ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΑΠΑΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ VΙI

ΠΡΑΞΗ 45/2018

 

Αποτελούμενο από την Πρόεδρό του Ελένη Λυκεσά, Σύμβουλο και τους Παναγιώτη Παππίδα, Πάρεδρο (εισηγητή) και Δήμητρα Μαλαγάρη (Εισηγήτρια).

Γραμματέας: Ιωάννης Αθανασόπουλος, υπάλληλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Συνήλθε στο Κατάστημά του στις 6 Μαρτίου 2018, για να αποφανθεί αν πρέπει να θεωρηθούν τα 38, 39, 40 και 41, οικονομικού έτους 2018, χρηματικά εντάλματα του Δήμου ....

Σκέφτηκε σύμφωνα με τον νόμο

I. Ο Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Νομό Αρκαδίας αρνήθηκε με την 70/29.12.2017 πράξη του, να θεωρήσει τα 466, 467, 469 και 470, οικονομικού έτους 2017, χρηματικά εντάλματα του Δήμου ..., ποσού 2.504,80, 2.504,80, 3.149,60 και 3.298,40 ευρώ αντίστοιχα, που αφορούσαν σε καταβολή μέρους της αμοιβής των φερόμενων ως δικαιούχων για την παροχή υπηρεσιών αποκομιδής απορριμμάτων και ανακυκλώσιμων υλικών στις Δημοτικές Ενότητες ..., ..., ... και .... αντίστοιχα. Ως αιτιολογία προέβαλε ότι, δεδομένου ότι το αντικείμενο των υπηρεσιών είναι όμοιο και η συνολική αξία τους υπερβαίνει τις 20.000,00 ευρώ, η απευθείας ανάθεση της παροχής τους συνιστά ανεπίτρεπτη κατάτμηση, χωρίς να ασκεί επιρροή ότι οι υπηρεσίες παρασχέθηκαν σε διαφορετικές δημοτικές ενότητες, καθώς το άρθρο 6 παρ. 14 του ν. 4071/2012 έχει καταργηθεί από το άρθρο 377 παρ. 4 του ν. 4412/2016. Ο Δήμος, αφού αντικατέστησε λόγω λήξης του οικονομικού έτους τα ως άνω χρηματικά εντάλματα με τα 38, 39, 40 και 41, οικονομικού έτους 2018, όμοια, τα υπέβαλε για θεώρηση, υποστηρίζοντας τη νομιμότητα των δαπανών. Ο Επίτροπος όμως ενέμεινε στη διαφωνία του για την άρση της οποίας νόμιμα απευθύνεται με την από 30.1.2018 έκθεσή του στο Κλιμάκιο.

II. Ο ν. 4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)» (ΦΕΚ Α΄ 147) ορίζει στο άρθρο 3 παρ. 1 ότι «Το παρόν Βιβλίο (άρθρα 3 έως 221) θεσπίζει κανόνες για τις διαδικασίες προγραμματισμού και σύναψης συμβάσεων (…) που πραγματοποιούνται από αναθέτουσες αρχές, ανεξαρτήτως εκτιμώμενης αξίας αυτών (…)», στο άρθρο 6 παρ. 1 εδ. α΄ ότι «Ο υπολογισμός της εκτιμώμενης αξίας μιας σύμβασης βασίζεται στο συνολικό πληρωτέο ποσό, χωρίς ΦΠΑ, όπως εκτιμάται από την αναθέτουσα αρχή (…)», στο άρθρο 117 παρ. 1 ότι «Προσφυγή στη διαδικασία του συνοπτικού διαγωνισμού επιτρέπεται όταν η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης είναι ίση ή κατώτερη από το ποσό των εξήντα χιλιάδων (60.000) ευρώ, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται ο ΦΠΑ» και στο άρθρο 118 παρ. 1 ότι «Προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης επιτρέπεται όταν η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, χωρίς ΦΠΑ, είναι ίση ή κατώτερη από το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ». Περαιτέρω, ο ν. 4071/2012 «Ρυθμίσεις για την τοπική ανάπτυξη, την αυτοδιοίκηση και την αποκεντρωμένη διοίκηση-Ενσωμάτωση Οδηγίας 2009/50/ΕΚ» (ΦΕΚ Α΄ 85) ορίζει στο άρθρο 6 παρ. 14 ότι «Όμοιες ή ομοειδείς δαπάνες δύνανται να εγγραφούν σε ξεχωριστές πιστώσεις, κατά Ειδικό Φορέα και ΚΑΕ, στον εγκεκριμένο προϋπολογισμό (…) του δήμου και να εκτελεστούν αυτοτελώς, εφόσον αφορούν σε διαφορετικές (…) δημοτικές ενότητες (…)». Από τον συνδυασμό των ως άνω διατάξεων συνάγονται τα ακόλουθα: Οι δήμοι μπορούν να αναθέτουν απευθείας συμβάσεις παροχής υπηρεσιών, η κατ’ είδος ετήσια συνολική δαπάνη των οποίων δεν υπερβαίνει το ποσό των 20.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Στο πλαίσιο αυτό δεν είναι νόμιμος ο επιμερισμός της συνολικής ποσότητας όμοιων ή ομοειδών υπηρεσιών σε περισσότερες κατηγορίες και η εν συνεχεία απευθείας ανάθεσή τους με βάση το ύψος της δαπάνης που προκύπτει από την τεχνητή αυτήν κατάτμηση, διότι με τον τρόπο αυτόν επιχειρείται, κατά περιγραφή των προαναφερόμενων, η αποφυγή της τήρησης της διαδικασίας του διαγωνισμού. Εξαίρεση από την ως άνω απαγόρευση επιμερισμού της συνολικής δαπάνης όμοιων ή ομοειδών συμβάσεων θεσπίζεται με το άρθρο 6 παρ. 14 του ν. 4071/2012, το οποίο επιτρέπει στους δήμους την αυτοτελή παροχή υπηρεσιών, όταν αυτές αφορούν σε διαφορετικές δημοτικές ενότητες, υπό την προϋπόθεση ότι οι αντίστοιχες δαπάνες έχουν εγγραφεί σε ξεχωριστές ανά δημοτική ενότητα πιστώσεις του εγκεκριμένου προϋπολογισμού τους. Η εν λόγω διάταξη δεν έχει καταργηθεί από το άρθρο 377 του ν. 4412/2016, καθόσον αφενός είναι ειδική και αφορά αποκλειστικά στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και αφετέρου δε συμπεριλαμβάνεται στις ρητά καταργηθείσες από τον νόμο αυτόν διατάξεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του ανωτέρω άρθρου (βλ. τη διάταξη της περίπτωσης 18 της παραγράφου 1 του άρθρου 377 του ν. 4412/2016, με την οποία καταργείται η παράγραφος 7 του άρθρου 6 του ν. 4071/2012, όχι όμως και η παράγραφος 14 του ίδιου άρθρου και νόμου). Περαιτέρω, η διάταξη του άρθρου 6 παρ. 14 του ν. 4071/2012 δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι καταλαμβάνεται από τη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 377 του ν. 4412/2016, με την οποία καταργείται κάθε γενική ή ειδική διάταξη που είναι αντίθετη με τις διατάξεις του νόμου αυτού, διότι εισάγει εξαιρετική ρύθμιση, με συνέπεια για την κατάργησή της να απαιτείται ρητή διάταξη, τις προϋποθέσεις της οποίας δεν πληροί η ως άνω γενική καταργητική διάταξη του άρθρου 377 παρ. 4 του ν. 4412/2016. Επομένως, είναι νόμιμη η απευθείας ανάθεση όμοιων ή ομοειδών συμβάσεων, όταν καθεμία από αυτές αφορά στην κάλυψη των αναγκών κάθε δημοτικής ενότητας ξεχωριστά και η συνολική ετήσια δαπάνη για κάθε δημοτική ενότητα δεν υπερβαίνει το ποσό των 20.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ (ad hoc ΕΣ ΚΠΕΔ στο VII Τμ. πράξεις 313, 312, 311, 269/2017 καθώς και πράξη 231/2017, όπου και μειοψηφία).

III. Στην κρινόμενη υπόθεση προκύπτουν τα εξής: Κατόπιν της .../40/10.10.2017 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου ..., με την οποία διαπιστώθηκε η αδυναμία παροχής με ίδια μέσα του Δήμου των υπηρεσιών αποκομιδής απορριμμάτων και ανακυκλώσιμων υλικών στις Δημοτικές Ενότητες ..., ..., .... και ..., αποφασίστηκε η παροχή των υπηρεσιών αυτών κατόπιν απευθείας ανάθεσης σε τρίτους. Με τις .../.../17.10.2017, .../.../17.10.2017, .../....17.10.2017 και .../.../17.10.2017 αποφάσεις της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου ... εγκρίθηκαν οι δαπάνες για την παροχή των ως άνω υπηρεσιών και η διάθεση των σχετικών πιστώσεων εις βάρος διαφορετικών Κ.Α.Ε. του προϋπολογισμού του Δήμου (15.004,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, από τα οποία 5.208,00 ευρώ σε βάρος του ΚΑΕ 20.6117.0002 του δημοτικού προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2017 και 9.796,00 ευρώ σε βάρος του δημοτικού προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2018 για τη Δημοτική Ενότητα ..., 15.004,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, από τα οποία 5.208,00 ευρώ σε βάρος του ΚΑΕ 20.6117.0019 του δημοτικού προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2017 και 9.796,00 ευρώ σε βάρος του δημοτικού προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2018 για τη Δημοτική Ενότητα ..., 18.290,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, από τα οποία 6.522,40 ευρώ σε βάρος του ΚΑΕ 20.6117.0020 του δημοτικού προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2017 και 11.767,60 ευρώ σε βάρος του δημοτικού προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2018 για τη Δημοτική Ενότητα ... και 19.716,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, από τα οποία 6.696,00 ευρώ σε βάρος του ΚΑΕ 20.6117.0021 του δημοτικού προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2017 και 13.020,00 ευρώ σε βάρος του δημοτικού προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2018 για τη Δημοτική Ενότητα ... αντίστοιχα) και με τις .../25.10.2017, ...../25.10.2017, .../25.10.2017 και ..../25.10.2017 αποφάσεις του Δημάρχου εγκρίθηκε η απευθείας ανάθεση των εν λόγω υπηρεσιών για τη Δημοτική Ενότητα ... στην ... έναντι ποσού 14.508,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, για τη Δημοτική Ενότητα ... στη …. έναντι ποσού 14.508,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, για τη Δημοτική Ενότητα ... στη …. έναντι ποσού 17.732,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ και για τη Δημοτική Ενότητα ... στον …. έναντι ποσού 19.468,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ αντίστοιχα. Ακολούθως, υπογράφηκαν οι .../....2017, .../...2017, .../... 2017 και .../... 2017 συμβάσεις με τους αναδόχους και, μετά την οριστική παραλαβή μέρους των παρασχεθεισών υπηρεσιών, εκδόθηκαν αρχικά τα 466, 467, 469 και 470, οικονομικού έτους 2017, χρηματικά εντάλματα του Δήμου ..., τα οποία στη συνέχεια αντικαταστάθηκαν λόγω λήξης του οικονομικού έτους από τα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα.

IV. Με τα δεδομένα αυτά, αν και το αντικείμενο των επίμαχων συμβάσεων αφορά στην παροχή όμοιων υπηρεσιών, νόμιμα ο Δήμος ... προέβη στην απευθείας ανάθεσή τους ανά δημοτική ενότητα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6 παρ. 14 του ν. 4071/2012, καθόσον ακολουθήθηκε εξαρχής η διαδικασία αναγραφής ξεχωριστών πιστώσεων ανά Δημοτική Ενότητα στον προϋπολογισμό του έτους 2017. Εξάλλου, το άρθρο 6 παρ. 2 εδ. β΄ του ν. 4412/2016, σύμφωνα με το οποίο, όταν μία χωριστή επιχειρησιακή μονάδα μίας αναθέτουσας αρχής είναι ανεξαρτήτως υπεύθυνη για τις διαδικασίες σύναψης των συμβάσεων της ίδιας ή ορισμένων κατηγοριών αυτών, η αξία των συμβάσεων μπορεί να υπολογίζεται στο επίπεδο της συγκεκριμένης μονάδας, δεν εφαρμόζεται εν προκειμένω, διότι οι δημοτικές ενότητες δεν αποτελούν χωριστές επιχειρησιακές μονάδες των δήμων (75555/289/6.7.2017 απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης και του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών «Καθορισμός κριτηρίων υπαγωγής στην έννοια της "χωριστής επιχειρησιακής μονάδας ανεξαρτήτως υπεύθυνης για τη σύναψη συμβάσεων της ίδιας ή ορισμένων κατηγοριών αυτών" του άρθρου 6 παρ. 2 εδάφιο β΄ του ν. 4412/2016», ΦΕΚ Β΄ 2336).

V. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, τα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα πρέπει να θεωρηθούν.

 

Για τους λόγους αυτούς

Αποφαίνεται ότι τα 38, 39, 40 και 41, οικονομικού έτους 2018, χρηματικά εντάλματα του Δήμου ..., ποσού 2.504,80, 2.504,80, 3.149,60 και 3.298,40 ευρώ αντίστοιχα, πρέπει να θεωρηθούν.

 

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ            Ο ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΠΑΡΕΔΡΟΣ

ΕΛΕΝΗ ΛΥΚΕΣΑ        ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΠΠΙΔΑΣ

 

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