ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ 2264/2019

 

Πρόεδρος: Λαμ. Σκεμιτζή (Ειρηνοδίκης)

Δικηγόρος: Μαγδ.-Ελ. Δαμιανίδου

 

[…II. Κατά την ΑΚ 1901 ο κληρονόμος ευθύνεται και με τη δική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς. Για να μη συμβεί αυτό, πρέπει ο κληρονόμος είτε να αποποιηθεί την κληρονομιά (ΑΚ 1847), είτε να την αποδεχτεί με το ευεργέτημα της απογραφής (ΑΚ 1902). Εξάλλου, σύμφωνα με την ΑΚ 1710, κατά τον θάνατο ενός προσώπου, η περιουσία του ως σύνολο (κληρονομιά) περιέρχεται από τον νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι). Η προσωποπαγής διαδικασία ρύθμισης των χρεών μπορεί να ακολουθηθεί από τους κληρονόμους αλλά στο όνομά τους και για λογαριασμό τους, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις υπαγωγής στο πρόσωπό τους. Κατά το άρθρο 1904 ΑΚ «Ο κληρονόμος με απογραφή ευθύνεται για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς έως το ενεργητικό της. Καμιά σύγχυση δεν επέρχεται ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του έναντι της κληρονομιάς». Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1904, 1902, 1903, 1905, 1912, 1527 και 1625 ΑΚ, συνάγεται ότι προκειμένου για πρόσωπα ανίκανα ή περιορισμένης ικανότητας προς δικαιοπραξία (όπως ανήλικοι), για τα οποία η αποδοχή της κληρονομιάς από τους νόμιμους αντιπροσώπους τους γίνεται πάντοτε επ’ ωφελεία απογραφής, το ευεργέτημα αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της ευθύνης του κληρονόμου μέχρι το ενεργητικό της κληρονομικής περιουσίας, η οποία αποχωρίζεται αυτοδικαίως από την περιουσία του κληρονόμου και αποτελεί χωριστή ομάδα, με την έννοια όχι ότι ευθύνεται ο κληρονόμος και με τη δική του περιουσία μέχρι της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού της κληρονομιάς, αλλά ότι ευθύνεται με τα ίδια τα στοιχεία του ενεργητικού της και μόνον μέχρις αυτών, σε τρόπο ώστε τυχαία απώλεια ή καταστροφή ή χειροτέρευσή τους να τον απαλλάσσει από αντίστοιχη ευθύνη. Εξάλλου, δεν δύνανται οι κληρονομικοί δανειστές να επιληφθούν της ατομικής περιουσίας του κληρονόμου (βλ. Μπαλή, Κληρ. Δίκ., παρ. 194, αρ. 2, σελ. 302, Τούση, Κληρ. Δίκ., παρ. 210, σελ. 538), εκτός αν επήλθε έκπτωση από το ευεργέτημα της απογραφής λόγω παρόδου άπρακτης της ενιαυσίας προθεσμίας από τότε που απέκτησε ο κληρονόμος πλήρη ικανότητα προς δικαιοπραξία και δεν συνέταξε απογραφή (ΑΠ 750/2011, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 630/2009, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΜΠρΡοδ 75/2012, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Ειδικότερα δε ο ανήλικος δεν εκπίπτει του ευεργετήματος αυτού, αν οι γονείς του δεν προβούν σε απογραφή της κληρονομιάς, παρά μόνο αν αυτός δεν συντάξει απογραφή εντός ενός έτους, αφότου έγινε απεριόριστα ικανός, ήτοι αφότου ενηλικιώθηκε (άρθ. 1912 ΑΚ).

Σύμφωνα δε με το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010 ο οφειλέτης που έχει περιέλθει χωρίς δόλο σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών του, δύναται να προσφύγει στο αρμόδιο Δικαστήριο και να ζητήσει τη ρύθμιση των χρεών του και την απαλλαγή του από αυτά. Πρόκειται για μία παρεχόμενη δυνατότητα, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, περιουσιακού και συγχρόνως προσωποπαγούς χαρακτήρα (βλ. Κρητικό, Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, 4η εκδ. 2016, σελ. 7, αρ. 15). Στη διαδικασία υπάγονται φυσικά πρόσωπα και δεν εμπίπτουν τα νομικά πρόσωπα ή μία χωριστή ομάδα περιουσίας. Με βάση τα παραπάνω, ο κληρονόμος που έχει αποδεχθεί την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής δεν μπορεί να υπαχθεί στο πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010 για τυχόν χρέη της κληρονομιαίας περιουσίας, γιατί ευθύνεται για αυτά μόνο με τα ίδια τα στοιχεία της κληρονομιάς και όσο αυτά επαρκούν (cum viribus hereditatis), χωρίς να ευθύνεται και με την ατομική του περιουσία, από την οποία η περιουσία του κληρονομουμένου –η οποία περιέχει και τα χρέη– έχει αποχωρισθεί και αποτελεί χωριστή ομάδα. Η χωριστή αυτή ομάδα προορίζεται για την ικανοποίηση των κληρονομικών δανειστών, οι οποίοι μπορούν να επισπεύσουν αναγκαστική εκτέλεση μόνο επί των αντικειμένων της (ΕφΘεσ 2895/1987, Αρμ. 1989, 140), θεωρείται επομένως ο κληρονόμος «τρίτος» απέναντι στους κληρονομικούς δανειστές αναφορικά με την ατομική του περιουσία. Από την άλλη οι ατομικοί δανειστές δεν μπορούν να επισπεύσουν αναγκαστική εκτέλεση σε αντικείμενα της κληρονομικής περιουσίας για την ικανοποίηση των αξιώσεων κατά του κληρονόμου. Ο εξ απογραφής κληρονόμος δεν παύει να είναι κληρονόμος, δηλαδή καθολικός διάδοχος του κληρονομούμενου και άρα υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της κληρονομιάς (ΜΠρΠειρ 6396/2000, ΝοΒ 2001, 424), αλλά την ίδια στιγμή αντιμετωπίζεται ως «τρίτος» σε σχέση με αυτήν. Η κληρονομιά αν και χωρισμένη από την ατομική περιουσία του κληρονόμου είναι και αυτή δική του περιουσία, η οποία απλώς προορίζεται για την ικανοποίηση των κληρονομικών δανειστών. Συνεπώς, ο ανήλικος κληρονόμος που αποδέχεται με το ευεργέτημα της απογραφής δεν δύναται ζητήσει την υπαγωγή στη ρύθμιση του ν. 3869/2010 των κληρονομικών χρεών, αφού αυτά δεν συνιστούν ατομικά του χρέη, αλλά χρέη έναντι των οποίων είναι τρίτος, ως εκτέθηκε παραπάνω, αλλά ούτε δύναται να ζητήσει την εξαίρεση από την εκποίηση της κύριας κατοικίας του, αφού και έναντι αυτής είναι τρίτος μη έχων εξουσία διαθέσεως κατά την ΑΚ 1908 [βλ. Αθ. Κρητικού, Ανήλικος κληρονόμος περιουσίας περιέχουσα και χρέη, Δυνατότητα υπαγωγής του στη ρύθμιση του ν. 3869/2010, Αποποίηση κληρονομιάς, Αποδοχή με το ευεργέτημα της κληρονομιάς, Κληρονομιά χωριστή ομάδα, Προστασία κύριας κατοικίας, Άρθρα-Μελέτες, ΕλλΔνη 6/2016 (57), σελ. 1617-1619].

Με τις κρινόμενες υπό στοιχείο Β΄ και Γ΄ αιτήσεις, όπως το περιεχόμενό τους συμπληρώθηκε παραδεκτά (άρθρα 224, 236, 741, 745, 751 ΚΠολΔ) με δήλωση της πληρεξούσιας δικηγόρου της αιτούσας, η οποία καταχωρήθηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης και περιέχεται και στις νομίμως κατατεθείσες προτάσεις της, η αιτούσα ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της Χ.-Ε. και Λ.-Ο., επικαλούμενη έλλειψη πτωχευτικής ικανότητας και μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους προς την πιστώτριά τους, που αναφέρεται στις περιεχόμενες στις αιτήσεις αναλυτικές καταστάσεις, ζητάει α) να επικυρωθεί το περιλαμβανόμενο στην αίτηση σχέδιο διευθέτησης οφειλών ή να τροποποιηθεί κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 7 του ν. 3869/2010, με τη συγκατάθεση της πιστώτριάς τους, ώστε να αποκτήσει το σχέδιο ισχύ δικαστικού συμβιβασμού, επικουρικώς δε, β) τη ρύθμιση των χρεών τους, με την εξαίρεση της κύριας κατοικίας τους, σύμφωνα με το σχέδιο διευθέτησης που υποβάλλουν και αφού ληφθούν υπόψη η περιουσιακή και οικογενειακή τους κατάσταση που εκθέτουν αναλυτικά, να απαλλαγούν εν μέρει απ’ αυτά, γ) να αναγνωρισθεί ότι με την τήρηση των όρων της ρύθμισης θα απαλλαγούν από τα υπόλοιπα των χρεών τους, δ) να συμψηφιστεί η δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων. Με το παραπάνω περιεχόμενο οι υπό στοιχείο Β΄ και Γ΄ αιτήσεις, αρμόδια καθ’ ύλην και κατά τόπο εισάγονται προς συζήτηση στο Δικαστήριο αυτό, κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας των άρθρων 741 επ. ΚΠολΔ (άρθρο 3 ν. 3869/2010). Περαιτέρω, δεν εκκρεμεί άλλη αίτηση της αιτούσας ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της για ρύθμιση των χρεών τους στο Δικαστήριο αυτό ή άλλο Ειρηνοδικείο της χώρας, ούτε έχει απορριφθεί προγενέστερη αίτησή της για ουσιαστικούς λόγους, όπως διαπιστώθηκε μετά από αυτεπάγγελτο έλεγχο, κατ’ άρθ. 13 παρ. 2 […]. Παραδεκτά εισάγεται προς συζήτηση μετά την εμπρόθεσμη και νομότυπη κλήτευση της μετέχουσας πιστώτριας και τη μη επίτευξη προδικαστικού συμβιβασμού, όπως αυτό βεβαιώνεται με το από 29-04-2015 πρακτικό αποτυχίας της Ειρηνοδίκη Θεσσαλονίκης. Οι αιτήσεις είναι ορισμένες, διότι πέραν των στοιχείων που αναφέρονται στη μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών από τον οφειλέτη – φυσικό πρόσωπο που περιέχονται σ’ αυτήν, στην αίτηση πρέπει να περιέχονται και: α) κατάσταση της περιουσίας του αιτούντος και των εισοδημάτων της συζύγου του, β) κατάσταση των πιστωτών του και των απαιτήσεων τους κατά κεφάλαιο, τόκους και έξοδα και γ) σχέδιο διευθέτησης οφειλών (βλ. Κρητικό, Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων με βάση το ν. 3869/2010, ό.π., σελ. 91, Κιουπτσίδου, Αρμ. 2010, 1474 επ.), στοιχεία που περιέχονται επίσης σ’ αυτή και ουδέν άλλο στοιχείο απαιτείται για την πληρότητα του ορισμένου των εν λόγω αιτήσεων. Ωστόσο, οι ως άνω αιτήσεις, παρίστανται ως μη νόμιμες, δεδομένου ότι τα ανήλικα τέκνα της αιτούσας, Χ.-Ε. και Λ.-Ο. κληρονόμησαν την κληρονομιαία περιουσία με το ευεργέτημα της απογραφής και ως προς αυτήν αφενός ζητείται στην πραγματικότητα η υπαγωγή της κληρονομιαίας περιουσίας, ήτοι μιας ομάδας περιουσίας και όχι ενός φυσικού προσώπου, ως επιτάσσει ο νόμος 3869/2010, αφετέρου δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις υπαγωγής τους στη ρύθμιση του νόμου, δεδομένου ότι για τα χρέη της κληρονομιάς, που φέρονται προς ρύθμιση, «υπέγγυα» είναι μόνο η ίδια η κληρονομιαία περιουσία και δεν συνιστούν προσωπικά τους χρέη, καθώς ως εξ απογραφής κληρονόμοι δεν ευθύνονται για αυτά με την ατομική τους περιουσία (βλ. προηγηθείσα μείζονα σκέψη της παρούσας). Ως εκ τούτου, θα πρέπει για τους ανωτέρω λόγους να απορριφθούν οι υπό στοιχείο Β΄ και Γ΄ αιτήσεις ως νόμω αβάσιμες…]