ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΑΠΑΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΙV

ΠΡΑΞΗ 17/2019

 

Αποτελούμενο από την Πρόεδρο του Κλιμακίου Δέσποινα Καββαδία - Κωνσταντάρα, Σύμβουλο και τα μέλη Ευαγγελία Πασπάτη και Αγγελική Κέντρου (εισηγήτρια), Παρέδρους.

Συνήλθε στην αίθουσα διασκέψεων του Καταστήματός του, που βρίσκεται στην Αθήνα, στις 17 Ιανουαρίου 2019, με την παρουσία της Γραμματέως του, προκειμένου να αποφανθεί, ύστερα από σχετική διαφωνία που ανέκυψε μεταξύ της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Ο.Α.Ε.Δ. και του Ο.Α.Ε.Δ. - Λογ. Κοινωνικής Πολιτικής - Διοίκηση, σχετικώς με το εάν πρέπει να θεωρηθούν τα ...., οικονομικού έτους 2018, χρηματικά εντάλματα πληρωμής του ανωτέρω φορέα.

Αφού μελέτησε τα στοιχεία του φακέλου

Σκέφθηκε κατά το νόμο

Και αποφάσισε τα εξής

Ι. H Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Ο.Α.Ε.Δ. αρνήθηκε, με την 3/2018 πράξη της, να θεωρήσει τα .... χρηματικά εντάλματα πληρωμής του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού - Λογ. Κοινωνικής Πολιτικής - Διοίκηση, ποσών 450.000 ευρώ, 90.000 ευρώ 100.000 ευρώ και 1.350.000 ευρώ, αντίστοιχα, που αφορούν στην απόδοση στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτικών Συνταξιούχων, στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Απόστρατων Σωμάτων Ασφαλείας, στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Στρατιωτικών και στην Ομοσπονδία Συνταξιούχων ΙΚΑ, της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2016. Τη θεώρηση των ενταλμάτων αυτών αρνήθηκε η Επίτροπος, με την αιτιολογία ότι οι εντελλόμενες δαπάνες δεν είναι νόμιμες διότι η υπ’ αριθμ. οικ. 26806/699/2018 απόφαση της Υπουργού και του Υφυπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Β΄ 1841) «Απόδοση μέρους της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 έτους 2017», βάσει της οποίας αποδίδεται στις φερόμενες ως δικαιούχους συνταξιουχικές οργανώσεις μέρος της εισφοράς που παρακρατήθηκε το έτος 2017, βάσει της διάταξης του άρθρου 102 του ν. 4387/2016, δεν είναι η προβλεπόμενη από το ως άνω άρθρο υπουργική απόφαση, καθώς δεν καθορίζονται με αυτήν οι αναγκαίες λεπτομέρειες για την εφαρμογή των διατάξεων του νόμου. Επιπλέον η ανωτέρω υπουργική απόφαση επικαλείται στα «έχοντας υπόψη» υπ’ αριθμ. 7 την αναγκαιότητα έκδοσης υπουργικής απόφασης. Ο Ο.Α.Ε.Δ., με το 69215/10.10.2018 έγγραφό του, επανυπέβαλε τα ως άνω χρηματικά εντάλματα πληρωμής στην Επίτροπο για θεώρηση, επισυνάπτοντας την 41777/1303/21.8.2018 απόφαση της Υπουργού και του Υφυπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Β΄3969) «Απόδοση σε συνταξιουχικές οργανώσεις της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 έτους 2017» και το 51281/1622/3.10.2018 έγγραφο του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Η Επίτροπος, όμως, ενέμεινε στην άρνησή της να θεωρήσει τα επίμαχα εντάλματα, με συνέπεια να ανακύψει διαφωνία, για την άρση της οποίας νομίμως απευθύνεται, με την από 25.10.2018 έκθεσή της, στο Κλιμάκιο τούτο.

ΙΙ. Α. Από τις διατάξεις των άρθρων 26, 43 παρ. 2, 44 παρ. 1 και 73 επ. του Συντάγματος συνάγεται ότι η Βουλή, ασκώντας τη νομοθετική λειτουργία, ψηφίζει νομοσχέδια ή προτάσεις νόμων κατά τη διαδικασία των άρθρων 73 και επ. του Συντάγματος, δύναται δε να παρέχεται με αυτά ειδική εξουσιοδότηση στα όργανα της εκτελεστικής εξουσίας για τη θέσπιση πρωτευόντων κανόνων κατά τους όρους του άρθρου 43 παρ. 2 του Συντάγματος. Εξάλλου, με το άρθρο 44 παρ. 1 του Συντάγματος ρυθμίζεται η περίπτωση της θέσπισης τέτοιων κανόνων δικαίου σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης. Εκ των ανωτέρω παρέπεται ότι από το Σύνταγμα ρυθμίστηκαν ειδικώς και εξαντλητικώς οι περιπτώσεις θέσπισης πρωτευόντων κανόνων από όργανα της εκτελεστικής εξουσίας, με συνέπεια κανόνας δικαίου που τίθεται από όργανα της εκτελεστικής εξουσίας κατά παράβαση των ανωτέρω διατάξεων, όπως στην περίπτωση της έκδοσης κανονιστικής διοικητικής πράξης άνευ νομοθετικής εξουσιοδότησης, να είναι ανίσχυρος (βλ. ΣτΕ 3597/1991, πρβλ. Δ.Εφ.Θεσσαλ. 559/2009, Δ.Εφ.Αθ. 22/2014).

Β. Στο άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος ορίζεται ότι «Ύστερα από πρόταση του αρμόδιου Υπουργού επιτρέπεται η έκδοση κανονιστικών διαταγμάτων με ειδική εξουσιοδότηση νόμου και μέσα στα όριά της. Εξουσιοδότηση για έκδοση κανονιστικών πράξεων από άλλα όργανα της Διοίκησης επιτρέπεται προκειμένου να ρυθμιστούν ειδικότερα θέματα ή θέματα με τοπικό ενδιαφέρον ή με χαρακτήρα τεχνικό ή λεπτομερειακό». Όπως αναφέρθηκε και στην προηγούμενη σκέψη, με τις ως άνω διατάξεις του Συντάγματος παρέχεται στον κοινό νομοθέτη η δυνατότητα να μεταβιβάζει στην εκτελεστική εξουσία την αρμοδιότητά του προς θέσπιση κανόνων δικαίου. Η νομοθετική εξουσιοδότηση, για να είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα, πρέπει να είναι ειδική και ορισμένη, υπό την έννοια ότι πρέπει να προσδιορίζει καθ’ ύλην το αντικείμενό της, δηλαδή να μην είναι γενική και αόριστη, ασχέτως αν είναι ευρεία ή στενή, ασχέτως αν δηλαδή είναι μεγαλύτερος ή μικρότερος ο αριθμός των περιπτώσεων τις οποίες η Διοίκηση μπορεί να ρυθμίσει, βάσει της συγκεκριμένης νομοθετικής εξουσιοδότησης κανονιστικώς (βλ. ΣτΕ Ολ. 2150, 2148,2090/2015 κ.άλ.).Τίθεται δε ο κανόνας ότι η σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση παρέχεται προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ως αρχηγό της εκτελεστικής εξουσίας, ο οποίος ασκεί τη μεταβιβαζόμενη αρμοδιότητα με την έκδοση προεδρικών διαταγμάτων. Κατ’ εξαίρεση, όμως, επιτρέπεται να ορισθούν, ως φορείς της κατ’ εξουσιοδότηση ασκούμενης νομοθετικής αρμοδιότητας, και άλλα, εκτός του Προέδρου της Δημοκρατίας, όργανα της Διοίκησης, εφόσον πρόκειται να ρυθμισθούν «ειδικότερα θέματα ή θέματα με τοπικό ενδιαφέρον ή χαρακτήρα τεχνικό ή λεπτομερειακό». Ως ειδικότερα θέματα νοούνται εκείνα, τα οποία αποτελούν, κατά το περιεχόμενό τους και σε σχέση προς την ουσιαστική ρύθμιση που περιέχεται στο νομοθετικό κείμενο, μερικότερη περίπτωση ορισμένου θέματος που αποτελεί το αντικείμενο της εν λόγω νομοθετικής ρύθμισης. Απαιτείται, επομένως, στην περίπτωση αυτή να περιέχει το κείμενο του νόμου όχι απλώς τον καθ’ ύλην προσδιορισμό του αντικειμένου της εξουσιοδότησης, αλλά, επί πλέον, και την ουσιαστική ρύθμισή του, έστω και σε γενικό, ορισμένο, όμως, πλαίσιο, σύμφωνα προς το οποίο θα ενεργήσει η Διοίκηση, προκειμένου να ρυθμίσει τα μερικότερα θέματα. Η ανωτέρω δε ουσιαστική ρύθμιση μπορεί να υπάρχει τόσο στις διατάξεις του εξουσιοδοτικού νόμου όσο και σε διατάξεις άλλων νόμων σχετικών με τα θέματα που αποτελούν αντικείμενο της νομοθετικής εξουσιοδότησης (βλ. ΣτΕ 1749/2016, 2186/2013 Ολομ., 2325/2013, 235/2012 Ολομ. κ.άλ.).

ΙΙΙ. Α. Στο άρθρο 102 του ν. 4387/2016 (Α΄ 85), που φέρει τον τίτλο «Εισφορά υπέρ συλλογικών οργάνων συνταξιούχων» ορίζεται ότι «1. Θεσπίζεται μηνιαία εισφορά 0,20 ευρώ, η οποία παρακρατείται από τις καταβαλλόμενες κύριες συντάξεις και αποδίδεται στο Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής του άρθρου 34 του ν. 4144/2013, με σκοπό την οικονομική ενίσχυση Ομοσπονδιών, Σωματείων και Συνομοσπονδιών Συνταξιούχων. 2. Όσοι δεν επιθυμούν την παρακράτηση, θα πρέπει να υποβάλουν έγγραφη δήλωση στην αρμόδια υπηρεσία του ασφαλιστικού τους φορέα. 3. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης καθορίζεται κάθε αναγκαίο θέμα για την εφαρμογή της προηγούμενης παραγράφου. 4. Η παρακράτηση αρχίζει από την πρώτη του μεθεπόμενου μήνα από την έναρξη ισχύος του παρόντος». Εξάλλου, με το άρθρο 34 του ν. 4144/2013 (Α΄88) συστάθηκε στον Ο.Α.Ε.Δ. κλάδος με την επωνυμία «Λογαριασμός Κοινωνικής Πολιτικής», προβλέφθηκαν οι πόροι του και οι σκοποί του και ορίσθηκε ότι η διαχείρισή του υπάγεται στο Διοικητικό Συμβούλιο του Ο.Α.Ε.Δ. και ενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις περί δημοσίου λογιστικού και τις διατάξεις του κανονισμού ταμειακής και λογιστικής διαχείρισης του Ο.Α.Ε.Δ., ενώ για την εξασφάλιση της λειτουργίας του προβλέπονται διακεκριμένοι κωδικοί αριθμοί εσόδων και δαπανών στον Προϋπολογισμό και Απολογισμό του εν λόγω Οργανισμού.

Β. Κατά την πρώτη εφαρμογή του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 εκδόθηκε η 49426/1751/2016 απόφαση της Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «Τρόπος διάθεσης και διαδικασία απόδοσης της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2016, έτους 2016» (Β΄ 4421), η οποία όρισε τα εξής «Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις: α) του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 (…) 2. Την αριθμ. Φ80000/οικ.26392/1075/21.7.2016 εγκύκλιο της Διεύθυνσης Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών και Ασθένειας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΑΔΑ: Ω9ΚΑ-465Θ1Ω-ΦΟΘ). 3. Την από 18.10.2016 επιστολή της Ομοσπονδίας Συνταξιούχων Ελλάδας ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτικών Συνταξιούχων. 4. Το αριθμ. 497/12.10.2016 έγγραφο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αποστράτων Σωμάτων Ασφαλείας. (…) αποφασίζουμε: Η προβλεπόμενη από το άρθρο 102 του ν. 4387/2016 (ΦΕΚ 85/Α’) μηνιαία εισφορά 0,20 ευρώ, η οποία παρακρατείται υπέρ συλλογικών οργάνων συνταξιούχων από τις καταβαλλόμενες κύριες συντάξεις, πλην των συντάξεων των συνταξιούχων του ΟΑΕΕ, έτους 2016, αποδίδεται κατά ποσοστό 64% υπέρ της Ομοσπονδίας Συνταξιούχων Ελλάδας ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, κατά ποσοστό 32% υπέρ της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτικών Συνταξιούχων και κατά ποσοστό 4% υπέρ της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αποστράτων Σωμάτων Ασφαλείας, ποσοστό ανάλογο με τον αριθμό των συνταξιούχων τους. Ο ΟΑΕΔ προβαίνει την απόδοση του ποσού που έχει κατατεθεί στον Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής του άρθρου 34 του ν. 4144/2013, σύμφωνα με τις παραπάνω αναλογίες, εντός του πρώτου μήνα του 2017 (…)».

Γ. Στη συνέχεια εκδόθηκε η με αριθμ. οικ. 26806/699/2018 απόφαση της Υπουργού και του Υφυπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «Απόδοση μέρους της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 έτους 2017» (Β΄1841), στην οποία ορίστηκε ότι ««Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις: α) του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 (…) 4. Την αριθμ. Φ80000/οικ.26392/1075/21.7.2016 εγκύκλιο της Διεύθυνσης Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών και Ασθένειας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΑΔΑ: Ω9ΚΑ-465Θ1Ω-ΦΟΘ). 5. Τα σχετικά αιτήματα των συνταξιουχικών οργανώσεων (…) 7. (…) αποφασίζουμε: Για την άμεση αντιμετώπιση των λειτουργικών δαπανών των συνταξιουχικών οργανώσεων και μέχρι την έκδοση της απόφασης με την οποία καθορίζονται οι δικαιούχες συνταξιουχικές οργανώσεις (Ομοσπονδίες - Σωματεία - Συνομοσπονδίες), οι όροι και οι προϋποθέσεις συμμετοχής στην κατανομή, τα κριτήρια και η διαδικασία, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά καθώς και ο τρόπος ελέγχου της ορθής διαχείρισης των ποσών, αποδίδεται στις παρακάτω αναφερόμενες ομοσπονδίες και συλλόγους ποσό ανάλογο με τον αριθμό των συνταξιούχων - μελών, από το λογαριασμό που κατατίθεται το ποσό της προβλεπόμενης από το άρθρο 102 του ν. 4387/2016 (ΦΕΚ 85/Α΄) μηνιαίας εισφοράς 0,20 ευρώ, η οποία παρακρατήθηκε το έτος 2017 υπέρ συλλογικών οργάνων συνταξιούχων από τις καταβαλλόμενες κύριες συντάξεις, ως ακολούθως: Π.Ο. ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ 450.000 €, Π.Ο.Σ.Υ. ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 49.000€, Π.Ο. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ 100.000 €, Π.Ο. ΑΠΟΣΤΡΑΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 90.000 €, ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΙΚΑ 1.350.000 €, Π.Σ. ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ 32.500 €, Π.Σ. ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΩΝ 2.300 €, ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤ/ΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ 9.000 € ΣΥΝΟΛΟ 2.082.800 €. Τα ποσά αυτά θα συμψηφισθούν με το δικαιούμενο ποσό κάθε οργάνωσης, όπως αυτό θα ορισθεί με βάση την παραπάνω αναφερόμενη απόφαση. Ο ΟΑΕΔ προβαίνει στην άμεση απόδοση των ποσών στις αναφερόμενες οργανώσεις από το Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής του άρθρου 34 του ν. 4144/2013 μετά την υποβολή σχετικής αίτησης σύμφωνα με τα παραπάνω οριζόμενα (…)».

Δ. Ακολούθως με την 41777/1303/2018 απόφαση της Υπουργού και του Υφυπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «Απόδοση σε συνταξιουχικές οργανώσεις της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2017 έτους 2017» (Β΄3969) ανακλήθηκε η προαναφερόμενη υπουργική απόφαση και ορίστηκαν τα εξής «Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις: α) του άρθρου 102 του ν. 4387/2018 (…) β) του ν. 2956/2001 (…) 4. Την αριθμ. Φ80000/οικ.26392/1075/21.7.2016 εγκύκλιο της Διεύθυνσης Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών και Ασθένειας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΑΔΑ: Ω9ΚΑ-465Θ1Ω-ΦΟΘ). 5. Τα σχετικά αιτήματα των συνταξιουχικών οργανώσεων (…) 6. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις αυτής της απόφασης προκαλείται δαπάνη σε βάρος του προϋπολογισμού του ΟΑΕΔ ύψους 2.082.800,00 ευρώ περίπου, η οποία θα καλυφθεί από τις πιστώσεις του ΚΑΕ 3395 (…) έτους 2018 του Λογαριασμού Κοινωνικής Πολιτικής του Ενιαίου Λογαριασμού για την Εφαρμογή Κοινωνικών Πολιτικών (Ε.Λ.Ε.Κ.Π.) 7. (…) αποφασίζουμε: Για την οικονομική ενίσχυση των κάτωθι αναφερομένων συνταξιουχικών οργανώσεων αποδίδεται ποσό από την προβλεπόμενη από το άρθρο 102 του ν. 4387/2016 (ΦΕΚ 85/Α΄) μηνιαία εισφορά 0,20 €, η οποία παρακρατήθηκε από συνταξιούχους το έτος 2017 από τις καταβαλλόμενες κύριες συντάξεις, ανάλογο του αριθμού συνταξιούχων του κλάδου ή εργασιακού χώρου που εκπροσωπούν ως ακολούθως: Π.Ο. ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ 450.000 €, Π.Ο.Σ.Υ. ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 49.000€, Π.Ο. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ 100.000 €, Π.Ο. ΑΠΟΣΤΡΑΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 90.000 €, ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΙΚΑ και ΕΤΜ 1.350.000 €, Π.Σ. ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ 32.500 €, Π.Σ. ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΩΝ 2.300 €, ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤ/ΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ 9.000 € ΣΥΝΟΛΟ 2.082.800 €. Ο ΟΑΕΔ προβαίνει στην άμεση απόδοση των ποσών στις αναφερόμενες οργανώσεις από το Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής του άρθρου 34 του ν. 4144/2013 μετά την υποβολή σχετικής αίτησης σύμφωνα με τα παραπάνω οριζόμενα. Η αριθμ, οικ. 26806/699/11.5.2018 (Β΄ 1841) υπουργική απόφαση ανακαλείται (…)».

ΙV. Από το παρατεθέν ανωτέρω νομικό πλαίσιο προκύπτουν, μεταξύ άλλων, τα εξής:

Α. Με την παράγραφο 1 του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 και ανεξαρτήτως της συνταγματικότητας ή μη της διάταξης αυτής θεσπίστηκε μηνιαία εισφορά 0,20 ευρώ, η οποία παρακρατείται από τις καταβαλλόμενες κύριες συντάξεις και αποδίδεται στον Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής του άρθρου 34 του ν. 4144/2013, με σκοπό την οικονομική ενίσχυση Ομοσπονδιών, Σωματείων και Συνομοσπονδιών Συνταξιούχων (βλ. και την αιτιολογική έκθεση του νόμου), χωρίς όμως στη διάταξη αυτή να καθορίζονται οι δικαιούχες συνταξιουχικές οργανώσεις, οι όροι και οι προϋποθέσεις συμμετοχής αυτών στην κατανομή του ποσού της εισφοράς, τα κριτήρια, ο τρόπος υπολογισμού του αποδιδόμενου σε κάθε οργάνωση ποσού, η διαδικασία απόδοσής του κ.λ.π.. Με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου η ως άνω εισφορά ορίστηκε ως προαιρετική, καθώς προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής, εκ μέρους όσων δεν επιθυμούν την παρακράτηση, έγγραφης δήλωσης στην αρμόδια υπηρεσία του ασφαλιστικού τους φορέα, ενώ με την παράγραφο 3 χορηγήθηκε στον Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης εξουσιοδότηση μόνο για τον καθορισμό κάθε αναγκαίου θέματος για την εφαρμογή της εν λόγω παραγράφου 2, δηλαδή θέματος σχετικού - προδήλως διαδικαστικού- με την προαιρετικότητα της επίμαχης εισφοράς. Ακολούθως, εκδόθηκε η Φ80000/οικ.26392/1075/21.7.2016 εγκύκλιος της Διεύθυνσης Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών και Ασθένειας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, στην οποία, μεταξύ άλλων, αναγράφεται ότι ο Ο.Α.Ε.Δ. προέβη στο άνοιγμα νέου τραπεζικού λογαριασμού όψεως στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, προκειμένου να κατατίθενται τα ποσά που θα παρακρατούνται από τους συνταξιούχους, ενώ επισημάνθηκε ότι η διάταξη δεν αφορά συνταξιούχους του Ο.Α.Ε.Ε. για τους οποίους παρακρατείται η εισφορά υπέρ της Ομοσπονδίας και των Σωματείων Συνταξιούχων Ο.Α.Ε.Ε. βάσει της διάταξης του άρθρου 69 (και όχι 64 όπως εσφαλμένως αναγράφεται) του ν. 3863/2010 «καθώς και ενώσεις προσώπων για τις οποίες παρακρατείται η εισφορά με βάση άλλες διατάξεις». Στη συνέχεια εκδόθηκαν η 49426/1751/2016 απόφαση της Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ακολούθως η οικ. 26806/699/2018 όμοια, η οποία ανακλήθηκε από την 41777/1303/2018 όμοια απόφαση. Με τις ως άνω υπουργικές αποφάσεις - στα «έχοντας υπόψη» των οποίων αναφέρεται το άρθρο 102 του ν. 4387/2016, η Φ80000/οικ. 26392/1075/2016 εγκύκλιος, τα αιτήματα των συνταξιουχικών οργανώσεων-, καθορίστηκε η απόδοση από τον Ο.Α.Ε.Δ. (Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής) στις αναφερόμενες σε αυτές συνταξιουχικές οργανώσεις ποσών από την προβλεπόμενη στο άρθρο 102 του ν. 4387/2016 εισφορά, η οποία παρακρατήθηκε από τους συνταξιούχους τα έτη 2016 και 2017. Σύμφωνα με την τελευταία υπουργική απόφαση (41777/1303/2018), επί της οποίας, μετά την ανάκληση της οικ. 26806/699/2018 όμοιας απόφασης, ερείδονται τα ήδη ελεγχόμενα εντάλματα με σκοπό την οικονομική ενίσχυση οκτώ συνταξιουχικών οργανώσεων, προβλέπεται η απόδοση σε αυτές ποσού από την προβλεπόμενη στο άρθρο 102 του ν. 4387/2016 εισφορά, που παρακρατήθηκε από τις κύριες συντάξεις το έτος 2017, το οποίο υπολογίστηκε αναλόγως του αριθμού των συνταξιούχων του κλάδου ή του εργασιακού χώρου που εκπροσωπούν, ο δε Ο.Α.Ε.Δ. υποχρεώθηκε να προβεί στην άμεση απόδοση των ποσών σε αυτές από τον Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής, κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησης.

Β. Με βάση τα ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η ως άνω υπουργική απόφαση (41777/1303/2018) δεν ευρίσκει έρεισμα σε νομοθετική εξουσιοδότηση, κατά παράβαση των συνταγματικών διατάξεων του άρθρου 43 παρ. 2 του Συντάγματος. Και τούτο διότι, με το άρθρο 102 του ν. 4387/2016, το οποίο αναφέρεται στο σώμα αυτής, ουδεμία εξουσιοδότηση παρέχεται στον Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης να εκδώσει απόφαση που να ρυθμίζει τις δικαιούχες συνταξιουχικές οργανώσεις, τους όρους και προϋποθέσεις συμμετοχής στην κατανομή, τον τρόπο υπολογισμού του αποδιδόμενου σε κάθε οργάνωση ποσού, τη διαδικασία, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την απόδοση του ποσού της προβλεπόμενης στο άρθρο 102 παρ. 1 του ν. 4387/2016 εισφοράς κ.λ.π.. Με την παράγραφο 3 του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 παρέχεται στον Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης νομοθετική εξουσιοδότηση μόνον για τη ρύθμιση κάθε αναγκαίου θέματος για την εφαρμογή της παραγράφου 2, (όπως ήδη επισημάνθηκε) και όχι για την εφαρμογή της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού.

Εξάλλου και υπό την εκδοχή ότι η τελευταία υπουργική απόφαση (41777/1303/2018) ευρίσκει έρεισμα στην εξουσιοδοτική διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 102 του ν. 4387/2016, καθώς αυτή καλύπτει κατά λογική αναγκαιότητα και τα θέματα της παραγράφου 1 του ίδιου άρθρου, αυτή δεν είναι νόμιμη. Ειδικότερα, με την παράγραφο 1 του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 θεσπίστηκε μηνιαία εισφορά 0,20 ευρώ, η οποία παρακρατείται από τις κύριες συντάξεις και αποδίδεται στον Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής του άρθρου 34 του ν. 4144/2013, με σκοπό την οικονομική ενίσχυση Ομοσπονδιών, Σωματείων και Συνομοσπονδιών Συνταξιούχων, ενώ με την παράγραφο 3 του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 παρέχεται εξουσιοδότηση στον Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης να καθορίσει «κάθε αναγκαίο θέμα». Με το περιεχόμενο αυτό, η εξουσιοδοτική διάταξη δεν δύναται να θεωρηθεί ότι περιέχει τόσο τον καθ’ ύλην προσδιορισμό του αντικειμένου της εξουσιοδότησης, αφού δεν καθορίζει κατά τρόπο ειδικό και συγκεκριμένο τα θέματα που είναι δυνατό να ρυθμίσει ο κανονιστικός νομοθέτης, όσο και τη βασική ουσιαστική ρύθμιση των θεμάτων, έστω και σε γενικό πλαίσιο, των οποίων η ειδικότερη - μερική ρύθμιση επιχειρείται με την υπουργική απόφαση. Σημειωτέον δε ότι η ουσιαστική ρύθμιση δεν υπάρχει ούτε σε διατάξεις άλλων νόμων. Συνεπώς και υπό την εκδοχή αυτή, η προπαρατεθείσα εξουσιοδοτική διάταξη, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙΒ, αντιβαίνει στο άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος και συνακόλουθα η υπουργική απόφαση, που έχει εκδοθεί κατ’ επίκληση αυτής, στερείται νομίμου ερείσματος και συνεπώς δεν είναι νόμιμη. Το γεγονός δε ότι, στην προκειμένη περίπτωση, δεν υφίσταται ειδική και ορισμένη νομοθετική εξουσιοδότηση προς τη Διοίκηση για τη ρύθμιση των θεμάτων σχετικά με τις δικαιούχες συνταξιουχικές οργανώσεις, τους όρους και προϋποθέσεις συμμετοχής στην κατανομή, τον τρόπο υπολογισμού του αποδιδόμενου σε κάθε οργάνωση ποσού, τη διαδικασία, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την απόδοση του ποσού της προβλεπόμενης στο άρθρο 102 παρ. 1 του ν. 4387/2016 εισφοράς κ.λ.π.. συνάγεται και από τις παρατεθείσες ανωτέρω υπουργικές αποφάσεις, που εκδόθηκαν κατ’ επίκληση του άρθρου 102 του ν. 4387/2016. Ειδικότερα, με την 49426/1751/2016 απόφαση της Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, που εκδόθηκε κατά την πρώτη εφαρμογή του νόμου, αποδόθηκε η εισφορά του άρθρου 102 του ν. 4387/2016, έτους 2016, σε τρεις συνταξιουχικές οργανώσεις, αναλόγως με τον αριθμό των συνταξιούχων τους, με την 26806/699/2018 υπουργική απόφαση ορίστηκε ότι αποδίδεται μέρος της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 έτους 2017 σε οκτώ συνταξιουχικές οργανώσεις αναλόγως με τον αριθμό των συνταξιούχων - μελών τους «μέχρι την έκδοση της απόφασης με την οποία θα καθορίζονται οι δικαιούχες συνταξιουχικές οργανώσεις (Ομοσπονδίες, Σωματεία, Συνομοσπονδίες), οι όροι και οι προϋποθέσεις συμμετοχής στην κατανομή, τα κριτήρια και η διαδικασία, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά καθώς και ο τρόπος ελέγχου της ορθής διαχείρισης των ποσών» και ότι «τα ποσά αυτά θα συμψηφισθούν με το δικαιούμενο ποσό κάθε οργάνωσης, όπως αυτό θα ορισθεί με βάση την παραπάνω αναφερόμενη απόφαση», ενώ με την 41777/1303/2018 υπουργική απόφαση, που ανακάλεσε την προηγούμενη, ορίστηκε ότι αποδίδεται στις ως άνω οκτώ συνταξιουχικές οργανώσεις «ποσό από την προβλεπόμενη από το άρθρο 102 του ν. 4387/2016 (ΦΕΚ 85/Α΄) μηνιαία εισφορά 0,20 ευρώ, η οποία παρακρατήθηκε από συνταξιούχους το έτος 2017 από τις καταβαλλόμενες κύριες συντάξεις, ανάλογο του αριθμού συνταξιούχων του κλάδου ή του εργασιακού χώρου που εκπροσωπούν». Δηλαδή καταδεικνύεται έτσι, λόγω ακριβώς της έλλειψης συγκεκριμένου ουσιαστικού νομοθετικού πλαισίου και κανονιστικώς ρυθμιστέων δια υπουργικής αποφάσεως ειδικότερων θεμάτων, ασαφής και ρευστή, αν όχι τυχαία και ευκαιριακή ρύθμιση των δικαιούχων και του τρόπου υπολογισμού των αποδοτέων ποσών της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2016, διότι η Διοίκηση δεν έχει σταθερό σημείο αναφοράς, ήτοι νόμιμη εξουσιοδοτική διάταξη.

V. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, οι ελεγχόμενες δαπάνες, οι οποίες ερείδονται στην ως άνω υπουργική απόφαση (41777/1303/2018) είναι μη νόμιμες και τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα πληρωμής δεν πρέπει να θεωρηθούν.

 

Για τους λόγους αυτούς

Αποφαίνεται ότι τα .... χρηματικά εντάλματα πληρωμής του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού - Λογ. Κοινωνικής Πολιτικής - Διοίκηση, ποσών 450.000 ευρώ, 90.000 ευρώ 100.000 ευρώ και 1.350.000 ευρώ, αντίστοιχα, δεν πρέπει να θεωρηθούν.

             Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ                       Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΡΕΔΡΟΣ

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ -ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑ    ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΕΝΤΡΟΥ

          Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΟΛΥΜΠΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟΠΟΥΛΟΥ