ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΑΠΑΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΙV

ΠΡΑΞΗ 163/2018

 

 

Αποτελούμενο από την Πρόεδρο του Κλιμακίου Δέσποινα Καββαδία - Κωνσταντάρα, Σύμβουλο, και τα μέλη Αγγελική Κέντρου, Πάρεδρο, και Βασιλική Σαρηβαλάση, Εισηγήτρια (εισηγήτρια).

Συνήλθε στην αίθουσα διασκέψεων του Καταστήματός του, που βρίσκεται στην Αθήνα, στις 20 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία της Γραμματέως του.

Για να αποφανθεί, ύστερα από σχετική διαφωνία που ανέκυψε μεταξύ της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Δήμο Θεσσαλονίκης και της Διοίκησης της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Θεσσαλονίκης, αν πρέπει να θεωρηθεί το ..., οικονομικού έτους 2018, χρηματικό ένταλμα πληρωμής της ανωτέρω Υπηρεσίας.

Αφού μελέτησε τα στοιχεία του φακέλου

Σκέφθηκε κατά το νόμο

 

Ι. Η Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Δήμο Θεσσαλονίκης αρνήθηκε, με την …. πράξη της, να θεωρήσει το ..., οικονομικού έτους 2018, χρηματικό ένταλμα πληρωμής της Διοίκησης της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Θεσσαλονίκης, που αφορά στην καταβολή ποσού 3.693,51 ευρώ στην εταιρεία «…. Ο.Ε.», ως αμοιβή της για την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας του Κέντρου Υγείας Διαβατών για το μήνα Μάρτιο 2018, στο πλαίσιο της από 1.3.2018 σύμβασης. Τη θεώρηση του εντάλματος αυτού αρνήθηκε η Επίτροπος με την αιτιολογία ότι, κατά καταστρατήγηση των διατάξεων του άρθρου 35 παρ. 1 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, η προμνησθείσα σύμβαση δεν υποβλήθηκε πριν από τη σύναψή της σε προσυμβατικό έλεγχο από τον αρμόδιο Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αφού η δαπάνη αυτής, αξίας 551.936,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) υπερβαίνει το όριο των 500.000 ευρώ, άνω του οποίου διενεργείται υποχρεωτικά έλεγχος νομιμότητας της οικείας σύμβασης πριν από τη σύναψή της. Η Διοίκηση της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Θεσσαλονίκης με το 27829/25.7.2018 έγγραφο του Υποδιοικητή της, επανυπέβαλε το χρηματικό ένταλμα για θεώρηση, υποστηρίζοντας ότι η εν λόγω σύμβαση συνήφθη κατ’ επίκληση των διατάξεων της παραγράφου 9 του άρθρου 66 του ν. 4316/2014 (ΦΕΚ Α΄ 270). Η Επίτροπος, όμως, ενέμεινε στην άρνηση να το θεωρήσει και έτσι ανέκυψε διαφωνία, για την άρση της οποίας νόμιμα απευθύνεται, με την από 27.7.2018 έκθεσή της, στο Κλιμάκιο τούτο.

ΙΙ. Κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 98 παρ. 1 του Συντάγματος και του άρθρου 35 παρ. 1 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013 (ΦΕΚ Α΄ 52) και τροποποιήθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4254/2014 (ΦΕΚ Α΄ 85), σε προηγούμενο της συνάψεώς τους έλεγχο νομιμότητας από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου υπόκεινται, μεταξύ άλλων, ανεξαρτήτως της διαδικασίας επιλογής των αναδόχων (διαγωνισμός, διαπραγμάτευση), οι δημόσιες συμβάσεις προμήθειας αγαθών και παροχής υπηρεσιών που αναθέτουν τα ν.π.δ.δ., εφόσον το προϋπολογιζόμενο οικονομικό αντικείμενό τους, συνυπολογιζομένης της αξίας των τυχόν προβλεπόμενων παρατάσεων και δικαιωμάτων προαιρέσεως, υπερβαίνει το ποσό του 1.000.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., ή από τον αρμόδιο Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εφόσον το αντίστοιχο προϋπολογιζόμενο οικονομικό αντικείμενο υπερβαίνει το ποσό των 500.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.. Δημόσιες συμβάσεις, οι οποίες, αν και υπάγονται, κατά τα ανωτέρω εκτεθέντα, σε προσυμβατικό έλεγχο, δεν υποβλήθηκαν σε αυτόν, είναι αυτοδικαίως άκυρες και δεν παράγουν, ως εκ τούτου, έννομες συνέπειες. (βλ. Ε.Σ. ΚΠΕΔ στο ΙV Tμ. Πρ. 48/2018, 199/2017, 73/2016 κ.α.). Περαιτέρω, σε προσυμβατικό έλεγχο υπάγονται οι συμβάσεις εκείνες με τις οποίες αυξάνεται το οικονομικό αντικείμενο των αρχικών συμβάσεων, με την ανάθεση συμπληρωματικών έργων, υπηρεσιών ή προμηθειών στον αρχικό ανάδοχο (συμπληρωματικές συμβάσεις) ή με τις οποίες τροποποιούνται κατά άλλον τρόπο όροι των αρχικών συμβάσεων (τροποποιητικές συμβάσεις), αφού στις τελευταίες αυτές περιπτώσεις η νέα σύμβαση δεν είναι αυτοτελής, με ιδιαίτερο οικονομικό αντικείμενο αλλά αποτελεί ενιαίο σύνολο με την αρχική, στην οποία και ενσωματώνεται, ο δε έλεγχός τους είναι αναγκαίος, ανεξαρτήτως ποσού, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι μεταβολές που επέρχονται δεν καθιστούν την αρχική σύμβαση ουσιωδώς διαφορετική, ως προς το χαρακτήρα της (Ε.Σ. Τμ. VI 707/2010 και 2440/2012, αντίστοιχα, πρβλ. 841/2018).

IΙΙ. Α. Το άρθρο 66 παρ.9 του ν. 4316/2014 «Ίδρυση παρατηρητηρίου άνοιας, βελτίωση περιγεννητικής φροντίδας, ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Υγείας και άλλες διατάξεις» (Α΄ 270 – Διορθ. σφαλμ. Α΄ 280/2014) ορίζει ότι: «Για λόγους δημοσίου συμφέροντος και κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης περί εφοδιασμού φορέων παροχής υπηρεσιών υγείας, με αιτιολογημένη απόφαση του Διοικητή κάθε Υγειονομικής Περιφέρειας (Υ.ΠΕ.), παρέχεται η δυνατότητα εφοδιασμού των φορέων Υ.ΠΕ - Π.Ε.Δ.Υ., από τους προμηθευτές των Νοσοκομείων εποπτείας κάθε Υ.ΠΕ. με επέκταση των αντίστοιχων συμβάσεων, με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις. Οι πρόσθετες αυτές πράξεις θα υπογράφονται από τον Διοικητή της οικείας Υ.ΠΕ. και τον προμηθευτή και θα πληρώνονται σε βάρος των πιστώσεων των προϋπολογισμών Υ.ΠΕ.-Π.Ε.Δ.Υ. έτους 2015. Η ρύθμιση αυτή ισχύει μέχρι την 30η. Ιουνίου 2015 (…)» Ήδη, δε το τελευταίο εδάφιο της εν λόγω παραγράφου έχει αντικατασταθεί ως εξής «Οι πρόσθετες αυτές πράξεις θα υπογράφονται από τον Διοικητή της οικείας Υ.ΠΕ. και τον προμηθευτή και θα πληρώνονται σε βάρος των πιστώσεων των προϋπολογισμών ΥΠΕ-ΠΕΔΥ έτους 2017. Η ρύθμιση αυτή ισχύει μέχρι 30.9.2018» [(βλ. το άρθρο έκτο του ν.4517/2018, ΦΕΚ Α 22/8.2.2018 - Η προθεσμία της παρ. 9 είχε αρχικά παραταθεί έως 31.12.2015 (17 παρ.5 Ν.4332/2015, ΦΕΚ Α 76), στη συνέχεια έως την 30η Ιουνίου 2016 (άρθρο 28 της από 30/12/2015 ΠΝΠ,ΦΕΚ Α 184), εν συνεχεία έως τις 30.6.2017 με τη παρ.3 άρθρου 52 Ν.4410/2016,ΦΕΚ Α 141,όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 74 παρ.3 Ν.4445/2016,ΦΕΚ Α 236)].

Β. Με τις μεταβατικές διατάξεις της παραγράφου 9 του άρθρου 66 του ν. 4316/2014, προβλέπεται η δυνατότητα εφοδιασμού των Κέντρων Υγείας, των Περιφερειακών Ιατρείων, καθώς και των Μονάδων Παροχής Υπηρεσιών Π.Φ.Υ. από τους προμηθευτές των νοσοκομείων, των οποίων οι εν λόγω μονάδες ήταν με το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς αποκεντρωμένες μονάδες, με επέκταση των αντίστοιχων συμβάσεων και με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις (βλ. αρ. 21 παρ. 4 και 5 του ν. 4238/2014 «Πρωτοβάθμιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας (Π.Ε.Δ.Υ.), αλλαγή σκοπού Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και λοιπές διατάξεις» (ΦΕΚ Α΄ 38) και την αιτιολογική έκθεση του ν. 4316/2014). Συναφώς δε, προβλέφθηκε ότι θα υπογράφονται πρόσθετες πράξεις μεταξύ του Διοικητή της οικείας Υ.ΠΕ. και του προμηθευτή, οι οποίες θα πληρώνονται εις βάρος των πιστώσεων των προϋπολογισμών ΥΠΕ-ΠΕΔΥ έτους 2015. Η ρύθμιση αυτή ορίστηκε ρητά ότι θα ισχύσει για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ήτοι αρχικά μέχρι 30.6.2015, το οποίο εν συνεχεία παρατάθηκε μέχρι 31.12.2015 και ήδη μέχρι 30.9.2018. Όπως, άλλωστε, προκύπτει τόσο από τη γραμματική διατύπωση της εν λόγω διατάξεως, όσο και από την οικεία αιτιολογική έκθεση, η δυνατότητα προσφυγής στην κατά τα ανωτέρω εξαιρετική διαδικασία αναθέσεως, η οποία, μάλιστα, θεσπίζεται κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διατάξεως, αφορά μόνο την προμήθεια αγαθών, όχι δε και την παροχή υπηρεσιών (Ε.Σ. IV Tμ. 16/2016). Οι δε πρόσθετες αυτές πράξεις αποτελούν νέες αυτοτελείς συμβάσεις απευθείας αναθέσεων που συνάπτονται μεταξύ του Διοικητή της εκάστοτε Υ.Πε. και των προμηθευτών των νοσοκομείων εποπτείας της και υπάγονται σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητάς τους από το Ελεγκτικό Συνέδριο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 35 του ν. 4129/2013, όταν η προϋπολογιζόμενη δαπάνη τους ή ελλείψει αυτής, το οικονομικό αντικείμενο τους, υπερβαίνει το ποσό των 500.000,00 ευρώ (πρβλ Ε.Σ. Τμ. Μειζ.-Επτ. Συνθ. 294/2016).

ΙV. Στην υπό κρίση υπόθεση, από τα δικαιολογητικά που συνοδεύουν το επίμαχο χρηματικό ένταλμα προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την 3/22.1.2018 σύμβαση που συνήφθη μεταξύ του Αν. Διοικητή του Γενικού Νοσοκομείου «ΜΑΜΑΤΣΕΙΟ»-«ΜΠΟΣΔΑΚΕΙΟ» και της εταιρείας «…..» ανετέθη στην τελευταία η καθαριότητα των Νοσοκομείων Κοζάνης και Πτολεμαΐδας, για χρονικό διάστημα ενός μηνός, έναντι ποσού 14.711, 37 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.) για το Νοσοκομείο Κοζάνης και 14.861,09 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.) για το Ν. Πτολεμαΐδας. Με την … απόφαση, ο Διοικητής της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας (Μακεδονίας) ενέκρινε, κατ΄ εφαρμογή της παρ.9 του άρθρου 66 του ν.4316/2014, την επέκταση της …. σύμβασης του Γ.Ν. «ΜΑΜΑΤΣΕΙΟ-ΜΠΟΣΔΑΚΕΙΟ» για την παροχή υπηρεσιών καθαρισμού για τις ανάγκες των Φορέων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (Κέντρα Υγείας (Κ.Υ.) & Τομικές Μονάδες Υγείας (Το.Μ.Υ.) Κατερίνης & Αμπελόκηπων), αρμοδιότητας της 3ης ΥΠΕ. Με την ίδια δε απόφαση εγκρίθηκε η σύναψη σύμβασης με την εταιρεία «….. Ο. Ε.» για την εκτέλεση των εργασιών καθαρισμού όλων των Φορέων Π.Φ.Υ. (Κ.Υ. & Το.Μ.Υ. Κατερίνης & Αμπελόκηπων), αρμοδιότητας της 3ης ΥΠΕ, με μηνιαία δαπάνη 97.771,52 (με Φ.Π.Α.) και διάρκειας επτά (7) μηνών, ήτοι από 1.3.2018 έως 30.9.2018. Ακολούθως, σε εφαρμογή της παρ.9 του άρθρου 66 του ν.4316/2014, καταρτίστηκε το από 1.3.2018 συμφωνητικό επέκτασης σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαριότητας, συνολικής αξίας 551.936,00 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.). Ήδη, για την καταβολή στην ανωτέρω εταιρεία της αμοιβής της για την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας στο Κέντρο Υγείας Διαβατών, μηνός Μαρτίου, εκδόθηκε το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής.

V. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 98 παρ. 1 περ. β΄ του Συντάγματος και 35 παρ. 1 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, η συναφθείσα από 1.3.2018 μεταξύ της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Μακεδονίας και της εταιρείας «…. Ο. Ε.» σύμβαση δεν υπήχθη στον προσυμβατικό έλεγχο του αρμόδιου Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, δοθέντος ότι η συνολική αξία αυτής υπερβαίνει το ποσό των 500.000,00 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.). Ο δε προβαλλόμενος με το 27829/25.7.2018 έγγραφο επανυποβολής ισχυρισμός ότι η επίμαχη σύμβαση καταρτίστηκε δυνάμει των διατάξεων της παρ.9 του άρθρου 66 του ν.4316/2014 είναι απορριπτέος αφενός ως αβάσιμος διότι η σύναψη συμβάσεων που αφορούν σε παροχή υπηρεσιών, όπως συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, δεν εμπίπτει στο ρυθμιστικό πεδίο των εν λόγω διατάξεων, αφετέρου ως αλυσιτελής, καθόσον οι αυτοτελείς αυτές συμβάσεις απευθείας αναθέσεων ελέγχονται κατά τα ανωτέρω ως προς τη νομιμότητά τους από το Ελεγκτικό Συνέδριο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 35 θτου ν. 4129/2013, όταν η προϋπολογιζόμενη δαπάνη τους ή, ελλείψει αυτής, το οικονομικό αντικείμενό τους, υπερβαίνει το ποσό των 500.000,00 ευρώ (βλ. Σκέψη ΙΙΙΒ της παρούσας). Τέλος, ο ισχυρισμός ότι συντρέχει άμεση ανάγκη ανάθεσης των εν λόγω υπηρεσιών, πέρα του ότι προβάλλεται αορίστως, πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής προβαλλόμενος, διότι και αληθής υποτιθέμενος δεν άγει στην θεραπεία της εν λόγω πλημμέλειας.

VΙ. Κατ’ ακολουθίων των εκτεθέντων, η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη για τον προβαλλόμενο από την Επίτροπο λόγο και το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δεν πρέπει να θεωρηθεί.

 

Για τους λόγους αυτούς

Αποφαίνεται ότι το ..., οικονομικού έτους 2018, χρηματικό ένταλμα πληρωμής της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Θεσσαλονίκης, ποσού 3.693,51 ευρώ δεν πρέπει να θεωρηθεί.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ - ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΑΡΗΒΑΛΑΣΗ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΟΛΥΜΠΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟΠΟΥΛΟΥ