ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ Ε΄

ΑΠΟΦΑΣΗ 74/2020

 

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 14 Μαρτίου 2018, με την εξής σύνθεση: Γ. Παπαγεωργίου, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Χρ. Ντουχάνης, Αγγ. Μίντζια, Σύμβουλοι, Χρ. Παπανικολάου, Μ. Μπαμπίλη, Πάρεδροι. Γραμματέας η Σ. Αθανασούλα.

Για να δικάσει την από 27 Δεκεμβρίου 2013 αίτηση:

του ...., ο οποίος παρέστη με τον δικηγόρο Ιωάννη Χατζηκωνσταντή (Α.Μ. ....), που τον διόρισε με πληρεξούσιο,

κατά του Υπουργού Οικονομικών, ο οποίος παρέστη με τον Νικόλαο Πατηνιώτη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, που κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 4509/2017, περί μη εμφανίσεώς του.

Με την αίτηση αυτή ο αιτών επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ’ αριθμ. 16560/1602/16.4.2013 απόφαση της Γενικής Γραμματέως Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου (ΦΕΚ Δ΄ 210/26.4.2013).

Ο πληρεξούσιος του αιτούντος που εμφανίσθηκε δήλωσε, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 21 του Κανονισμού Λειτουργίας του Δικαστηρίου, ότι δεν θα αγορεύσει.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της εισηγήτριας, Παρέδρου Μ. Μπαμπίλη.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου και

Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα

Σκέφθηκε κατά τον Νόμο

1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αιτήσεως καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (ειδικά έντυπα παραβόλου ..../2013, σειρά Α).

2. Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση ζητείται η ακύρωση της 16560/1602/16.4.2013 αποφάσεως της Γενικής Γραμματέως Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου (ΦΕΚ Δ΄ 210/26.4.2013), με την οποία επικυρώθηκε η από 12.11.2012 έκθεση της αρμόδιας επιτροπής περί καθορισμού των ορίων αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού στη θέση «... - ... ... - Ανατολικό Τμήμα» Δήμου Σάμου, Ν. Σάμου και το σχετικό κτηματογραφικό - υψομετρικό διάγραμμα.

3. Επειδή, ο αιτών, φερόμενος βάσει των προσκομισθέντων συμβολαιογραφικών εγγράφων ως ιδιοκτήτης θιγόμενου από τον επίδικο καθορισμό ακινήτου, ασκεί την υπό κρίση αίτηση με έννομο συμφέρον, εμπροθέσμως, ενόψει του ότι δεν προκύπτει γνώση από αυτόν της προσβαλλόμενης πράξεως σε χρόνο προγενέστερο των 60 ημερών από την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως (βλ. ΣτΕ 347/2017) και εν γένει παραδεκτώς, καθ’ ο μέρος αφορά την ιδιοκτησία του.

4. Επειδή, με τις διατάξεις του ν. 2971/2001 (Α΄ 285), όπως αυτές ίσχυαν εν προκειμένω, ορίζονται τα εξής: «Άρθρο 1 “Ορισμοί” 1. “Αιγιαλός” είναι η ζώνη της ξηράς, που βρέχεται από τη θάλασσα από τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της. 2. “Παραλία” είναι η ζώνη ξηράς που προστίθεται στον αιγιαλό, καθορίζεται δε σε πλάτος μέχρι και πενήντα (50) μέτρα από την οριογραμμή του αιγιαλού, προς εξυπηρέτηση της επικοινωνίας της ξηράς με τη θάλασσα και αντίστροφα. 3. “Παλαιός αιγιαλός” είναι η ζώνη της ξηράς, που προέκυψε από τη μετακίνηση της ακτογραμμής προς τη θάλασσα, οφείλεται σε φυσικές προσχώσεις ή τεχνικά έργα και προσδιορίζεται από τη νέα γραμμή αιγιαλού και το όριο του παλαιότερα υφιστάμενου αιγιαλού ... Άρθρο 2 “Κυριότητα αιγιαλού, παραλίας ... και χρησιμότητα αυτών” 1. Ο αιγιαλός, η παραλία ... είναι πράγματα κοινόχρηστα και ανήκουν κατά κυριότητα στο Δημόσιο, το οποίο τα προστατεύει και τα διαχειρίζεται. 2. Η προστασία του οικοσυστήματος των ζωνών αυτών είναι ευθύνη του Κράτους. 3. Ο κύριος προορισμός των ζωνών αυτών είναι η ελεύθερη και ακώλυτη πρόσβαση προς αυτές. Κατ’ εξαίρεση ο αιγιαλός, η παραλία ... μπορούν να χρησιμεύσουν για κοινωφελείς περιβαλλοντικούς και πολιτιστικούς σκοπούς και για απλή χρήση της παραγράφου 1 του άρθρου 13, καθώς επίσης και για την εξυπηρέτηση υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος. 4. Στον αιγιαλό, την παραλία ... δεν επιτρέπεται η κατασκευή κτισμάτων και εν γένει κατασκευασμάτων, παρά μόνο για την επιδίωξη των σκοπών, που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο. 5. Ο παλαιός αιγιαλός και η παλαιά όχθη ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου και καταγράφονται ως δημόσια κτήματα. Άρθρο 3 “Επιτροπή καθορισμού αιγιαλού και παραλίας” 1. Ο καθορισμός των ορίων του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού γίνεται από Επιτροπή, η οποία συγκροτείται σε επίπεδο νομού με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών … 2. … 3. … 4. … Άρθρο 4 “Προδιαγραφές και διαγράμματα” 1. Η οριογραμμή του αιγιαλού χαράσσεται από την Επιτροπή του άρθρου 3 ως πολυγωνική γραμμή πλησιέστερη στην πραγματική φυσική γραμμή και απεικονίζεται στο σχετικό διάγραμμα με ερυθρό χρώμα. Οι οριογραμμές της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού απεικονίζονται με κίτρινο και κυανούν χρώμα αντίστοιχα. Οι κορυφές των πολυγωνικών γραμμών έχουν ορθογώνιες συντεταγμένες εξαρτημένες από το τριγωνομετρικό δίκτυο της χώρας. 2. … 3. Η Επιτροπή του άρθρου 3 παράλληλα με τη χάραξη των οριογραμμών συντάσσει υποχρεωτικά έκθεση, που συνοδεύεται από το σχετικό διάγραμμα. 4. … Άρθρο 5 “Διαδικασία καθορισμού οριογραμμών αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού” 1. Εκτός της δυνατότητας της αυτεπάγγελτης κίνησης της διαδικασίας, όποιος ενδιαφέρεται για τον καθορισμό αιγιαλού και παραλίας, απευθύνεται στην αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία, η οποία μέσα σε πέντε (5) ημέρες από την υποβολή σχετικής αίτησης ενημερώνει τον ενδιαφερόμενο αν έχει ήδη γίνει καθορισμός. Σε περίπτωση που δεν έχει γίνει ο καθορισμός αιγιαλού και παραλίας, ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει στην Κτηματική Υπηρεσία αίτηση καθορισμού και τοπογραφικό διάγραμμα σύμφωνα με τις προδιαγραφές του άρθρου 4. 2. … 3. Η Επιτροπή καθορίζει τις οριογραμμές του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού εντός μηνός από την εισαγωγή της υπόθεσης σε αυτήν και συντάσσει σχετική έκθεση. Η Επιτροπή καθορίζει την παλαιά θέση του αιγιαλού, που υπήρχε μέχρι το έτος 1884 αν υφίστανται κατοχές ιδιωτών, αλλά και προγενέστερα εάν δεν υφίστανται τέτοιες κατοχές, εφόσον η θέση του παλαιού αιγιαλού προκύπτει από ενδείξεις επί του εδάφους ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία, εξαιρουμένων των μαρτυρικών καταθέσεων. 4. … 5. Η έκθεση και το διάγραμμα επικυρώνονται, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού (Γ.Ε.Ν.), με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και δημοσιεύονται μαζί με την επικυρωτική αυτή απόφαση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η παραπάνω σύμφωνη γνώμη του Γ.Ε.Ν. διατυπώνεται το αργότερο εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών. ... 6. ... 7. ... 8. ... 9. ... 10. ... Άρθρο 6 “Στοιχεία για τον καθορισμό του παλαιού αιγιαλού” Η Επιτροπή αναζητά και συνεκτιμά όλα τα απαιτούμενα για την ακριβή οριοθέτηση του παλαιού αιγιαλού στοιχεία, τα οποία και παραθέτει στην έκθεσή της, ιδίως φυσικές ενδείξεις (όπως το αμμώδες, ελώδες ή βαλτώδες εκτάσεων συνεχομένων του αιγιαλού), αεροφωτογραφίες, χάρτες και διαγράμματα διαφόρων ετών, γεωλογικές μελέτες. Άρθρο 7 ... Άρθρο 9 “Στοιχεία καθορισμού αιγιαλού και παραλίας” 1. Η Επιτροπή για τη χάραξη της οριογραμμής του αιγιαλού και της παραλίας λαμβάνει υπόψη της ύστερα από αυτοψία τις φυσικές και λοιπές ενδείξεις, που επηρεάζουν το πλάτος του αιγιαλού και της παραλίας και ενδεικτικά: α) τη γεωμορφολογία του εδάφους, αναφορικά με κατηγορίες υψηλών και χαμηλών ακτών, τη σύστασή του, καθώς και το φυσικό όριο βλάστησης, β) την ύπαρξη, τα όρια και το είδος των παράκτιων φυσικών πόρων, γ) τα πορίσματα από την εκτίμηση των μετεωρολογικών στοιχείων της περιοχής, δ) τη μορφολογία του πυθμένα, ε) τον τομέα ανάπτυξης κυματισμού σε σχέση με το μέτωπο της ακτής, στ) την ύπαρξη τεχνικών έργων στην περιοχή, που νομίμως υφίστανται, ζ) τις τυχόν εγκεκριμένες χωροταξικές κατευθύνσεις και χρήσεις γης που επηρεάζουν την παράκτια ζώνη, η) την ύπαρξη δημόσιων κτημάτων κάθε κατηγορίας που βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με την παράκτια ζώνη, θ) τυχόν υφιστάμενο Κτηματολόγιο και ι) την ύπαρξη ευπαθών οικοσυστημάτων και προστατευόμενων περιοχών. 2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων καθορίζονται οι προδιαγραφές και λοιπές λεπτομέρειες για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου». Κατ’ εξουσιοδότηση της τελευταίας αυτής διάταξης (του άρθρου 9 παρ. 2 του ν. 2971/2001) εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 1089532π.ε./8205π.ε./Β0010/20.4.2005 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων “Στοιχεία καθορισμού αιγιαλού και παραλίας” (Β΄ 595), στην οποία ορίζονται τα εξής: «Τα στοιχεία που λαμβάνει υπόψη της η Επιτροπή προκειμένου να προβεί στη χάραξη των οριογραμμών αιγιαλού και παραλίας εξειδικεύονται στα επόμενα άρθρα ως εξής: Άρθρο 1 Η γεωμορφολογία του εδάφους ... Άρθρο 2 Τα μετεωρολογικά στοιχεία της περιοχής ... Άρθρο 3 Τα κυματικά στοιχεία της περιοχής ... Άρθρο 4 Η ύπαρξη τεχνικών έργων που νομίμως υφίστανται ... Άρθρο 5 Στοιχεία καθορισμού ζώνης παραλίας 1. Η ύπαρξη, τα όρια και το είδος των παράκτιων φυσικών πόρων, οι τυχόν εγκεκριμένες χωροταξικές κατευθύνσεις και χρήσεις γης που επηρεάζουν την παράκτια ζώνη, η ύπαρξη δημοσίων κτημάτων κάθε κατηγορίας που βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με την παράκτια ζώνη και η ύπαρξη ευπαθών οικοσυστημάτων και προστατευόμενων περιοχών αποτελούν στοιχεία που λαμβάνει υπόψη της η επιτροπή του άρθρου 3 του Ν. 2971/2001, προκειμένου να καθορίσει την οριογραμμή και κατ΄ επέκταση τη ζώνη παραλίας. Η επιτροπή αξιολογεί τα στοιχεία αυτά ενόψει των σκοπών που εξυπηρετούνται με τη δημιουργία της ζώνης της παραλίας και αποφασίζει αιτιολογημένα για τον καθορισμό και το εύρος αυτής με ειδική αναφορά στα ως άνω πραγματικά στοιχεία. 2. ...».

5. Επειδή, όπως έχει παγίως κριθεί, με τις ανωτέρω, εφαρμοστέες εν προκειμένω, διατάξεις του ν. 2971/2001, όπως και με τις προγενέστερες διατάξεις του α.ν. 2344/1940, θεσπίζεται διοικητική διαδικασία για τον, κατά δέσμια αρμοδιότητα, καθορισμό της οριογραμμής του αιγιαλού ως φυσικού φαινομένου, δηλαδή της μέγιστης συνήθους αναβάσεως των κυμάτων σε δεδομένη χερσαία ζώνη. Η διαπίστωση αυτή μπορεί να γίνεται με οποιοδήποτε πρόσφορο, κατά τα δεδομένα της κοινής ή της επιστημονικής πείρας, μέσο, όπως είναι και η αυτοψία των μελών της οικείας επιτροπής καθορισμού ορίων (βλ. ΣτΕ 1811/2016, 4442, 2245, 1229/2014, 5516, 3912, 3906/2012, 4553/2011, 4513, 4479/2009, 3615/2007, 1508/2003 κ.ά.). Περαιτέρω με τις εν λόγω διατάξεις καθιερώνεται διοικητική διαδικασία οριοθέτησης και του παλαιού αιγιαλού, ο οποίος προκύπτει από τη μετατόπιση της ακτογραμμής προς τη θάλασσα. Ειδικότερα, αν κατά τον καθορισμό των ορίων του αιγιαλού είναι φανερή, λόγω γεωφυσικών φαινομένων ή διεργασιών, όπως είναι οι προσχώσεις, ή άλλων αιτίων, η δημιουργία νέας χερσαίας ζώνης, με παράλληλη υποχώρηση της θάλασσας, η οικεία Επιτροπή προβαίνει στον καθορισμό της οριογραμμής του παλαιού αιγιαλού βάσει των αναφερομένων στα άρθρα 5 και 6 του ν. 2971/2001 στοιχείων. Εν όψει της φύσεως του τμήματος αυτού της ξηράς ως ανεπίδεκτου κτήσεως ιδιωτικών δικαιωμάτων όταν καταλαμβανόταν από τις μέγιστες συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων, μετά την επέκταση των ορίων της ακτογραμμής προς τη θάλασσα τούτο καθίσταται τμήμα της δημόσιας κτήσης. Λόγω του χαρακτήρα της αυτού, η ως άνω διαδικασία μπορεί κατ’ αρχήν να αναχθεί σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο κατά το παρελθόν. Ο νομοθέτης, όμως, σταθμίζοντας τις επιπτώσεις του ως άνω καθορισμού σε διακατοχικές καταστάσεις που δημιουργήθηκαν στο παρελθόν, θέσπισε ένα χρονικό όριο μέχρι του οποίου μπορεί να ανατρέξει η διαπίστωση αυτή. Ειδικότερα, εάν η νέα χερσαία ζώνη έχει δημιουργηθεί, στο σύνολό της, πριν από το έτος 1884, και στην έκταση μεταξύ του σημερινού και του ως άνω παλαιού αιγιαλού υπάρχουν πράξεις νομής και κατοχής ιδιωτών πριν από το έτος αυτό, δεν μπορεί να καθορισθεί οριογραμμή παλαιού αιγιαλού και να δημιουργηθεί με τον τρόπο αυτό δημόσια κτήση. Εάν όμως δεν υπάρχουν πράξεις νομής και κατοχής ιδιωτών έως το έτος 1884, τότε ο χρόνος αυτός δεν αποτελεί κρίσιμο, κατά νόμο, στοιχείο για τον καθορισμό της οριογραμμής του παλαιού αιγιαλού και, συνεπώς, δεν απαιτείται να προσδιορίζεται επακριβώς στην αιτιολογία της σχετικής διοικητικής πράξεως η χρονολογία δημιουργίας του παλαιού αιγιαλού (βλ. ΣτΕ 1811/2016, 4442, 3398/2014, 4496-4499, 3912, 3906/2012, 4553/2011, 1052/2010, 4513/2009, 1508/2003, 3941/2001, 2539/2000, 3153/1999, 2644/1999 κ.ά.). Σε κάθε περίπτωση, κατά την έννοια των ως άνω διατάξεων του ν. 2971/2001 η κρίση της Διοικήσεως για τη διαμόρφωση παλαιού αιγιαλού (και για τον χρόνο δημιουργίας του, εφ’ όσον είναι κρίσιμος κατά τα ανωτέρω), πρέπει να είναι αιτιολογημένη και να στηρίζεται σε ενδείξεις επιστημονικά τεκμηριωμένες ή σε άλλα αποδεικτικά στοιχεία, εξαιρουμένων, σε αντίθεση με όσα ίσχυαν υπό το καθεστώς του α.ν. 2344/1940, των μαρτυρικών καταθέσεων (βλ. ΣτΕ 1811/2016, 3398, 3345, 803, 706/2014, 4908/2013, 4499/2012, 4513/2009). Εξ άλλου, κατά τη διαδικασία καθορισμού των ορίων του παλαιού αιγιαλού τα αρμόδια όργανα πρέπει να εκφέρουν ιδία κρίση επί των τιθεμένων ζητημάτων και να συνεκτιμούν τα προσκομιζόμενα από τους ενδιαφερομένους σχετικά στοιχεία.

6. Επειδή, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι ήδη από τη δεκαετία του 1990, ενόψει και διαφόρων καταγγελιών περί αυθαίρετων επεμβάσεων πλησίον του αιγιαλού, κινήθηκε η διαδικασία καθορισμού ορίων αιγιαλού και παραλίας στην επίμαχη θέση "..." ή "..." ... Ν. Σάμου, στο πλαίσιο της οποίας διενεργήθηκαν αυτοψίες από την τότε επιτροπή καθορισμού αιγιαλού και παραλίας (στο εξής αναφερόμενη ως Επιτροπή) και τους αρμόδιους μηχανικούς της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Γ.Ε.Ν., το οποίο γνωμοδότησε επί του θέματος με τα από 23.4.1993 και από 17.2.1994 έγγραφά του. Ωστόσο, η διαδικασία εκείνη περί καθορισμού ορίων αιγιαλού και παραλίας στην περιοχή δεν ολοκληρώθηκε. Το 2003 εκδόθηκαν σε βάρος του αιτούντος από τον Προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας Σάμου αφενός μεν το υπ’ αριθμ. .../....2003 πρωτόκολλο κατεδάφισης αυθαιρέτων κτισμάτων, κατά του οποίου ο ήδη αιτών άσκησε αίτηση ακυρώσεως που απορρίφθηκε με την 3260/2013 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά, αφετέρου δε το υπ’ αριθμ. .../....2003 σχετικό πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης τμήματος αιγιαλού, εμβαδού 52,80 τ.μ., κατά του οποίου ο αιτών άσκησε ανακοπή που απορρίφθηκε με την 12/2003 απόφαση του Ειρηνοδικείου Καρλοβασίου, ενώ έφεση κατ’ αυτής απορρίφθηκε με την 41/2005 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σάμου. Αντιθέτως, ανακοπές κατά αντίστοιχων πρωτοκόλλων για όμορες ιδιοκτησίες έγιναν δεκτές με τις 26 και 27/2004 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σάμου, κριθέντος, παρεμπιπτόντως -κατόπιν σχετικής αυτοψίας του δικαστηρίου και σχετικής μαρτυρικής κατάθεσης του τότε Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας- ότι αυτές δεν εμπίπτουν στον αιγιαλό. Περαιτέρω, με το υπ’ αριθμ. πρωτ. .... έγγραφο της Κτηματικής Εταιρίας του Δημοσίου κινήθηκε εκ νέου η διαδικασία καθορισμού οριογραμμής αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού στην περιοχή, η οποία χωρίσθηκε σε δύο τμήματα στο Ανατολικό (το οποίο αφορά η προσβαλλόμενη) και στο Δυτικό. Μετά τη θέση σε ισχύ του ν. 3978/2011 (Α΄ 137), με το άρθρο 113 του οποίου τροποποιήθηκε το άρθρο 5 του ν. 2971/2001 περί καθορισμού αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού, το αρμόδιο κατά τις νεότερες διατάξεις Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (Γ.Ε.ΕΘ.Α.) γνωμοδότησε υπέρ της συνέχισης της διαδικασίας καθορισμού οριογραμμής αιγιαλού και παραλίας με το από 24.11.2011 έγγραφό του. Η εν λόγω διαδικασία ολοκληρώθηκε με την ήδη προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. 16560/1602/16.4.2013 απόφαση της Γενικής Γραμματέως Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου (Γ.Γ.Α.Δ.Α.), με την οποία επικυρώθηκε η συνδημοσιευθείσα από 12.11.2012 έκθεση της Επιτροπής περί καθορισμού των ορίων αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού στη θέση "... - ... ... - Ανατολικό Τμήμα" Δήμου Σάμου Ν. Σάμου, μαζί με το σχετικό τοπογραφικό, υψομετρικό και κτηματολογικό διάγραμμα, το οποίο είχε συνταχθεί τον Ιούλιο του 2006, θεωρήθηκε στις 20.9.2012 και ελέγχθηκε για την ορθή αποτύπωσή του και θεωρήθηκε εκ νέου στις 31.10.2012. Ειδικότερα, στην από 12.11.2012 έκθεση αναφέρεται ότι πρόκειται για τον πρώτο καθορισμό των ορίων αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού στην επίμαχη περιοχή κατόπιν αυτοψίας από την Επιτροπή, κατά την οποία αυτή διαμόρφωσε αντίληψη περί του πλάτους της βρεχόμενης ζώνης της ξηράς, επισημαίνεται δε ότι από τον Ιούλιο του 2006 (ημερομηνία σύνταξης του τοπογραφικού υποβάθρου) μέχρι την ημερομηνία συντάξεως της εκθέσεως δεν υπάρχουν μεταβολές που επηρεάζουν τη χάραξη των οριογραμμών αιγιαλού και παραλίας. Περαιτέρω, στην εν λόγω έκθεση αναφέρεται ότι η Επιτροπή προέβη στον επίμαχο καθορισμό λαμβάνοντας υπόψη: «Τη γεωγραφική θέση της ακτής, η οποία βρίσκεται στο νότιο τμήμα της νήσου Σάμου και έχει νότιο μέτωπο προς τη θάλασσα. Τη μορφολογία της