται για κάθε έτος. 3. … 6. Η μετάβαση από την αρχική μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης του 2015 στην τελική μοναδιαία αξία τους το 2019 πραγματοποιείται σε ίσα βήματα αρχής γινομένης από το 2015, λαμβάνοντας υπόψη τη σταδιακή/μερική σύγκλιση, που περιγράφεται στις παραγράφους 2, 3 και 4 του παρόντος άρθρου. 7. …», στο άρθρο 14 ότι: «1. Η αρχική μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης υπολογίζεται με βάση τις επιλέξιμες εκτάσεις που δηλώνουν οι γεωργοί το 2015 και την αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών δικαιωμάτων, που κατείχε ο γεωργός το 2014 και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στα άρθρα 22, παράγραφος 4, 23 παράγραφος 4 και 25 παράγραφος 4 ως 8 του Κανονισμού. 2. Ένας γεωργός θεωρείται ότι κατέχει δικαιώματα ενίσχυσης κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης του για το 2014 εφόσον έως την ημερομηνία αυτή του έχουν χορηγηθεί ή μεταβιβαστεί οριστικώς δικαιώματα ενίσχυσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται και τα εκμισθωμένα σε τρίτο γεωργό δικαιώματα ενιαίας ενίσχυσης. 3. Οι γεωργοί ενημερώνονται το 2015 για την αξία των οικείων δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, για κάθε έτος της περιόδου που καλύπτει ο κανονισμός. 4. … 5. Αρμόδιος φορέας για τον υπολογισμό της αξίας των δικαιωμάτων των γεωργών ορίζεται ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε..», στο άρθρο 17 ότι: «Για τη χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης στο πρώτο έτος εφαρμογής του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης 2015 λαμβάνονται υπόψη περιπτώσεις μεταβολών λόγω κληρονομιάς … Για τη διαχείριση των μεταβολών αυτών τίθεται σε λειτουργία σχετική διαδικτυακή εφαρμογή, στην οποία είναι απαραίτητη η καταχώρηση των σχετικών μεταβολών ως την καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης 2015, προκειμένου να ληφθούν υπόψη κατά την πρώτη χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2015. Λεπτομέρειες και υποδείγματα θα καθοριστούν με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ή εγκύκλιο του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. 1. Κληρονομιά 1.1 Εάν ο γεωργός έχει λάβει την εκμετάλλευση ή τμήμα αυτής με κληρονομιά, δικαιούται να αιτηθεί τη μεταβίβαση του αριθμού και της αξίας των δικαιωμάτων, που θα χορηγηθούν για το σύνολο της εκμετάλλευσης ή τμήμα αυτής, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με αυτές που ίσχυαν για τον γεωργό που διαχειριζόταν αρχικά την εκμετάλλευση. 1.2. Ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά τα δικαιολογητικά για τη μεταβίβαση της εκμετάλλευσης λόγω κληρονομιάς είναι τα ακόλουθα: (α) Ληξιαρχική πράξη θανάτου του γεωργού, που διαχειριζόταν αρχικά την εκμετάλλευση (β) σε περίπτωση κληρονομιάς με διαθήκη, αντίγραφο δημοσιευμένης διαθήκης, πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης και πιστοποιητικό περί μη αγωγής για ακύρωση ή διάρρηξη της διαθήκης (γ) σε περίπτωση κληρονομιάς με την εξ αδιαθέτου διαδοχή, πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών και πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης, (δ) Δήλωση παραίτησης από την κληρονομιά υπέρ ενός ή περισσοτέρων κληρονόμων», στο άρθρο 18 ότι: «1. Γεωργοί, που πληρούν τις προϋποθέσεις πρώτης χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2015, όπως αυτές περιγράφονται στο άρθρο 10 της παρούσας απόφασης, μπορούν με πώληση ή μίσθωση της εκμετάλλευσής τους ή τμήματος αυτής και με συμβόλαιο υπογεγραμμένο πριν από την τελική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων έτους 2015, να μεταβιβάσουν το δικαίωμα λήψης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης σε έναν ή περισσότερους γεωργούς, υπό την προϋπόθεση να πληρούνται σωρευτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις: (α) τόσο ο μεταβιβαστής όσο και ο αποδέκτης γεωργός πληρούν το 2015 την προϋπόθεση του ενεργού γεωργού, όπως αυτή καθορίζεται στο άρθρο 3 της παρούσας απόφασης και (β) η αίτηση μεταβίβασης δικαιώματος λήψης έχει υπογραφεί πριν την ημερομηνία που ο αποδέκτης υποβάλλει την αίτηση χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης 2015. 2. …», στο άρθρο 19 ότι: «1.Ο αριθμός των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, που χορηγούνται σε γεωργό το 2015, ισούται, κατά κανόνα, με τον αριθμό των επιλέξιμων εκταρίων, που δηλώνει ο γεωργός το 2015. Σε περίπτωση μίσθωσης μίας εκμετάλλευσης ή τμήματός της με συμβόλαιο μίσθωσης υπογεγραμμένο πριν την ημερομηνία υποβολής της αίτησης χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, οι γεωργοί έχουν την δυνατότητα να μεταβιβάζουν μαζί με την εκμετάλλευση ή το τμήμα της τα αντίστοιχα δικαιώματα ενίσχυσης που πρόκειται να χορηγηθούν. Σε αυτή την περίπτωση τα δικαιώματα ενίσχυσης χορηγούνται στον εκμισθωτή και εκμισθώνονται απ’ ευθείας στο μισθωτή, ο οποίος ωφελείται από την αξία των δικαιωμάτων που κατείχε ο εκμισθωτής το 2014, ως βάση υπολογισμού για την αρχική μοναδιαία αξία των εν λόγω δικαιωμάτων ενίσχυσης. 2. Χρήση της δυνατότητας, που αναφέρεται στην πρώτη παράγραφο του παρόντος άρθρου, δύναται να κάνουν και γεωργοί, οι οποίοι είχαν εκμισθώσει επιλέξιμη γη μαζί με δικαιώματα ενιαίας ενίσχυσης, σύμφωνα με τις διατάξεις του Καν (ΕΚ) 73/2009, με υποβολή του σχετικού υποδείγματος στον Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., με την προϋπόθεση ο μεταβιβαστής να πληροί τις προϋποθέσεις του ενεργού γεωργού το 2015. 3. Προϋπόθεση για τη σύναψη ρήτρας ιδιωτικής σύμβασης σε περίπτωση μίσθωσης εκμετάλλευσης πριν το 2015 είναι: (α) συμφωνία μεταξύ του εκμισθωτή και του μισθωτή εκμετάλλευσης, (β) ο εκμισθωτής να πληροί τις προϋποθέσεις πρώτης χορήγησης των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, σύμφωνα με το άρθρο 10 της παρούσας απόφασης, (β) ο μισθωτής να πληροί τις προϋποθέσεις του ενεργού γεωργού, σύμφωνα με το άρθρο 3, (γ)η σύμβαση μίσθωσης της εκμετάλλευσης ή μέρους αυτής να λήγει μετά την καταληκτική ημερομηνία υποβολής αίτησης χορήγησης δικαιωμάτων στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης. 3. ... 4. Στην περίπτωση της μίσθωσης μέσω ρήτρας ιδιωτικής σύμβασης, η αίτηση χορήγησης δικαιωμάτων ενίσχυσης, που υπόκεινται στην εν λόγω συμβατική ρήτρα, υποβάλλεται από τον εκμισθωτή. Η εν λόγω αίτηση περιλαμβάνει τις ακόλουθες πληροφορίες: (α)Υπόδειγμα εκμίσθωσης των προς χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, υπογεγραμμένο πριν την ημερομηνία που ο μεταβιβαστής υποβάλλει την αίτηση χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης 2015, (β)λεπτομέρειες της σύμβασης μίσθωσης, συμπεριλαμβανομένης της σχετικής συμβατικής ρήτρας και/η αντίγραφο της εν λόγω σύμβασης μίσθωσης (γ) τον αριθμό των επιλέξιμων εκταρίων, που υπόκεινται στην εν λόγω συμβατική ρήτρα, (δ) τα στοιχεία ταυτοποίησης του γεωργού, στον οποίο γίνεται η μεταβίβαση βάσει της ρήτρας αυτής, συμπεριλαμβανομένης, εφόσον είναι εφικτό, της μοναδικής ταυτοποίησης του δικαιούχου. 5. Η αίτηση χορήγησης δικαιωμάτων ενίσχυσης δύναται να υποβληθεί και από τον μισθωτή εξ ονόματος του εκμισθωτή. Στην περίπτωση αυτή επαληθεύει ότι ο εκμισθωτής έχει εξουσιοδοτήσει τον μισθωτή να υποβάλλει την αίτηση» και στο άρθρο 26 ότι: «1. … 5. Κατ’ εφαρμογή του εδαφίου 3 και 4 του άρθρου 43.9 του κανονισμού, η πράσινη ενίσχυση χορηγείται ως ποσοστό της συνολικής αξίας των δικαιωμάτων ενίσχυσης που ενεργοποιεί ο γεωργός για κάθε συγκεκριμένο έτος. 6. …».

6. Επειδή, ακολούθως, στην 1111/46876/29-4-2015 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Διαδικασία υποβολής και εξέτασης αιτήσεων μεταβολών όσον αφορά στη χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2015» (Β΄ 783), ορίζεται στο άρθρο 5 ότι: «1. Γεωργός έχει δικαίωμα χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2015, εφόσον πληροί τα οριζόμενα στο άρθρο 10 της υπ’ αριθ. 104/7056 υπουργικής απόφασης (Β΄ 147/2015). 2. … 5. Λαμβάνονται υπόψη μεταβολές όσον αφορά στην πρώτη χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2015 για τις παρακάτω κατηγορίες: (1) … (4) Χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης λόγω κληρονομιάς της εκμετάλλευσης (Υπόδειγμα Νο. 40) (5) …», στο άρθρο 12 ότι: «1. Σε περίπτωση θανάτου του γεωργού της παραγράφου 1 του άρθρου 5 της παρούσας απόφασης, γεωργός, ο οποίος έχει λάβει την εκμετάλλευση ή τμήμα εκμετάλλευσης με κληρονομιά, δικαιούται να αιτηθεί τη μεταβίβαση του αριθμού και της αξίας των δικαιωμάτων που θα χορηγηθούν για το σύνολο της εκμετάλλευσης ή το τμήμα αυτής, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με αυτές που ίσχυαν για τον γεωργό, που διαχειριζόταν αρχικά την εκμετάλλευση. Η χορήγηση δικαιωμάτων λόγω κληρονομιάς της εκμετάλλευσης το 2015 αφορά αποκλειστικά σε κληρονομιά εκμετάλλευσης και διακρίνεται από την αίτηση μεταβίβασης δικαιωμάτων λόγω κληρονομιάς, που είχαν χορηγηθεί σύμφωνα με τον Καν. (ΕΚ) 1782/2003 και (ΕΚ) 73/2009 από 31.12.2014 και χορήγησης νέων δικαιωμάτων το 2015. Δεδομένου ότι το 2015 είναι έτος χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, σε περίπτωση που κληρονόμος δικαιούται τη χορήγηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης λόγω κληρονομιάς της εκμετάλλευσης, αλλά δεν υποβάλλει αίτηση μεταβολών λόγω κληρονομιάς εκμετάλλευσης το 2015, δεν είναι δυνατή η χορήγηση τους σε επόμενο έτος. 2. Απαραίτητες προϋποθέσεις για τη χορήγηση δικαιωμάτων λόγω κληρονομιάς της εκμετάλλευσης είναι οι εξής: (α) ο κληρονομούμενος γεωργός να πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 10 της υπ’ αριθ. 104/7056 υπουργική απόφαση (Β΄ 147/2015), να έχει δηλαδή δικαίωμα πρώτης χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2015, (β) ο κληρονόμος να πληροί τις προϋποθέσεις του ενεργού γεωργού το 2015 και να έχει κληρονομήσει εκμετάλλευση. 3. Το τρέχον έτος 2015, αίτηση χορήγησης δικαιωμάτων λόγω κληρονομιάς εκμετάλλευσης δύναται να υποβληθεί από κληρονόμους, κατά περίπτωση, όταν συντρέχουν οι συνθήκες που περιγράφονται στις παραγράφους 4-5: 4. Σε περίπτωση θανάτου του γεωργού εντός του χρονικού διαστήματος 16.05.2014 - 15.05.2015: γεωργός, ο οποίος έχει λάβει εκμετάλλευση με κληρονομιά εκ διαθήκης ή με την εξ αδιαθέτου διαδοχή, δικαιούται να αιτηθεί τη μεταβίβαση του αριθμού και της αξίας των δικαιωμάτων που θα χορηγηθούν για το ποσοστό της κληρονομηθείσας εκμετάλλευσης, ανεξαρτήτως αν πληροί ή δεν πληροί ο ίδιος τις προϋποθέσεις χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης το 2015. 5.…», στο άρθρο 13 ότι: «Τα απαραίτητα δικαιολογητικά, κατά περίπτωση, για την υποβολή της αίτησης χορήγησης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης λόγω κληρονομιάς της εκμετάλλευσης, περιγράφονται στις παραγράφους 1 και 2: 1.(α) Υπόδειγμα χορήγησης δικαιωμάτων λόγω κληρονομιάς της εκμετάλλευσης Νο. 40 (β)Ληξιαρχική πράξη θανάτου του κληρονομούμενου γεωργού Σε περίπτωση κληρονομιάς βάσει διαθήκης: 1. Τα δικαιολογητικά 1(α), 1(β). 2. Αντίγραφο δημοσιευμένης διαθήκης. 3. Πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης. 4. Πιστοποιητικό περί μη αγωγής για ακύρωση ή διάρρηξη ή εν γένει προσβολής της εν λόγω διαθήκης. Στην περίπτωση της κληρονομιάς εκ διαθήκης, τα δικαιώματα βασικής ενίσχυσης χορηγούνται στον κληρονόμο, ο οποίος έχει την επικαρπία και όχι την ψιλή κυριότητα της εν λόγω εκμετάλλευσης ή τμήματος αυτής. Σε περίπτωση κληρονομιάς από το νόμο (εξ αδιαθέτου διαδοχή) 1. Τα δικαιολογητικά 1(α), 1(β) 2. Πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης 3. Πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών Στην εξ αδιαθέτου διαδοχή και στην περίπτωση που οι συγκληρονόμοι - πλησιέστεροι συγγενείς δεν συμφωνούν στην από κοινού κατανομή της εκμετάλλευσης, καθένας από τους συγκληρονόμους - πλησιέστερους συγγενείς δύναται να αιτηθεί και να λάβει το ποσοστό που του αναλογεί, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στον Αστικό κώδικα. 2. Τόσο στην περίπτωση κληρονομιάς βάσει διαθήκης όσο από το νόμο (εξ αδιαθέτου διαδοχή), είναι απαραίτητη η υποβολή Υπεύθυνης Δήλωσης Κατανομής της εκμετάλλευσης του Παραρτήματος ΙΙΙ, υπογεγραμμένη και θεωρημένη για το γνήσιο της υπογραφής από αρμόδια αρχή (σε περίπτωση περισσοτέρων του ενός κληρονόμου, θεώρηση του γνησίου της υπογραφής του καθενός ξεχωριστά), για τον καθορισμό του ποσοστού της εκμετάλλευσης, που κληρονομεί ο/οι κληρονόμος-οι, όπως περιγράφεται παρακάτω: (α) Όταν η εκμετάλλευση, που κληρονομείται, αποτελείται αποκλειστικά από επιλέξιμη έκταση, στην Υπεύθυνη Δήλωση Κατανομής της εκμετάλλευσης συμπληρώνεται ο αριθμός των εκταρίων και το ποσοστό της εκμετάλλευσης, που κληρονομεί ο/οι κληρονόμος-οι. … (β) ... 3. Όταν η εκμετάλλευση δεν ήταν ιδιόκτητη του κληρονομούμενου γεωργού αλλά μισθωμένη από συγγενείς α΄ βαθμού, ο κληρονόμος δικαιούται τη μεταβίβαση του αριθμού και της αξίας των δικαιωμάτων που θα χορηγηθούν για το ποσοστό της εκμετάλλευσης ή τμήματος αυτής εφόσον η κατοχή και χρήση της εκμετάλλευσης ήταν εντός της οικογένειας (α΄ βαθμός συγγένειας). Στην περίπτωση αυτή, επιπλέον της Υπεύθυνης Δήλωσης Κατανομής της Εκμετάλλευσης του Παραρτήματος ΙΙΙ απαιτείται προσκόμιση των ιδιωτικών συμφωνητικών μίσθωσης, προκειμένου να αποδειχτεί η κατοχή και η χρήση εντός της οικογένειας. 4. … 5. Περιπτώσεις κληρονομιάς εκμετάλλευσης, που δεν περιγράφονται στο παρόν άρθρο, εξετάζονται κατά περίπτωση σύμφωνα με τις ενωσιακές και εθνικές διατάξεις, με την υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών» και στο άρθρο 14 ότι: «1. Όσον αφορά στην αξία των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης, αυτή καθορίζεται βάσει της αξίας των δικαιωμάτων ενιαίας ενίσχυσης που κατείχε ο κληρονομούμενος γεωργός, που διαχειριζόταν αρχικά την εκμετάλλευση το 2014. Σύμφωνα με το άρθρο 14 της υπ’ αριθ. 104/7056 υπουργικής απόφασης (Β΄ 147/2015), ένας γεωργός θεωρείται ότι κατέχει δικαιώματα ενίσχυσης κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης του για το 2014, εφόσον έως την ημερομηνία αυτή του έχουν χορηγηθεί ή μεταβιβαστεί οριστικώς δικαιώματα ενίσχυσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται μισθωμένα δικαιώματα ενιαίας ενίσχυσης σε τρίτο γεωργό. … 2. …». Περαιτέρω, με την 1725/71868/2015 (Β΄ 1323/1.7.2015) απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ορίσθηκε στην παρ. 9 του άρθρου 1 ότι: «Η παράγραφος 3 του άρθρου 13 [της Υ.Α. 1111/46876/29-4-2015 Β΄ 783] αντικαθίσταται ως κάτωθι: «3. … Αν η εκμετάλλευση δεν ανήκε στην κυριότητα του κληρονομούμενου γεωργού, αλλά αυτός την είχε μισθώσει από τρίτους και δεδομένου ότι ο θάνατος ενός εκ των αντισυμβαλλόμενων σε μία πράξη μίσθωσης δεν λύει αυτοδίκαια τη μίσθωση, οι κληρονόμοι δικαιούνται να απαιτήσουν στο όνομά τους τον αριθμό και την αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης που πρέπει να χορηγηθούν για την εκμετάλλευση ή το τμήμα της εκμετάλλευσης, που έχουν λάβει, υπό τις αυτές προϋποθέσεις με αυτές που ίσχυαν για τον γεωργό που διαχειριζόταν αρχικά την εκμετάλλευση. Στην περίπτωση αυτή, επιπλέον της Υπεύθυνης Δήλωσης Κατανομής της Εκμετάλλευσης, απαιτείται προσκόμιση: (α) είτε συμφωνίας μεταξύ των κληρονόμων και του εκμισθωτή επί των ήδη συναφθέντων με τον θανόντα συμφωνητικών μίσθωσης, θεωρημένη για το γνήσιο της υπογραφής του κάθε αντισυμβαλλόμενου ξεχωριστά από αρμόδια αρχή, (β) είτε Υ/Δ του κάθε αντισυμβαλλόμενου είτε συμφωνητικού μεταξύ των κληρονόμων και του εκμισθωτή, θεωρημένη για το γνήσιο της υπογραφής του κάθε αντισυμβαλλόμενου ξεχωριστά από αρμόδια αρχή, (γ) είτε συμβολαιογραφικού εγγράφου, νομίμως μεταγραμμένου, σε περίπτωση που η μίσθωση είχε συναφθεί με συμβολαιογραφικό έγγραφο και είχε μεταγραφεί στο Υποθηκοφυλακείο. Από το περιεχόμενο όλων των ανωτέρω εγγράφων θα πρέπει να προκύπτει ότι συνεχίζεται η μίσθωση, που είχε συναφθεί από τον κληρονομούμενο και ότι στη θέση του υπεισέρχονται οι κληρονόμοι του, προκειμένου να συνεχίσουν τη συμφωνημένη χρήση του μισθίου για δικό τους λογαριασμό».