ακτής, η οποία στο δυτικό τμήμα της αποτελεί αμμώδη και αμμοχαλικώδη έκταση μεγάλου πλάτους με μικρές κλίσεις εδάφους, η οποία έχει σχηματισθεί από την χρόνια φυσική απόθεση ιζημάτων, ενώ το κεντρικό και ανατολικό τμήμα της είναι κατά κύριο λόγο βραχώδες με μέτριες έως και έντονες κλίσεις, με εξαίρεση την ύπαρξη μικρών κόλπων στο κεντρικό τμήμα και στο ανατολικό άκρο της, όπου βρίσκεται αμμοχαλικώδης έκταση. Τη μορφολογία του πυθμένα, ο οποίος είναι αμμοχαλικώδης με μέτρια κλίση και βάθη τα οποία είναι μικρά πλησίον της ακτής και μεγαλύτερα στη συνέχεια. Τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες ήτοι νότιοι άνεμοι σε μέτρια συχνότητα, οι οποίοι, λόγω του μεγάλου αναπτύγματος του πελάγους συμβάλλουν στη δημιουργία μεγαλύτερης έντασης κυματικού πεδίου σε σχέση με κλειστές θαλάσσιες περιοχές, (όρμους ή κόλπους) που έχουν ίδια ένταση ανέμου. Την ύπαρξη ιδιωτικών τεχνικών έργων και κατασκευών, όπως περιφράξεις και κτίσματα κυρίως στο δυτικό τμήμα της ακτής. Την ύπαρξη βλάστησης ανθεκτικής σε αλμυρό υπέδαφος στο δυτικό (μεγάλου πλάτους) τμήμα της ακτής, κατά μήκος του βόρειου ορίου της και πλησίον του υφιστάμενου παράκτιου δρόμου, καθώς και θαμνώδους βλάστησης στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα της ακτής. ... Το γεγονός ότι δεν εντοπίσθηκαν παράκτιοι φυσικοί πόροι. Τη μη ύπαρξη καταγεγραμμένων δημοσίων κτημάτων. Τη μη ύπαρξη ευπαθών οικοσυστημάτων και προστατευόμενων περιβαλλοντικά περιοχών. ... Την υπ' αριθμ. 2582/8.10.1980 απόφαση Νομάρχη Σάμου (ΦΕΚ 667/Δ΄/25.11.1980), με την οποία καθορίστηκαν τα όρια αιγιαλού και παλαιού αιγιαλού στην περιοχή "..." ... Ν. Σάμου, συνεχόμενης δυτικά της υπό καθορισμό περιοχής. ...». Ενόψει αυτών καθορίσθηκε επί του ανωτέρω τοπογραφικού διαγράμματος οριογραμμή της ζώνης αιγιαλού με κόκκινη συνεχή πολυγωνική γραμμή (Α01, Α02, ..., Α56, Α57), οριογραμμή της ζώνης παραλίας με κίτρινη συνεχή πολυγωνική γραμμή (Π01, Π02, ..., Π57, Π58) και οριογραμμή της ζώνης παλαιού αιγιαλού με μπλε συνεχή πολυγωνική γραμμή (Α΄01, Α΄02, Α΄03, Α΄04, Α04). Περαιτέρω, σύμφωνα με την εν λόγω έκθεση, «η ζώνη παραλίας ορίζεται με σταθερό πλάτος δέκα (10,00) μέτρων, απαραίτητο για την εξυπηρέτηση της επικοινωνίας της ξηράς με τη θάλασσα και αντίστροφα, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 1 του Ν. 2971/2001, αλλά και για άλλους σκοπούς, δηλαδή συγκοινωνιακούς, εξωραϊστικούς, τουριστικούς, λοιπούς κοινωφελείς, καθώς και για εκμετάλλευση προς όφελος του Δημοσίου. ... . Εντός ζώνης παραλίας βρίσκονται κτίσματα που δεν εξαιρούνται». Κατά της ως άνω, από 16.4.2013, αποφάσεως της Γ.Γ.Α.Δ.Α., με την οποία επικυρώθηκε η σχετική έκθεση καθορισμού οριογραμμής αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού, ο αιτών άσκησε την κρινόμενη αίτηση. Προς απόδειξη δε των προβαλλόμενων με αυτήν ισχυρισμών του, προσκομίζει τα υπ’ αριθμ. .... συμβόλαια αγοραπωλησίας και την υπ’ αριθμ. .... οικοδομική άδεια για επισκευή ισογείου κτίσματος, το οποίο, κατά τους ισχυρισμούς του, σύμφωνα με την προσβαλλόμενη πράξη βρίσκεται εντός αιγιαλού και παλαιού αιγιαλού. Τέλος, η Διοίκηση, με το από 6.2.2018 έγγραφο των απόψεών της προς το Δικαστήριο, αμφισβητεί τα περί συνεχών και αδιάκοπων διακατοχικών πράξεων νομής από το έτος 1904, αναφέροντας ότι οι διακατοχικές πράξεις ξεκίνησαν το 1983 όταν ο όμορος του αιτούντος... προέβη στην περίφραξη εκτάσεως 570 τ.μ., που είχε μεταβιβασθεί σε αυτόν από τον πατέρα του, ενώ μετά το έτος 1990 διαδοχικά επεκτάθηκαν και οι λοιποί κληρονόμοι (....), ειδικότερα δε ο τελευταίος (ο αιτών) προέβη το 2003 σε αυθαίρετη επέκταση, προς τη θάλασσα, παλαιότερης οικίας, όπως προκύπτει από το επισυναπτόμενο φωτογραφικό υλικό. Περαιτέρω, σύμφωνα με το ως άνω έγγραφο, «στην αεροφωτογραφία έτους 1945, επί της οποίας τοποθετήθηκε με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια το επίμαχο ακίνητο, διακρίνονται με σκούρο χρώμα οι ιδιωτικές εκτάσεις με τη μορφή καλλιέργειας και νότια αυτών η άμμος της παραλίας».

7. Επειδή, με το δικόγραφο της υπό κρίση αιτήσεως και το συναφές νομοτύπως υποβληθέν από 11.4.2016 υπόμνημα προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι ακυρωτέα, διότι κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων του ν. 2971/2001 και με πλημμελή αιτιολογία με την προσβαλλόμενη απόφαση διαπιστώνεται η ύπαρξη παλαιού αιγιαλού, μη λαμβανομένων υπόψη ως στοιχείων κρίσεως α) των συνεχών και αδιάκοπων διακατοχικών πράξεων επί της χαρακτηριζόμενης ως ζώνης παλαιού αιγιαλού ιδιοκτησίας του αιτούντος, όπως αυτές προκύπτουν από τα συμβολαιογραφικά έγγραφα ετών 1903, 1923, 1993 και 1995, καθώς και από την υπ’ αριθμ. 402/22.9.1997 άδεια επισκευής ισογείου κτίσματος εντός της επίμαχης ιδιοκτησίας του αιτούντος β) της μαρτυρικής καταθέσεως του τότε Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας και των κατόπιν αυτοψίας διαπιστώσεων του δικαστηρίου στις 26 και 27/2004 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σάμου, σύμφωνα με τις οποίες κατά το παρελθόν το μέγιστο χειμέριο κύμα δεν έφτανε ποτέ ούτε φτάνει ακόμη και σήμερα μέχρι το όριο όμορων προς την ιδιοκτησία του αιτούντος εκτάσεων και γ) των υφισταμένων στην επίμαχη περιοχή ιδιωτικών τεχνικών έργων (περιφράξεις, κτίσματα), τα οποία δεν θα μπορούσαν να κατασκευασθούν και να διατηρηθούν εντός του παλαιού αιγιαλού. Περαιτέρω, ο αιτών ισχυρίζεται ότι, προκειμένου να στηρίξει την κρίση της περί καθορισμού παλαιού αιγιαλού στην επίμαχη περιοχή, η Επιτροπή, επαναλαμβάνοντας κατ’ ουσίαν τον νόμο, αναφέρεται αορίστως σε ληφθέντα υπόψιν στοιχεία, χωρίς ειδικότερη αναφορά στο πλάτος της αμμώδους ακτής και την απόσταση από τη θάλασσα, στα στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι οι επικρατούσες καιρικές συνθήκες είναι νότιοι άνεμοι, στην ένταση του κυματικού επιπέδου ανάλογα με την κλίμακα μποφόρ στην περιοχή, στην απόσταση των διαπιστωθέντων τεχνικών έργων από τη θάλασσα, καθώς και στην πληθώρα συμβολαιογραφικών τίτλων που είχαν τεθεί υπόψιν της Διοικήσεως και ανατρέχουν στα τέλη του 19ου αιώνα. Τέλος, με το δικόγραφο της υπό κρίση αιτήσεως προβάλλεται ότι κατά παράβαση του άρθρου 3 παρ. 2 του ν. 2344/1940, με την προσβαλλόμενη πράξη η Διοίκηση προέβη στη χάραξη ζώνης παλαιού αιγιαλού χωρίς να αναφέρεται εάν και πότε έγιναν εν προκειμένω προσχώσεις και σε τι οφείλονται αυτές, ενώ, σύμφωνα πάντοτε με τους ισχυρισμούς του αιτούντος, από σχετικούς χάρτες και αεροφωτογραφίες προκύπτει ότι ουδέποτε υπήρξαν στην περιοχή προσχώσεις.

8. Επειδή, καθ’ ο μέρος αφορά τον καθορισμό ορίων αιγιαλού και παραλίας η υπό κρίση αίτηση είναι απορριπτέα, δεδομένου ότι, ως προς αυτό το σκέλος της προσβαλλομένης πράξεως, δεν προβάλλονται ειδικοί και ορισμένοι λόγοι ακυρώσεως (βλ. ΣτΕ 4513/2009). Εξ άλλου, ειδικώς ως προς τον καθορισμό του αιγιαλού, όπως προκύπτει από το εκτεθέν στη σκέψη 6 περιεχόμενο της προσβαλλόμενης πράξης και της επικυρωθείσας με αυτήν σχετικής από 12.11.2012 εκθέσεως της Επιτροπής, ελήφθησαν υπόψη οι κατόπιν αυτοψίας διαπιστώσεις των μελών της κατά νόμον αρμόδιας προς τούτο Επιτροπής του άρθρου 3 του ν. 2971/2001, βάσει των εκτεθέντων στη σκέψη 4 νομίμων κριτηρίων.

9. Επειδή, καθ’ ο μέρος αφορά στον καθορισμό των ορίων του παλαιού αιγιαλού, όπως προκύπτει και από τα εκτεθέντα στη σκέψη 6 στοιχεία του φακέλου, στη σχετική έκθεση, που επικυρώθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση, και στο υπ’ αριθμ. Φ.544.5/79/94/Σ. 180/17.2.1994 έγγραφο του Γ.Ε.Ν. αλλά και στα λοιπά έγγραφα του φακέλου δεν αναφέρεται κάποιο στοιχείο από το οποίο να συνάγεται η ύπαρξη προσχώσεων, ούτε προσδιορίζεται ο χρόνος δημιουργίας του παλαιού αιγιαλού αλλά ούτε γίνεται και κάποια σχετική εκτίμηση από τη Διοίκηση της μορφολογίας του εδάφους ειδικώς σε σχέση με την ανάγκη καθορισμού παλαιού αιγιαλού [π.χ. συγκριτικός φωτοερμηνευτικός έλεγχος αεροφωτογραφιών, γεωλογική έρευνα με διενέργεια δειγματοληπτικών τομών (πρβλ. ΣτΕ 2482/2017, 2539/2000)]. Εξ άλλου, η αιτιολογία της προσβαλλόμενης πράξεως ως προς το ζήτημα του καθορισμού του παλαιού αιγιαλού δεν μπορεί να αναπληρωθεί με το έγγραφο των απόψεων τις Διοικήσεως προς το Δικαστήριο, στο οποίο γίνεται το πρώτον αναφορά σε αεροφωτογραφίες και χάρτες του έτους 1945 και σε αυτοψία μηχανικών της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Γ.Ε.Ν., στα στοιχεία, δηλαδή, βάσει των οποίων, κατά το ως άνω έγγραφο, η Επιτροπή του άρθρου του ν. 2971/2001 διαπίστωσε την ύπαρξη αμμωδών εκτάσεων συνεχόμενων του αιγιαλού χωρίς ίχνη νομής ή κατοχής από το έτος 1901 (βλ. ΣτΕ 1059/2011, πρβλ. ΣτΕ 3195/2012). Ενόψει αυτών, η προσβαλλόμενη πράξη, καθ’ ο μέρος αφορά τον καθορισμό παλαιού αιγιαλού εντός της ιδιοκτησίας του αιτούντος, στερείται νομίμου αιτιολογίας, όπως βασίμως προβάλλεται, παρελκούσης ως αλυσιτελούς της εξετάσεως των λοιπών ειδικότερων ισχυρισμών που αφορούν στον καθορισμό της ζώνης παλαιού αιγιαλού (πρβλ. ΣτΕ 2644/1999). Εξ άλλου, ως προς τον καθορισμό ζώνης παραλίας, η υπό κρίση αίτηση είναι απορριπτέα, καθόσον, ως προς αυτό το σκέλος της προσβαλλομένης πράξεως, δεν προβάλλονται λόγοι ακυρώσεως (βλ. ΣτΕ 4513/2009). Συνεπώς, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς τον καθορισμό παλαιού αιγιαλού στις θέσεις της φερόμενης ιδιοκτησίας του αιτούντος.

10. Επειδή, το Δικαστήριο, εκτιμώντας τις περιστάσεις, συμψηφίζει τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων.

 

Δια ταύτα

Δέχεται εν μέρει την αίτηση.

Ακυρώνει εν μέρει την υπ’ αριθμ. 16560/1602/16.4.2013 απόφαση της Γενικής Γραμματέως Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου (Δ΄ 210/26.4.2013) κατά το σκεπτικό.

Απορρίπτει την αίτηση κατά τα λοιπά.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου.

Συμψηφίζει τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων.

Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 19 Απριλίου 2018

 

Ο Προεδρεύων Αντιπρόεδρος     Η Γραμματέας

        Γ. Παπαγεωργίου           Σ. Αθανασούλα

και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 22 Ιανουαρίου 2020.

 

Ο Πρόεδρος του Ε´ Τμήματος    Η Γραμματέας

        Αθ. Ράντος                      Γ. Σιμάτη