7. Επειδή, με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1307/2013 μεταρρυθμίστηκε η Κοινή Αγροτική Πολιτική, θεσπίσθηκαν δε κοινοί κανόνες για τις ενισχύσεις που χορηγούνται άμεσα στους γεωργούς στο πλαίσιο των αναφερόμενων στο Παράρτημα αυτού καθεστώτων στήριξης, μεταξύ των οποίων και του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης, ενώ, περαιτέρω, από την ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του (1.1.2015, βλ. άρθρο 74 του ως άνω Κανονισμού) καταργήθηκε ο προϊσχύσας Κανονισμός (ΕΚ) 73/2009 (βλ. άρθρο 72 του ως άνω Κανονισμού) και, συνεπώς, τα δικαιώματα ενιαίας ενίσχυσης (Δ.Ε.Ε.), που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του παλαιότερου αυτού καθεστώτος, έληξαν στις 31.12.2014 και αντικαταστάθηκαν από τα δικαιώματα βασικής ενίσχυσης (Δ.Β.Ε.), καθώς και την πράσινη ενίσχυση για γεωργικές πρακτικές επωφελείς για το κλίμα και το περιβάλλον. Περαιτέρω, με την 104/7056/21.1.2015 Υπουργική Απόφαση (Υ.Α.) θεσπίσθηκαν σε εθνικό επίπεδο τα αναγκαία μέτρα και οι διαδικασίες εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεων, κατ’ εκτέλεση του ανωτέρω Κανονισμού (ΕΕ) 1307/2013. Σύμφωνα με τα οριζόμενα στις ρυθμίσεις αυτές, ένας γεωργός, ο οποίος κατά το έτος 2014, το οποίο λαμβάνεται υπόψη ως έτος αναφοράς, υπέβαλε ενιαία αίτηση ενίσχυσης διαθέτοντας μισθωμένη (εξ ολοκλήρου ή μερικώς) γη και μισθωμένα δικαιώματα από άλλον γεωργό και με την αίτηση ενίσχυσης του έτους 2015 δηλώνει εκμετάλλευση εξ ολοκλήρου ή μερικώς μισθωμένη, λαμβάνει δικαιώματα επί του συνόλου της εκμετάλλευσης, ανεξαρτήτως του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, αλλά η αξία των νέων δικαιωμάτων υπολογίζεται μόνο επί των δικαιωμάτων ενιαίας ενίσχυσης που εκείνος κατείχε οριστικά το έτος 2014 και όχι επί των τυχόν μισθωμένων από άλλο γεωργό. Ακόμη, από τις διατάξεις του άρθρου 13 της Υ.Α. 1111/46876/29-4-2015, όπως η παρ. 3 αυτού αντικαταστάθηκε με την Υ.Α. 1725/71868/2015, προκύπτει ότι σε περίπτωση θανάτου ενεργού γεωργού, εάν η εκμετάλλευση δεν ανήκε στην κυριότητά του, αλλά αυτός την είχε μισθώσει από τρίτους, οι κληρονόμοι του δικαιούνται να απαιτήσουν στο όνομά τους τον αριθμό και την αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης, τα οποία και πρέπει να χορηγηθούν για τη μισθωθείσα εκμετάλλευση υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με αυτές που ίσχυαν για τον κληρονομούμενο γεωργό ο οποίος διαχειριζόταν αρχικά την εκμετάλλευση. Στην περίπτωση αυτή, επιπλέον των λοιπών προβλεπόμενων δικαιολογητικών, οι κληρονόμοι πρέπει να προσκομίσουν έγγραφα στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι συνεχίζεται η μίσθωση που είχε συναφθεί από τον κληρονομούμενο γεωργό και ότι στη θέση του τελευταίου υπεισέρχονται πράγματι οι ίδιοι, προκειμένου να συνεχίσουν τη συμφωνηθείσα χρήση του συγκεκριμένου μισθίου για δικό τους λογαριασμό [πρβλ. αποφάσεις του ΔΕΕ της 13.6.2024, C-731/22, Agramarkt Austria (σκ. 25, 28), της 14.10.2010, C-61/09, της 7.4.2022, C-176/20, Avio Lucos (σκ. 57), Landkreis Bad Dürkheim (σκ. 58, 62, 69) και της 2.7.2015, C-684/13, Demmer (σκ. 58)]. Η ερμηνεία αυτή συνάδει προς το σκοπό που επιδιώκει ο Κανονισμός 1307/2013, ο οποίος συνίσταται στην εξασφάλιση ενός δίκαιου βιοτικού επιπέδου στον γεωργικό πληθυσμό και προϋποθέτει την ορθή κατανομή των ενωσιακών πόρων. Για το λόγο αυτό οι σχετικές κοινοτικές ενισχύσεις χορηγούνται στους γεωργούς που έχουν την εξουσία λήψης αποφάσεων, απολαμβάνουν τα κέρδη και αναλαμβάνουν τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους όσον αφορά στη γεωργική δραστηριότητα στη συγκεκριμένη έκταση για την οποία ζητείται η ενίσχυση [βλ. την αιτιολογική σκέψη 16 του κατ’ εξουσιοδότηση εκδοθέντος Κανονισμού 639/2014, καθώς και την απόφαση του ΔΕΕ της 7.4.2022, C-176/20, Avio Lucos (σκ. 37, 62, 63).

8. Επειδή, εξάλλου, στο άρθρο 71 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (Κ.Δ.Δ. - ν. 2717/1999 Α΄ 97) ορίζεται ότι: «1. Αγωγή μπορεί να ασκήσει εκείνος ο οποίος έχει, κατά του Δημοσίου ή άλλου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, χρηματική αξίωση από έννομη σχέση δημοσίου δικαίου» και στο άρθρο 72 ότι: «Η αγωγή ασκείται κατά του Δημοσίου ή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, που είναι υπόχρεο προς ικανοποίηση της κατά την παρ. 1 του προηγούμενου άρθρου αξίωσης».

9. Επειδή, περαιτέρω, στο άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα (Εισ.Ν.Α.Κ.- π.δ. 456/1984 Α΄ 164) ορίζεται ότι: «Για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του Δημοσίου κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το Δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά παράβαση διάταξης που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος. …» και στο άρθρο 106 ότι: «Οι διατάξεις των δύο προηγούμενων άρθρων εφαρμόζονται και για την ευθύνη των δήμων, των κοινοτήτων ή των άλλων νομικών προσώπων δημόσιου δικαίου από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων που βρίσκονται στην υπηρεσία τους». Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, για να στοιχειοθετηθεί ευθύνη του Δημοσίου ή των Ν.Π.Δ.Δ. προς αποζημίωση, απαιτείται να συντρέχουν σωρευτικώς (ΣτΕ 2210/2023, 2132/2021, 1776/2020, 1957/2018, 237/2011 επταμ.) παράνομη πράξη ή παράλειψη ή υλική ενέργεια ή παράλειψη υλικής ενέργειας των οργάνων τους κατά την άσκηση της ανατεθειμένης σε αυτά δημόσιας εξουσίας, επίκληση και απόδειξη συγκεκριμένης ζημίας, καθώς και αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράνομης πράξης ή παράλειψης και της επελθούσας ζημίας (ΣτΕ 405/2024, 338/2023 επταμ., 2384/2021, 479-481/2018 Ολομ.), χωρίς να απαιτείται και η διαπίστωση πταίσματος των οργάνων τους (ΣτΕ 2221/2022, 1951/2021, 1943/2020, 877/2013 επταμ.). Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις στοιχειοθετείται και αποζημιωτική ευθύνη των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.), οσάκις ασκούν δημόσια εξουσία που τους έχει ανατεθεί εκ του νόμου, όπως στην προκείμενη περίπτωση ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. (πρβλ. ΑΕΔ 21/2012, ΑΠ 123/2005). Η δε κατά νόμο άσκηση εποπτείας στον Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. από τον Υπουργό Γεωργίας και ήδη Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, δεν επάγεται για το Ελληνικό Δημόσιο ευθύνη προς αποζημίωση για πράξεις ή παραλείψεις οργάνων του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.

11. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από την επανεκτίμηση των στοιχείων της δικογραφίας, προκύπτουν τα εξής: Ο πατέρας του εφεσίβλητου, ... ..., δήλωσε, στην ενιαία αίτηση ενίσχυσης έτους 2014, εκμετάλλευση γεωργικής έκτασης 18,4 εκταρίων, την οποία είχε μισθώσει από τον εφεσίβλητο και τρίτους και βάσει των στοιχείων αυτών του αναγνωρίσθηκαν οριστικά δικαιώματα ενιαίας ενίσχυσης (Δ.Ε.Ε.) συνολικής αξίας 14.294,89 ευρώ (βλ. το έντυπο με τίτλο «Δικαιώματα Ενιαίας Ενίσχυσης έτους 2014» του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., το οποίο αφορά στον πατέρα του εφεσίβλητου, όπου στο πεδίο «προέλευση δικαιωμάτων» αναγράφεται η ένδειξη «ιστορική περίοδος»). Ο ανωτέρω γεωργός απεβίωσε στις 9.8.2014. Με την ....2013 δημόσια διαθήκη του, η οποία συντάχθηκε από τη συμβολαιογράφο Γιαννιτσών …. και δημοσιεύθηκε με το …..2014 πρακτικό του Ειρηνοδικείου Γιαννιτσών, μεταξύ άλλων, εγκατέστησε τον εφεσίβλητο ως κληρονόμο όλων των γεωργικών μηχανημάτων του, τρακτέρ κ.λπ. (βλ. τα προσκομιζόμενα από αυτόν αντίγραφα της διαθήκης και των …/2020 και …/18.8.2014 πιστοποιητικών περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης και πλησιεστέρων συγγενών του Γραμματέως του Πρωτοδικείου Αθηνών και του Δήμου …, αντίστοιχα). Μετά τον θάνατο του … ..., στη χρήση τμήματος 4,20 εκταρίων της έκτασης που αυτός μίσθωνε, τον διαδέχτηκε ο εφεσίβλητος και υιός του, με τον ακόλουθο τρόπο: α) ως προς τα 2 εκτάρια, λόγω επανόδου τους στον εφεσίβλητο, υπό την προηγούμενη ιδιότητά του ως εκμισθωτή αυτών στον πατέρα του, β) ως προς τα 1,10 εκτάρια, λόγω συνέχισης από τον εφεσίβλητο της μίσθωσής τους από τη …. ... και γ) ως προς τα 1,10 εκτάρια, λόγω συνέχισης από τον εφεσίβλητο της μίσθωσής τους από τον … .... Με βάση τα ανωτέρω, εκδόθηκε, σε συνέχεια της ….2015 αίτησης χορήγησης δικαιωμάτων λόγω κληρονομίας εκμετάλλευσης (Υπόδειγμα Νο 40) και της .../....2015 ενιαίας αίτησης ενίσχυσης του εφεσίβλητου για το έτος 2015, η .../....2016 ατομική πράξη προσδιορισμού των οριστικών δικαιωμάτων του βασικής ενίσχυσης για το έτος 2015, η οποία υπογράφεται από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Με την πράξη αυτή χορηγήθηκαν στον εφεσίβλητο συνολικά 44,51 δικαιώματα βασικής ενίσχυσης (Δ.Β.Ε.). Στην ίδια πράξη παρατίθεται ο υπολογισμός της αρχικής μοναδιαίας αξίας των εν λόγω δικαιωμάτων (ΑΜΑΔ) και της σύγκλισης της, έως το έτος 2019, με την περιφερειακή μοναδιαία αξία, λαμβάνοντας ως βάση του υπολογισμού το ποσό των 23.423,79 ευρώ. Το ποσό αυτό προέκυψε από το άθροισμα της συνολικής αξίας των Δ.Ε.Ε. του έτους 2014, τα οποία αναλογούσαν τόσο στην εκμετάλλευση του ίδιου του εφεσίβλητου (20.192,45 ευρώ), όσο και στην εκμετάλλευση του πατέρα του, κατά το τμήμα που θεωρήθηκε ότι περιήλθε στη χρήση του εφεσίβλητου για δικό του λογαριασμό στα πλαίσια των μισθώσεων που είχε συνάψει ο πατέρας του (3.231,35 ευρώ). Το ως άνω συνολικό ποσό πολλαπλασιάστηκε, στη συνέχεια, με τον συντελεστή 0,59, που αντιπροσωπεύει το σταθερό ποσοστό της περιφέρειας ΠΕ2 αρόσιμες εκτάσεις, στην οποία ενέπιπτε το σύνολο των επιλέξιμων για το έτος 2015 εκταρίων του εφεσίβλητου και το γινόμενο διαιρέθηκε με τον αριθμό των εκταρίων αυτών (44,51), ενώ, η ΑΜΑΔ, που προέκυψε (310,137), συγκρίθηκε με την περιφερειακή μοναδιαία αξία του έτους 2019 (300,00) και υποβλήθηκε σε σύγκλιση. Τελικώς, με την ανωτέρω πράξη προσδιορισμού οριστικών δικαιωμάτων αναγνωρίσθηκε στον εφεσίβλητο βασική ενίσχυση ποσού 13.768,72 ευρώ για το έτος 2015. Επιπλέον, η πράσινη ενίσχυσή του για το ίδιο έτος υπολογίσθηκε σε ποσοστό περίπου 47,8% της αξίας των Δ.Β.Ε. που αυτός ενεργοποίησε (βλ. την ….2022 έκθεση των απόψεων του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.). Εξάλλου, με τις …..2016 και …..2016 επιστολές του προς τον Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., ο εφεσίβλητος παραπονέθηκε σχετικά με τον μερικό μόνο συνυπολογισμό της αξίας των Δ.Ε.Ε. έτους 2014 του πατέρα του, ο δε Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. αντέτεινε ότι ο συνυπολογισμός και του υπόλοιπου μέρους των Δ.Ε.Ε. του πατέρα του εφεσίβλητου προϋπέθετε τη συνέχιση από τον τελευταίο της χρήσης των ίδιων εκτάσεων που εκμεταλλευόταν ο πατέρας του.

12. Επειδή, ακολούθως, ο εφεσίβλητος άσκησε ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών την από 6.3.2020 αγωγή κατά του εκκαλούντος Ελληνικού Δημοσίου και του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., με την οποία, καθώς και με τα από 13.10.2022 και 24.10.2022 επ’ αυτής υπομνήματα, προέβαλε ότι ο οριστικός προσδιορισμός της αξίας των Δ.Β.Ε. που του χορηγήθηκαν το έτος 2015 διενεργήθηκε κατά παράβαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου. Και τούτο διότι τα αρμόδια όργανα του Δημοσίου και του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. παρείχαν πλημμελή, κατά τους ισχυρισμούς του, ενημέρωση στους ενδιαφερόμενους γεωργούς, σχετικά με τις προϋποθέσεις μεταφοράς της αξίας των Δ.Ε.Ε. που κατείχε το έτος 2014 ο εκάστοτε κληρονομούμενος γεωργός, στην αξία των Δ.Β.Ε. που θα χορηγούνταν το έτος 2015 στον κληρονόμο του. Ειδικότερα, υποστήριξε ότι τα ως άνω διοικητικά όργανα παρανόμως δεν προσμέτρησαν στην αξία των Δ.Β.Ε. που του χορηγήθηκαν για το έτος 2015, το σύνολο της αξίας των Δ.Ε.Ε. έτους 2014 του πατέρα του, παρότι ο ίδιος κληρονόμησε κατ’ αποκλειστικότητα την εκμετάλλευσή τους και υπέβαλλε, μαζί με την αίτησή του για τη χορήγηση Δ.Β.Ε. λόγω κληρονομίας (Υπόδειγμα Νο 40), τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ήτοι τη διαθήκη του πατέρα του, την υπεύθυνη δήλωση κατανομής της εκμετάλλευσης και τα πιστοποιητικά περί μη προσβολής της διαθήκης αυτού και μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης, καθώς και το πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών. Κατά την άποψη του εφεσίβλητου, ο λόγος του ανωτέρω μερικού αποκλεισμού της αξίας των Δ.Ε.Ε. του πατέρα του, ήταν ο μισθωμένος χαρακτήρας τους, ήτοι η μη οριστική κτήση τους από τον τελευταίο. Ωστόσο, τα ανωτέρω όργανα δεν ενημέρωσαν εγκαίρως, κατά τα ως άνω προβληθέντα, σε χρόνο αρκετά προγενέστερο της λήξης της αίτησης ενιαίας ενίσχυσης του έτους 2014, τους ενδιαφερόμενους, μεταξύ των οποίων και τον πατέρα του, για το ότι, σύμφωνα με σχετική εθνική επιλογή, στα πλαίσια του Κανονισμού 1307/2013, προϋπόθεση για τη μεταβίβαση της αξίας των μισθωμένων Δ.Ε.Ε. του έτους 2014 στα Δ.Β.Ε. που θα χορηγούνταν το έτος 2015 στους μισθωτές τους θα ήταν η οριστική μεταβίβασή τους σε αυτούς. Αντίθετα, κατά τους ισχυρισμούς του, με την 29476/12.3.2014 εγκύκλιό του ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., καθώς και με την από 6.3.2014 εγκύκλιό του το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, δημιούργησαν στους μισθωτές Δ.Ε.Ε. του έτους 2014 την εύλογη πεποίθηση ότι τα δικαιώματα αυτά θα προσμετρούνταν, χωρίς άλλο, ως αξία, στα δικαιώματα που θα τους χορηγούνταν το έτος 2015. Συνεπεία αυτών, όπως επισημαίνει, οι μισθωτές γεωργοί, μεταξύ των οποίων και ο κληρονομούμενος από τον ίδιο πατέρας του, δεν φρόντισαν να μεταβιβασθούν οριστικά σε αυτούς, πριν από τη λήξη της προθεσμίας αίτησης ενιαίας ενίσχυσης έτους 2014, τα Δ.Ε.Ε. που μίσθωναν ή τουλάχιστον να μεταβιβασθούν σε αυτούς, κατά τις διατάξεις του άρθρου 21 του Κανονισμού 639/2014, τα Δ.Β.Ε. που θα χορηγούνταν στους εκμισθωτές τους το έτος 2015. Ενόψει αυτών, ο εφεσίβλητος ζήτησε να αναγνωρισθεί η αλληλέγγυα και εις ολόκληρον υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου και του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., κατά τα άρθρα 105 και 106 Εισ.Ν.ΑΚ, να του καταβάλλουν, νομιμοτόκως, το συνολικό ποσό των 31.231,64 ευρώ, ως αποζημίωση για την αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίσθηκε ότι υπέστη από τον παράνομο υπολογισμό των χορηγηθέντων σε αυτόν Δ.Β.Ε. και τη μείωση της αξίας τους, καθώς και της αντίστοιχης πράσινης ενίσχυσης για το έτος 2015. Το ως άνω ποσό αντιστοιχούσε, κατά τους υπολογισμούς του, στη βασική και στην πράσινη ενίσχυση, που θα ελάμβανε για το έτος 2015, με βάση το σύνολο της αξίας των Δ.Ε.Ε. που κατείχαν το έτος 2014 ο ίδιος και ο κληρονομούμενος από αυτόν πατέρας του, ήτοι εφόσον είχε προσμετρηθεί για τον υπολογισμό των Δ.Β.Ε. του έτους 2015, τα οποία του χορηγήθηκαν, το σύνολο και όχι μέρος της αξίας των Δ.Ε.Ε. που ο πατέρας του κατείχε το έτος 2014. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του προσκόμισε, μεταξύ άλλων, την αίτηση χορήγησης Δ.Β.Ε. λόγω κληρονομίας, την υπεύθυνη δήλωση κατανομής της εκμετάλλευσης, την ενιαία αίτησή του για το έτος 2015, τις αιτήσεις για ενιαία ενίσχυση του πατέρα του και του ιδίου για το έτος 2014, την από 6.3.2014 εγκύκλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και για αντιπαραβολή, εγκύκλιο του αντίστοιχου Υπουργείου της Ιρλανδίας, σε επίσημη μετάφραση στα Ελληνικά, με την οποία, κατά τους ισχυρισμούς του, το ενδιαφερόμενο κοινό ενημερώνεται με τον προσήκοντα τρόπο για όμοια εθνική επιλογή του εν λόγω κράτους. Εξάλλου, το Ελληνικό Δημόσιο και ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. ζήτησαν την απόρριψη της αγωγής, με το από 19.10.2022 υπόμνημά του το πρώτο και με την ....2022 έκθεση απόψεων και το από 19.10.2022 υπόμνημά του ο δεύτερος. Συγκεκριμένα, το Ελληνικό Δημόσιο προέβαλε καταρχάς ένσταση έλλειψης παθητικής νομιμοποίησής του, επικαλούμενο το άρθρο 8 της Υ.Α. 104/7056/2015, σύμφωνα με το οποίο αρμόδιος για τον υπολογισμό, τη χορήγηση και τη διαχείριση των δικαιωμάτων και γενικά των άμεσων ενισχύσεων είναι ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. Προσέθεσε, μάλιστα, ότι στην αγωγή του ο εφεσίβλητος παρέθετε, ως θεμελιωτικά της φερόμενης ως διαψευσθείσας δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του, αποσπάσματα μόνο από την 29476/12.3.2014 εγκύκλιο του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. Περαιτέρω, αμφισβητώντας τη βασιμότητα της αγωγής, το Ελληνικό Δημόσιο και ο Ο.Π.ΕΚ.Ε.Π.Ε. προέβαλαν ότι, εν προκειμένω, ουδεμία παρανομία των οργάνων τους συνέτρεξε κατά τον προσδιορισμό της αξίας των δικαιωμάτων ενίσχυσης του εφεσίβλητου, καθόσον ο μερικός αποκλεισμός της αξίας των Δ.Ε.Ε. του πατέρα του από την αξία που αποδόθηκε στα Δ.Β.Ε. του εφεσίβλητου δεν οφειλόταν στον μη οριστικό χαρακτήρα τους, όπως εσφαλμένα αυτός υπέλαβε, δεδομένου ότι τα δικαιώματα αυτά (δηλαδή τα Δ.Ε.Ε. έτους 2014 του πατέρα του εφεσίβλητου) ήταν οριστικά και όχι μισθωμένα. Αντίθετα, ο μερικός αυτός αποκλεισμός οφειλόταν στο γεγονός ότι ο εφεσίβλητος συνέχισε για δικό του λογαριασμό τη συμφωνημένη χρήση των μισθίων μόνο σε τμήμα της κληρονομηθείσας εκμετάλλευσης του πατέρα του, έκτασης 4,20 εκταρίων.

13. Επειδή, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την 4665/2023 οριστική και ήδη εκκαλουμένη απόφασή του, δέχθηκε καταρχάς ότι η ως άνω αγωγή πρέπει να θεωρηθεί ότι βασίζεται στην παρανομία της πράξης προσδιορισμού οριστικών δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης του εφεσίβλητου για το έτος 2015, με το σκεπτικό ότι, εφόσον με την αγωγή ζητήθηκε το σύνολο της βασικής και της πράσινης ενίσχυσης που ο εφεσίβλητος θα ελάμβανε για το ως άνω έτος, εάν είχε εκπληρωθεί η φερόμενη ως δικαιολογημένη εμπιστοσύνη, που επέδειξε στη μεταβίβαση της αξίας των Δ.Ε.Ε. έτους 2014 του πατέρα του, στα Δ.Β.Ε. έτους 2015 τα οποία του χορηγήθηκαν (θετικό διαφέρον) και όχι μόνο η αποζημίωσή του για τη διάψευση της εμπιστοσύνης αυτής (διαφέρον εμπιστοσύνης- αρνητικό διαφέρον). Περαιτέρω, αποφάνθηκε ότι μόνο το Ελληνικό Δημόσιο νομιμοποιείτο παθητικώς στη διανοιγείσα δίκη και όχι ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. Και τούτο, με την αιτιολογία ότι, σύμφωνα με το άρθρο 8 της Υ.Α. 104/7056/2015, ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. είναι μεν αρμόδιος για τον υπολογισμό, τη χορήγηση και τη διαχείριση των Δ.Β.Ε. και γενικά των άμεσων ενισχύσεων του Κανονισμού 1307/2013, ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο μόνο της Υ.Α. 227200/2002 (Β΄ 215), μόνη εκτελεστή πράξη της διαδικασίας που καταλήγει στην αναγνώριση των επίμαχων ενισχύσεων, ενόψει και της φύσης του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. ως Ν.Π.Ι.Δ., είναι η πράξη προσδιορισμού οριστικών δικαιωμάτων που εκδίδεται από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Συναφώς, απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη καθ’ ο μέρος στρεφόταν κατά του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. και προχώρησε στην εξέταση αυτής καθ’ ο μέρος αφορούσε στο Ελληνικό Δημόσιο. Διευκρίνισε, ακολούθως, ότι ο πατέρας του εφεσίβλητου κατείχε οριστικά Δ.Ε.Ε. και όχι μισθωμένα, καθώς και ότι με την οικεία πράξη του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αφαιρέθηκε κατά τον επίμαχο υπολογισμό των Δ.Β.Ε. του εφεσίβλητου μέρος της αξίας των Δ.Ε.Ε. του πατέρα του, όχι για τον λόγο που ο εφεσίβλητος επικαλείτο, αλλά με την αιτιολογία ότι ο ίδιος δεν διαδέχθηκε τον πατέρα του στη χρήση αντίστοιχης με το μέρος αυτό έκτασης της εκμετάλλευσής του. Επιπροσθέτως, στα πλαίσια του παρεμπίπτοντος ελέγχου της νομιμότητας της ως άνω πράξης του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενόψει και του ισχυρισμού του εφεσίβλητου ότι εγκαταστάθηκε ως αποκλειστικός κληρονόμος του συνόλου της εκμετάλλευσης του πατέρα του, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο έκρινε ότι ο υπολογισμός των Δ.Β.Ε. που χορηγήθηκαν στον εφεσίβλητο διενεργήθηκε κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία του διατάξεων των Κανονισμών (ΕΕ) 1307/2013 και 639/2014, κατόπιν ταύτισης της εκμετάλλευσης με τη γεωργική έκταση. Ειδικότερα, επεσήμανε ότι, ενώ με την ανωτέρω πράξη αναγνωρίσθηκε ότι πληρούντο καταρχήν οι προϋποθέσεις μεταβίβασης της αξίας των σύστοιχων της κληρονομιαίας εκμετάλλευσης Δ.Ε.Ε. στα Δ.Β.Ε. που χορηγήθηκαν στον εφεσίβλητο, θεωρήθηκε, περαιτέρω, ότι από την εκμετάλλευση αυτή περιήλθε στον ίδιο μόνο τμήμα της, αντίστοιχο της έκτασης που εξακολούθησε να χρησιμοποιεί. Αντίθετα, κατά το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, θα έπρεπε αρχικά να προσδιορισθούν τα στοιχεία της κληρονομιαίας εκμετάλλευσης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι μισθωτικές σχέσεις που εξακολούθησαν στο πρόσωπο του εφεσίβλητου, αλλά και τα μηχανήματα και ο λοιπός συναφής εξοπλισμός που αυτός κληρονόμησε και, στη συνέχεια, να προσδιορισθεί, με βάση την υποβληθείσα δήλωση κατανομής, το ποσοστό (μερίδιο) της όλης αυτής εκμετάλλευσης που περιήλθε σε αυτόν. Λαμβάνοντας, περαιτέρω, υπόψη ότι η επίμαχη κληρονομιαία εκμετάλλευση περιήλθε στο σύνολό της στον εφεσίβλητο, κατέληξε ότι αυτός είχε πρόσβαση στο σύνολο της αξίας των Δ.Ε.Ε., έτους 2014, του κληρονομούμενου πατέρα του και, συνακόλουθα, έκρινε, κατά τον παρεμπίπτοντα έλεγχο, ότι η επίμαχη πράξη προσδιορισμού οριστικών δικαιωμάτων του εφεσίβλητου ήταν παράνομη, καθόσον συνυπολόγισε στη μεταφερόμενη στα Δ.Β.Ε. του εφεσίβλητου αξία, μόνο μέρος των Δ.Ε.Ε. έτους 2014 του πατέρα του. Με βάση τις παραδοχές αυτές και κατόπιν συνυπολογισμού των Δ.Β.Ε. και της αντίστοιχης πράσινης ενίσχυσης που κατά τα ανωτέρω ο εφεσίβλητος απώλεσε, με την εκκαλουμένη απόφαση έγινε εν μέρει δεκτή η ένδικη αγωγή κατά το μέρος που στρεφόταν κατά του Ελληνικού Δημοσίου και αναγνωρίσθηκε η υποχρέωση του τελευταίου να καταβάλει στον εφεσίβλητο το ποσό των 7.919,28 ευρώ, νομιμοτόκως, από την επίδοση της αγωγής (18.9.2020) έως την ολοσχερή εξόφληση, υπολογιζομένου του τόκου με το επιτόκιο που ορίζεται στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 4607/2019 (Α΄ 65).

14. Επειδή, με την κρινόμενη έφεση, το εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο ζητεί την εξαφάνιση της εκκαλουμένης απόφασης ως εσφαλμένης, επαναφέροντας καταρχάς τον πρωτοδίκως προβληθέντα ισχυρισμό του περί έλλειψης παθητικής νομιμοποίησής του κατά την εκδίκαση της ένδικης αγωγής, εφόσον μόνο ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. νομιμοποιείτο παθητικώς, ως αρμόδιος για την καταβολή των κοινοτικών ενισχύσεων, σύμφωνα και με τις διατάξεις του ιδρυτικού νόμου αυτού (άρθρο 14 παρ. 1 του ν. 2637/1998 Α΄ 200). Ωστόσο, εν προκειμένω, ο εφεσίβλητος με το δικόγραφο της αγωγής του θεμελίωσε την αξίωσή του, μεταξύ άλλων, στον παράνομο, βάσει της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, προσδιορισμό των οριστικών δικαιωμάτων του βασικής ενίσχυσης για το έτος 2015, από τα όργανα του Ελληνικού Δημοσίου, όπως και του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. Ανεξαρτήτως δε εάν πράγματι συντελέσθηκε η επικαλούμενη παρανομία, εν προκειμένω, εφόσον, προσάπτεται αδικοπρακτική συμπεριφορά αυτοτελώς σε καθέναν από τους ανωτέρω, αμφότεροι νομιμοποιούνται παθητικώς, δεδομένου ότι, εφόσον η αγωγή ευδοκιμήσει, θα ενέχονται σε αποζημίωση κατά τα άρθρα 105-106 Εισ.Ν.ΑΚ και θα είναι, συναφώς, υπόχρεοι, κατά την έννοια του άρθρου 72 του Κ.Δ.Δ., για την ικανοποίηση της ένδικης αξίωσης, χωρίς να ασκεί επιρροή ότι ο δεύτερος είναι Ν.Π.Ι.Δ. (βλ. ένατη σκέψη). Συνεπώς, σε κάθε περίπτωση, το Ελληνικό Δημόσιο νομιμοποιείτο παθητικώς κατά την εκδίκαση της αγωγής, όπως ορθώς κρίθηκε με την εκκαλουμένη απόφαση (ως προς το Ελληνικό Δημόσιο), αν και με διαφορετική αιτιολογία, απορριπτομένου ως αβασίμου του περί του αντιθέτου λόγου της έφεσης.

15. Επειδή, περαιτέρω, το εκκαλούν προβάλλει ότι, κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του Κανονισμού 1307/2013, 14 παρ. 1 του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού 639/2014, 6 παρ. 1 του εκτελεστικού Κανονισμού 641/2014, σε συνδυασμό με το άρθρο 17 της Υ.Α. 104/7056/2015 και τα άρθρα 12, 13 και 14 της Υ.Α. 1111/46876/29-4-2015, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο έκρινε ότι η .../....2016 ατομική πράξη προσδιορισμού των οριστικών δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης του εφεσίβλητου για το έτος 2015, η οποία υπογράφεται από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ήταν παράνομη, κατά το μέρος που δεν συνυπολόγισε στην αξία των ως άνω Δ.Β.Ε. του εφεσίβλητου το σύνολο των Δ.Ε.Ε. έτους 2014 του πατέρα του, αλλά μόνο μέρος αυτών. Ειδικότερα, κατά τα ως άνω προβαλλόμενα, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο θεώρησε εσφαλμένως ότι, σε περίπτωση διαδοχής σε εκμετάλλευση λόγω κληρονομίας, κρίσιμη για τη χορήγηση της αξίας των δικαιωμάτων του κληρονομούμενου σε συγκεκριμένο κληρονόμο είναι η διαδοχή σε τμήμα ή στο σύνολο των μέσων που είχαν οργανωθεί από τον κληρονομούμενο για την επίτευξη του σκοπού της εκμετάλλευσής του, στην οποία περιλαμβάνονται και οι μισθωτικές σχέσεις που εξυπηρετούν τον εν λόγω σκοπό, ήτοι κρίσιμη είναι η διαδοχή στο συνολικό μερίδιο της περιουσίας του κληρονομουμένου που επάγεται στον κληρονόμο. Αντιθέτως, όπως ισχυρίζεται το εκκαλούν, εάν το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο είχε ερμηνεύσει και εφαρμόσει ορθώς τις ως άνω διατάξεις, θα είχε δεχθεί ότι προϋπόθεση της διαδοχής σε εκμετάλλευση λόγω κληρονομίας είναι η συνέχιση της χρήσης των ίδιων εκτάσεων (ιδιόκτητων ή μισθωμένων) που εκμεταλλευόταν ο κληρονομούμενος. Ο λόγος αυτός της έφεσης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Και τούτο διότι, κατά τα γενόμενα ερμηνευτικώς δεκτά στην έβδομη σκέψη σχετικά με τις εφαρμοστέες ειδικές διατάξεις του ενωσιακού δικαίου, σε συνδυασμό με τις Υπουργικές Αποφάσεις που εκδόθηκαν κατ’ εκτέλεση αυτών, σε περίπτωση θανάτου του γεωργού, εάν η εκμετάλλευση δεν ανήκε στην κυριότητά του, αλλά αυτός την είχε μισθώσει από τρίτους, προκειμένου οι κληρονόμοι του να λάβουν δικαιώματα ενίσχυσης πρέπει να αποδείξουν με έγγραφα στοιχεία ότι συνεχίζεται η μίσθωση που είχε συναφθεί από τον κληρονομούμενο γεωργό και ότι στη θέση του τελευταίου υπεισέρχονται πράγματι οι ίδιοι, προκειμένου να συνεχίσουν για δικό τους λογαριασμό τη συμφωνημένη χρήση της συγκεκριμένης μισθωμένης γεωργικής έκτασης της εκμετάλλευσης του κληρονομουμένου. Στην προκείμενη περίπτωση, ο μερικός αποκλεισμός της αξίας των Δ.Ε.Ε. έτους 2014 του πατέρα του εφεσίβλητου από την αξία που αποδόθηκε στα Δ.Β.Ε. έτους 2015 του ιδίου οφειλόταν στη διαπίστωση, κατά την υποβολή της .../….2015 αίτησης χορήγησης δικαιωμάτων λόγω κληρονομίας εκμετάλλευσης (Υπόδειγμα Νο 40) και της .../....2015 ενιαίας αίτησης ενίσχυσης του εφεσίβλητου για το έτος 2015 μετά των προβλεπόμενων δικαιολογητικών εκ μέρους του, ότι συνέχισε για δικό του λογαριασμό τη συμφωνημένη χρήση των μίσθιων εκτάσεων μόνο σε τμήμα της κληρονομηθείσας εκμετάλλευσης του πατέρα του, έκτασης 4,20 εκταρίων, για την οποία και του χορηγήθηκε βασική ενίσχυση έτους 2015 ποσού 13.768,72 ευρώ. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις του διοικητικού ελέγχου, από τα προσκομισθέντα από τον εφεσίβλητο στοιχεία προκύπτει ότι ο ίδιος προέβη σε αντικατάσταση του μεγαλύτερου μέρους των καλλιεργούμενων από τον πατέρα του μισθωμένων εκτάσεων, με άλλες εκτάσεις, μισθωμένες από τρίτους στα πλαίσια διαφορετικών μισθωτικών σχέσεων, με αποτέλεσμα οι νέες εκτάσεις να μην συμπίπτουν με τις εκτάσεις της εκμετάλλευσης του πατέρα του. Με τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο προσδιορισμός της αξίας των Δ.Β.Ε. του εφεσιβλήτου για το έτος 2015 διενεργήθηκε νομίμως από τα όργανα του εκκαλούντος και, συνεπώς, δεν στοιχειοθετείται ευθύνη αυτού προς αποζημίωση του εφεσιβλήτου, κατά το άρθρο 105 Εισ.Ν.Α.Κ., το δε πρωτοβάθμιο Δικαστήριο το οποίο με την εκκαλουμένη απόφασή του έκρινε αντιθέτως, έσφαλε στην κρίση του και η απόφαση αυτή πρέπει να εξαφανισθεί κατά το ως άνω μέρος, κατ’ αποδοχή της κρινόμενης έφεσης. Παρέλκει, εξάλλου, ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών προβαλλόμενων λόγων αυτής. Περαιτέρω, το Δικαστήριο δικάζοντας την από 6-3-2020 αγωγή κατά το μέρος που στρέφεται κατά του Ελληνικού Δημοσίου, κρίνει ότι αυτή πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη, ομοίως διότι, κατά τα προεκτεθέντα, δεν στοιχειοθετείται ευθύνη του Ελληνικού Δημοσίου προς αποζημίωση του εφεσιβλήτου-ενάγοντος, σύμφωνα με το άρθρο 105 Εισ.Ν.Α.Κ.

16. Επειδή, κατ’ ακολουθία, η κρινόμενη έφεση πρέπει να γίνει δεκτή και να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση κατά το μέρος που αφορά στο Ελληνικό Δημόσιο. Περαιτέρω, εκδικαζόμενη η αγωγή κατά το μέρος που στρέφεται κατά του Ελληνικού Δημοσίου, πρέπει να απορριφθεί. Τέλος, κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων, ο εφεσίβλητος-ενάγων πρέπει να απαλλαγεί από τα δικαστικά έξοδα του εκκαλούντος-εναγομένου Ελληνικού Δημοσίου και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας (άρθρο 275 παρ. 1 εδ. ε΄ Κ.Δ.Δ.).

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Δέχεται την έφεση.

Εξαφανίζει την 4665/2023 οριστική απόφαση του Μονομελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά το μέρος που με αυτή έγινε εν μέρει δεκτή η από 6-3-2020 αγωγή και αναγνωρίσθηκε η υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου να καταβάλει στον εφεσίβλητο το ποσό των 7.919,28 ευρώ, νομιμοτόκως.

Δικάζει την αγωγή, κατά το μέρος που στρέφεται κατά του Ελληνικού Δημοσίου.

Απορρίπτει αυτήν.

Απαλλάσσει τον εφεσίβλητο-ενάγοντα από τα δικαστικά έξοδα του Ελληνικού Δημοσίου και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας.

Η απόφαση δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου, στις 23 Απριλίου 2026.

            Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ                               Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΙΩΑΝΝΑ-ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗ       ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΟΥ