ΔIOIKHTIKO EΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΤΜΗΜΑ Β’ - ΤΡΙΜΕΛΕΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ 1110/2019

 

Πρόεδρος: Π. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος Εφετών Δ.Δ.

Εισηγητής: Β. Φαϊτάς, Εφέτης Δ.Δ.

Δικηγόροι: Αθ. Σανιδάς, Ευ. Παλούκης

 

1. Επειδή, με την πρώτη από τις κρινόμενες αντίθετες εφέσεις [...] επιδιώκεται να μεταρρυθμιστεί η 51/2016 οριστική απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Λιβαδειάς, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η από 8.9.2014 αγωγή των εκκαλούντων – εφεσίβλητων [...]. Με την εν λόγω αγωγή, ειδικότερα, καθ’ ο μέρος αυτή αφορούσε το Γενικό Νοσοκομείο ... οι εκκαλούντες – εφεσίβλητοι, [προβάλλουν] ότι οι ίδιοι υπέστησαν αφενός θετική και αποθετική ζημία και αφετέρου ψυχική οδύνη από το θάνατο, στις 29.11.2009, του ... συζύγου της 1ης , πατέρα της 2ης και αδελφό του 3ου από αυτούς, ο οποίος, σύμφωνα με την αγωγή, επήλθε εξαιτίας παράνομων πράξεων και παραλείψεων των ιατρών του εν λόγω Νοσοκομείου κατά τη νοσηλεία του ... σε αυτό [...] Εξάλλου, με τη δεύτερη από τις κρινόμενες εφέσεις ... το εκκαλούν – εφεσίβλητο Γενικό Νοσοκομείο ... επιδιώκει να εξαφανιστεί η ίδια ως άνω οριστική απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Λιβαδειάς, κατά το μέρος της με το οποίο έγινε δεκτή η προαναφερόμενη αγωγή. Με το αντικείμενο αυτό οι κρινόμενες αντίθετες εφέσεις συνεκδικάζονται λόγω συνάφειας, κατ’ άρθρο 125 του ΚΔΔ.

2. Επειδή, στην παρ. 2 του άρθρου 92 του ΚΔΔ, όπως το πρώτο εδάφιο της παρ. αυτής αντικαταστάθηκε από το άρθρο 10 του Ν 3659/2008 (ΦΕΚ Α΄ 77), το δε τρίτο από το άρθρο 25 του Ν 4274/2014 (ΦΕΚ Α΄ 147), ορίζεται ότι: «Δεν υπόκεινται σε έφεση αποφάσεις που αφορούν σε χρηματικές διαφορές, αν το αντικείμενό τους δεν υπερβαίνει το ποσό των πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ. ... Το αντικείμενο της διαφοράς προσδιορίζεται από το αμφισβητούμενο με την έφεση ποσό. Αν αντικείμενο της διαφοράς είναι περισσότερα αυτοτελή και διακεκριμένα μεταξύ τους ποσά, το εκκλητό κρίνεται χωριστά ως προς καθένα από τα ποσά αυτά. Σε περίπτωση ... ομοδικίας, το αντικείμενο της διαφοράς κρίνεται χωριστά ως προς κάθε ... ομόδικο, εκτός αν, στην τελευταία περίπτωση, υπάρχει ενοχή σε ολόκληρο». Στην προκείμενη περίπτωση το ποσό που επιδικάστηκε πρωτοδίκως στον 3ο εκκαλούντα - εφεσίβλητο (2.000 ευρώ), είναι, ως προς το Γενικό Νοσοκομείο ... με βάση το κριτήριο του τρίτου εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 92 του ΚΔΔ, μικρότερο από το όριο του εκκλητού που τάσσεται από το πρώτο εδάφιο της ίδιας παρ. και άρθρου (5.000 ευρώ). Συνεπώς η εκκαλούμενη απόφαση, είναι, ως προς το Γενικό Νοσοκομείο ... ανέκκλητη, ειδικά κατά το κεφάλαιο αυτό, δεδομένου ότι, σύμφωνα με το τελευταίο εδάφιο της ως άνω παρ. 2 του άρθρου 92 του ΚΔΔ , το αντικείμενο της διαφοράς κρίνεται χωριστά για κάθε ομόδικο ...

3. Επειδή, στο άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα (ΕισνΑΚ – ΠΔ 456/1984, ΦΕΚ Α΄ 164) ορίζεται ότι: «Για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του δημοσίου κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά παράβαση διάταξης, που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος ...» και στο άρθρο 106 αυτού ότι: «Οι διατάξεις των δύο προηγούμενων άρθρων εφαρμόζονται και για την ευθύνη των δήμων, των κοινοτήτων ή των άλλων νομικών προσώπων δημόσιου δικαίου από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων που βρίσκονται στην υπηρεσία τους». Κατά την έννοια των παραπάνω διατάξεων, ευθύνη του Δημοσίου ή άλλου νομικού προσώπου δημόσιου δικαίου προς αποζημίωση γεννάται όχι μόνο από την έκδοση μη νόμιμης εκτελεστής διοικητικής πράξης ή από τη μη νόμιμη παράλειψη έκδοσης τέτοιας πράξης, αλλά και από μη νόμιμες υλικές ενέργειες των οργάνων τους ή από παραλείψεις οφειλόμενων νόμιμων υλικών ενεργειών αυτών, εφόσον οι εν λόγω υλικές ενέργειες ή παραλείψεις συνάπτονται με την οργάνωση και τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών ή των υπηρεσιών του ΝΠΔΔ και με αυτές παραβιάζεται κανόνας δικαίου, με τον οποίο προστατεύεται πέραν του γενικού συμφέροντος και ορισμένο ατομικό δικαίωμα. Εξάλλου, ευθύνη του Δημοσίου ή άλλου ΝΠΔΔ συντρέχει, τηρουμένων και των λοιπών προϋποθέσεων του νόμου, όχι μόνο όταν με πράξη ή παράλειψη οργάνων τους παραβιάζεται συγκεκριμένη διάταξη νόμου, αλλά και όταν παραλείπονται τα ιδιαίτερα καθήκοντα και οι υποχρεώσεις που προσιδιάζουν σε συγκεκριμένη υπηρεσία και προσδιορίζονται από την κείμενη εν γένει νομοθεσία, τα διδάγματα της κοινής πείρας και την αρχή της καλής πίστης (ΣτΕ 116/2019, 484/2018, 15/2018, 1414/2017, 2775/2016, 3539/2015 κ.ά). Η ως άνω δε ευθύνη του Δημοσίου ή του ΝΠΔΔ προς αποζημίωση, κατά τις ίδιες αυτές διατάξεις, είναι αντικειμενική, δηλαδή ανεξάρτητη από τυχόν υπαιτιότητα (δόλο ή αμέλεια) των οργάνων τους (ΣτΕ 1370/2018, 15/2018, 1326/2017, 1613/2016 κ.ά). Απαραίτητη, εξάλλου, προϋπόθεση για την επιδίκαση αποζημίωσης είναι η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της παράνομης πράξης ή παράλειψης ή υλικής ενέργειας ή παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης υλικής ενέργειας του δημόσιου οργάνου και της επελθούσας ζημίας. Αιτιώδης δε σύνδεσμος υφίσταται όταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, η φερομένη ως ζημιογόνος πράξη ή παράλειψη ή υλική ενέργεια κτλ. ήταν εξ αντικειμένου επαρκώς ικανή (πρόσφορη), κατά τη συνήθη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει το ζημιογόνο γεγονός (ΣτΕ 969/2018, 1414/2017, 2168/2016, Ολ 2669/2015, ΣτΕ 4741/2014 κ.ά.).

[...] 5. Επειδή, εξάλλου, στον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν 3418/2005, ΦΕΚ Α΄ 287) ορίζεται στη μεν παρ. 2 του άρθρου 4 ότι: «Ο ιατρός πρέπει να συνεργάζεται αρμονικά με τους συναδέλφους του και το λοιπό προσωπικό και να προβαίνει σε κάθε ενέργεια, προκειμένου να αποφευχθούν τα ιατρικά λάθη, να εξασφαλισθεί η ασφάλεια των ασθενών, να ελαχιστοποιηθεί η σπατάλη των πόρων και να μεγιστοποιηθούν τα αποτελέσματα της παροχής φροντίδας υγείας», στην παρ. 1 του άρθρου 10 ότι: «Η άσκηση της ιατρικής γίνεται σύμφωνα με τους γενικά παραδεκτούς κανόνες της ιατρικής επιστήμης ...», στην παρ. 6 του άρθρου 8 ότι: «Όταν ο ιατρός, μετά το πέρας των καθηκόντων του, παραδίδει τη φροντίδα του ασθενή του σε άλλο συνάδελφό του, πρέπει να εξασφαλίζει ότι η διαδικασία παράδοσης γίνεται αποτελεσματικά και μετά από ακριβή και σαφή ενημέρωση σχετικά με την κατάσταση, τις ανάγκες του ασθενή και τις υπάρχουσες εκκρεμότητες» και στην παρ. 3 του άρθρου 21 ότι: «Ο ιατρός που καλείται να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε ασθενή που παρακολουθείται από άλλον συνάδελφό του πρέπει, προς το συμφέρον του ασθενή, να επιδιώξει να έλθει σε επαφή με τον τελευταίο θεράποντα ιατρό, εκτός αν ο ασθενής δηλώσει ανεπιφύλακτα στον ιατρό την αντίθεσή του σε μία τέτοια ενέργεια». Περαιτέρω, στο άρθρο 107 του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ, ο οποίος κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του Ν 3528/2007 (ΦΕΚ Α΄ 26) ορίζεται ότι: «1. Πειθαρχικά παραπτώματα είναι: α ... β)... γ)... δ)... ε) ... στ)... ζ)... η)... θ)... ι) η αδικαιολόγητη αποχή από την εκτέλεση των καθηκόντων. ...». Ακόμη, στο άρθρο μόνο της Υ4α/οικ.117448/14.7.2007 απόφασης του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «Οργάνωση και τρόπος λειτουργίας και στελέχωσης του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) των νοσοκομείων του ΕΣΥ» (ΦΕΚ 1900 Β΄/14.9.2007), η οποία εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 6 παρ. 5 του Ν 2889/2001 (ΦΕΚ Α΄ 37), ως ίσχυε τον κρίσιμο χρόνο πριν την κατάργησή της από την παρ. 13 του άρθρου μόνου της Υ4δ/Γ.Π.οικ. 22869/6.3.2012 απόφασης του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΦΕΚ Β΄ 874/20.3.2012), οριζόταν ότι: «1. Σε κάθε νοσοκομείο της χώρας με δυναμικότητα πάνω από 200 κλίνες οργανώνεται και λειτουργεί αυτοτελές Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) ως διατομεακό τμήμα αυτού. 2. Το ΤΕΠ λειτουργεί κατά τις ημέρες γενικής εφημερίας όλο το 24ωρο τις δε υπόλοιπες εργάσιμες ημέρες μόνο κατά το πρωινό ωράριο. ...4.4 Οι ιατροί του ΤΕΠ μπορούν να καλούν για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων περιστατικών, ιατρούς άλλων ειδικοτήτων από τους εφημερεύοντες στα τμήματα, οι οποίοι υποχρεούνται να προσέλθουν και να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο ΤΕΠ ...5. Ο προϊστάμενος του ΤΕΠ έχει την ευθύνη λειτουργίας του ΤΕΠ και ασκεί όλες τις αρμοδιότητες διοικητικές και επιστημονικές που απορρέουν από τη θέση του ως προϊσταμένου τμήματος. ... Για τις ημέρες Γενικής Εφημερίας ο προϊστάμενος του ΤΕΠ ορίζει έναν Αναπληρωτή Δ/ντή ή ένα Επ. Α ως υπεύθυνο εφημερίας. Μόνο σε περίπτωση που δεν υπηρετεί Επ. Α ορίζει ως υπεύθυνο εφημερίας γιατρό με βαθμό Επ. Β. 6. Στο χώρο διαλογής, υποδέχονται τον ασθενή ειδικευμένοι ιατροί και νοσηλεύτριες και ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάστασης του τον κατευθύνουν στους χώρους του ΤΕΠ Οι απειλητικές για τη ζωή και υπερεπείγουσες καταστάσεις αντιμετωπίζονται άμεσα στην αίθουσα αναζωογόνησης. Οι ασθενείς με σοβαρά προβλήματα αλλά σε σταθερή κατάσταση αντιμετωπίζονται στους θαλάμους εξέτασης του ΤΕΠ ...».

[...] 11. Επειδή, στην υπό κρίση περίπτωση από τα στοιχεία της δικογραφίας ... προκύπτουν τα ακόλουθα: Κατά τις πρωινές ώρες της 10.10.2009 ο ..., ηλικίας 56 ετών, και ο φίλος του ... εκτελούσαν αγροτικές εργασίες στο αγρόκτημα του πρώτου στην περιοχή των Πέντε Ορίων του Δήμου Δελφών Φωκίδας, σε απόσταση περίπου 30 χιλιομέτρων από την Άμφισσα. Περί ώρα 10:00 ο ... τραυμάτισε άθελά του με θαμνοκοπτικό μηχάνημα τον ... στο δεξί πόδι. Ο τραυματισμός ήταν τέτοιος, ώστε το σκέλος να συγκρατείται μόνο από το μυϊκό κρημνό. Ο ... έθεσε επί του τραύματος του ... τη ζώνη του κάνοντας με τον τρόπο αυτό μια υποτυπώδη ίσχαιμη περίδεση, ενώ κάλεσε άμεσα ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ, το οποίο κατέφθασε στον τόπο του ατυχήματος και παρέλαβε τον τραυματία περί ώρα 11:00 έως 11:15. Κατόπιν σύντομης στάσης στο Κέντρο Υγείας Ιτέας για την παροχή αναγκαίων πρώτων βοηθειών, ο τραυματίας αφίχθη στις 11:58, στο ΤΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου ... Εκεί παραλήφθηκε από την ειδικευόμενη χειρουργικής ... και τον ειδικευόμενο ορθοπεδικής ... Διαπιστώθηκε ότι έφερε βαρύ θλαστικό τραύμα κνήμης με εικόνα ατελούς ακρωτηριασμού και ότι βρισκόταν σε κατάσταση αιμορραγικού σοκ με εμφανή μεγάλη αιμορραγία από το τραύμα του δεξιού σκέλους στο ύψος του γόνατος. Οι ανωτέρω ειδικευόμενοι ιατροί ενημέρωσαν αμέσως τηλεφωνικά για το περιστατικό τους εφημερεύοντες ιατρούς του Νοσοκομείου ... Πρώτος προσήλθε στο χώρο του ΤΕΠ ο ορθοπεδικός ... ο οποίος έδωσε εντολή να μεταφερθεί ο τραυματίας αμέσως στο χειρουργείο. Εκεί του έθεσε ίσχαιμη περίδεση τύπου «tourniquet», ενώ παράλληλα ο εφημερεύων αναισθησιολόγος ... ανέταξε το αιμορραγικό σοκ, χορηγώντας του πέντε φιάλες αίματος και την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Ο έτερος εφημερεύων ιατρός ... προσήλθε με καθυστέρηση όταν ο τραυματίας βρισκόταν ήδη στο χειρουργείο. Σύμφωνα με τις μαρτυρικές καταθέσεις όλων των παρόντων στο χειρουργείο, ιατρών και νοσηλευτών, ο ... εισερχόμενος στην αίθουσα του χειρουργείου επισκόπησε από απόσταση το περιστατικό («δεν ακούμπησε» τον ασθενή) και αποφάνθηκε ότι πρέπει να διακομιστεί στην Αθήνα (συγκεκριμένα, σύμφωνα με όσα κατέθεσαν οι συνάδελφοί του και οι νοσηλευτές που ήταν παρόντες στο χειρουργείο, απευθυνόμενος προς αυτούς, τους είπε «διώξτε το»), ακολούθως δε παρέμεινε στον προθάλαμο του χειρουργείου για να παρέμβει εάν θα χρειαζόταν. Στο μεταξύ κλήθηκε και προσήλθε αμέσως στο Νοσοκομείο, παρότι δεν εφημέρευε, και ο ορθοπεδικός ... Επιμελητής Α΄ της Ορθοπεδικής Κλινικής, προκειμένου, ενόψει και της εμπειρίας του, να συνδράμει στο περιστατικό. Εξετάζοντας τον τραυματία διαπίστωσε ότι δεν αιμορραγούσε από κάποιο συγκεκριμένο αγγείο, αλλά ότι παρουσίαζε «ελαφρά διάχυτη αιμορραγία». Ο ορθοπεδικός [που εφημέρευε], εκτιμώντας o ίδιος την κατάσταση του τραύματος του ασθενούς, συμπέρανε ότι επρόκειτο για «ατελή βιώσιμο ακρωτηριασμό», ήτοι εκτίμησε ότι το σκέλος ήταν βιώσιμο ... Κατόπιν αυτών ... επικοινώνησε με αγγειοχειρουργούς του ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» και δρομολόγησε τη διακομιδή του τραυματία στο παραπάνω Νοσοκομείο προκειμένου οι εξειδικευμένοι αγγειοχειρουργοί να έκαναν μια προσπάθεια για τη διάσωση του σκέλους. Επειδή το ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ που θα μετέφερε τον τραυματία στην Αθήνα δεν διέθετε παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, δεν ήταν εφικτό να γίνει η διακομιδή με τη χρήση ίσχαιμης περίδεσης τύπου «tourniquet». Δεδομένου, εξάλλου, ότι το Γενικό Νοσοκομείο ... δεν διέθετε ούτε μονομετρική περιχειρίδα πιεσομέτρου, τοποθετήθηκε στο τραύμα, αφού πρώτα αυτό επιπωματίστηκε και ακινητοποιήθηκε με γύψο, απλή ίσχαιμη περίδεση (γάζες και επίδεσμος τύπου esmarch). Στις 14:12 ο τραυματίας αναχώρησε με το ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ με προορισμό το ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» με συνοδό τον ιατρό υποχρεωτικής υπηρεσίας υπαίθρου ... στον οποίο ο εφημερεύων αναισθησιολόγος είχε δώσει οδηγίες για τη χορήγηση φαρμακευτικών παρασκευασμάτων και εντολή προσέγγισης άλλου νοσοκομείου σε περίπτωση αποσταθεροποίησης της κατάστασης του ασθενούς. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, και συγκεκριμένα ενώ το ασθενοφόρο βρισκόταν κοντά στα διόδια των Αφιδνών, ο ... εμφάνισε αθρόα αιμορραγία και για το λόγο αυτό αποφασίστηκε η διακομιδή του στο πλησιέστερο νοσοκομείο, ήτοι το ΓΝΑ «ΚΑΤ». Οι ιατροί του Νοσοκομείου αυτού, παραλαμβάνοντας τον ασθενή, διαπίστωσαν ότι αυτός είχε τιμή αιματοκρίτη Ηt 6,64%, ραβδομυόλυση με τιμές CPK περίπου 70.000 και αιμοδυναμική αστάθεια. Του χορήγησαν άμεσα τρεις φιάλες αίματος με αποτέλεσμα να αποκτήσει αιμοδυναμική σταθερότητα και αμέσως μετά τον οδήγησαν στο χειρουργείο, όπου τον υπέβαλαν σε ακρωτηριασμό του δεξιού κάτω σκέλους στο ύψος του κάτω τριτημόριου του μηρού, καθόσον έκριναν ότι το σκέλος δεν ήταν βιώσιμο και ότι ο ακρωτηριασμός ήταν η μόνη ενδεδειγμένη ιατρική πράξη για τη σωτηρία της ζωής του. Μετά το χειρουργείο ο ασθενής εισήχθη διασωληνωμένος και σε κατάσταση καταστολής στη Β΄ Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του ΓΝΑ «ΚΑΤ». Από την πρώτη μέρα της πολυήμερης νοσηλείας του στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, προς το σκοπό υποστήριξης των ζωτικών λειτουργιών του, χρειάστηκε να τεθεί σε συνεχή αιμοδιαδιήθηση λόγω πλήρους ανουρίας, η οποία παρέμεινε μέχρι τέλους. Κατά τη νοσηλεία του έγιναν πολλαπλές αλλαγές της αντιβιοτικής αγωγής, ενώ μεταγγίστηκε συνολικά με 76 φιάλες αίματος, ογδόντα FFP και 36 ασκούς αιμοπεταλίων. Στις 26.10.2009 υποβλήθηκε σε τραχειοστομία. Ακολούθως υποβλήθηκε σε υψηλότερο ακρωτηριασμό του δεξιού κάτω σκέλους και τελικά σε απεξάρθρωση. Υποβλήθηκε ακόμη σε χολυκυστεκτομή. Ωστόσο, οι ανωτέρω ιατρικές ενέργειες δεν ήταν ικανές να αναστρέψουν την κατάσταση. Ο ... παρουσίασε πολυοργανική ανεπάρκεια και τελικά απεβίωσε στις 29.11.2009 μετά από ανακοπή εν μέσω εικόνα σηπτικής καταπληξίας.

[...] 19. Επειδή, με τα δεδομένα αυτά, ενόψει των διατάξεων που προεκτέθηκαν και της ερμηνείας τους, το Δικαστήριο, συνεκτιμώντας το σύνολο των στοιχείων της δικογραφίας, κρίνει τα εξής: Σύμφωνα με τις ληφθείσες τόσο στο πλαίσιο της ΕΔΕ, όσο και στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας μαρτυρικές καταθέσεις όλων των ιατρών και νοσηλευτών που ήταν παρόντες στο ΤΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου ... στις 10.10.2009 κατά την ώρα της άφιξης του τραυματία ... ο χειρουργός ... δεν βρισκόταν στη θέση του, ούτε, άλλωστε, προσήλθε άμεσα, ως όφειλε εκ του ότι είχε εφημερία ... παρά κατέφθασε στο Νοσοκομείο με καθυστέρηση και ενώ ο τραυματίας βρισκόταν ήδη στο χειρουργείο. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από το συσχετισμό των μαρτυρικών καταθέσεων όσων ιατρών και νοσηλευτών ήταν παρόντες στην αίθουσα του χειρουργείου, ο ανωτέρω χειρουργός δεν προέβη κατά τρόπο ρητό σε ιατρική εκτίμηση περί της βιωσιμότητας του σκέλους του τραυματία, ζήτημα το οποίο αποδείχθηκε το πλέον κρίσιμο για την πορεία του ασθενούς, παρότι τούτο ζητήθηκε από τον ιατρό που χειριζόταν το περιστατικό ..., κατά παράβαση των υποχρεώσεων που τίθενται για τους ιατρούς από τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 2 και 21 παρ. 3 του Ν 3418/2005. Οι παραπάνω παραλείψεις του χειρουργού ... είχαν ως συνέπεια α) να επιμεληθεί εξαρχής του περιστατικού ο ορθοπεδικός ... ο οποίος αφενός στερούνταν σημαντικής εμπειρίας και αφετέρου δεν ήταν ο πλέον αρμόδιος, αφού, όπως βεβαιώνει με το πόρισμά του ο διενεργήσας την ΕΔΕ ... τραυματίες όπως ο θανών, δεδομένης της ιδιαιτερότητας και βαρύτητας του τραύματός τους, προσεγγίζονται αρχικά από χειρουργό, ο οποίος μάλιστα φέρει την ευθύνη για την πρώτη εκτίμηση της κατάστασης και β) να αποφανθεί τελικά ο ανωτέρω ορθοπεδικός σχετικά με το κρίσιμο ζήτημα της βιωσιμότητας του σκέλους του τραυματία. Η ιατρική εκτίμηση στην οποία προέβη ο ... σύμφωνα με το πόρισμα της προαναφερόμενης ΕΔΕ, αλλά και με τις εκθέσεις των πραγματογνωμόνων ... δεν τεκμηριωνόταν επιστημονικά, όπως, εξάλλου, δέχθηκε και το Τριμελές Εφετείο Λαμίας με την 341/2016 απόφασή του, είχε δε ως συνέπεια να τεθεί η ζωή του τραυματία σε κίνδυνο. Εφόσον δε ήταν εσφαλμένη η εκτίμηση ότι το σκέλος ήταν βιώσιμο, ο ακρωτηριασμός του αποτελούσε τη μόνη ενδεδειγμένη ιατρική πράξη για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου τραυματισμού και τη σωτηρία του ζωής του ασθενούς, έπρεπε δε, όπως δέχθηκε και το δευτεροβάθμιο ποινικό δικαστήριο, να γίνει αμελλητί από το χειρουργό ... με τη συνδρομή ενδεχομένως και του ορθοπεδικού ... Ούτε, άλλωστε, αποδείχθηκε ότι το Γενικό Νοσοκομείο ... στερούνταν της αναγκαίας υποδομής για να διενεργηθεί ένας τέτοιος ακρωτηριασμός ... Περαιτέρω, όπως τεκμηριώνεται από τις δύο πραγματογνωμοσύνες, αλλά και όπως δέχθηκε και το πόρισμα της ΕΔΕ και η 341/2016 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λαμίας, ο ορθοπεδικός ... δεν επιμελήθηκε, ως όφειλε, για την ασφαλή διακομιδή του τραυματία στην Αθήνα, αντιθέτως δε επέτρεψε αυτή να γίνει υπό συνθήκες που έθεταν τη ζωή του σε κίνδυνο, ήτοι χωρίς κατάλληλη περίδεση για το ενδεχόμενο νέας αθρόας αιμορραγίας, αλλά και χωρίς τη συνοδεία εξειδικευμένου ιατρού. Από τα παραπάνω προκύπτει, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, ότι οι ιατροί ... δεν επέδειξαν την απαιτούμενη, σύμφωνα με τις αρχές της ιατρικής επιστήμης και δεοντολογίας, προσοχή και επιμέλεια, ούτε έλαβαν τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της υγείας του ασθενή, περαιτέρω η συμπεριφορά τους αυτή συνέβαλε στην επιδείνωση της υγείας του ... και ιδίως στην εμφάνιση νέας ακατάσχετης αιμορραγίας κατά τη διακομιδή του στην Αθήνα και εν τέλει την αδυναμία αντιμετώπισής της και ως εκ τούτου συνδέεται αιτιωδώς με το θάνατο του τελευταίου, αφού παρά τις προσπάθειες των ιατρών του ΓΝΑ «ΚΑΤ» (οι οποίοι, σημειωτέον, εκτίμησαν αμέσως ότι το σκέλος του τραυματία δεν ήταν βιώσιμο, προέβησαν δε άμεσα στον ακρωτηριασμό του), δεν κατέστη δυνατή η αναστροφή της κατάστασης. Επομένως, στην υπό κρίση υπόθεση θεμελιώνεται αστική ευθύνη του εκκαλούντος – εφεσίβλητου Νοσοκομείου, όπως έκρινε και το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο αξιολόγησε ορθά το αποδεικτικό υλικό της υπόθεσης.

20. Επειδή, εξάλλου, με την πρώτη ... από τις συνεκδικαζόμενες εφέσεις προβάλλεται, κατ’ αρχάς, ότι έσφαλε η εκκαλούμενη απόφαση κατά το μέρος που έκρινε ότι η 1η εκκαλούσα – εφεσίβλητη δεν δικαιούται αποζημίωσης λόγω στέρησης διατροφής (αποθετική ζημία) για το λόγο ότι δεν απέδειξε την αδυναμία της να εργαστεί. Ο λόγος αυτός έφεσης είναι βάσιμος, καθόσον η διάταξη του εδαφίου β΄ του άρθρου 928 του Αστικού Κώδικα ... αποσκοπεί να φέρει όποιον είχε δικαίωμα να αξιώνει διατροφή από πρόσωπο που θανατώθηκε στη θέση που θα βρισκόταν αν δεν θανατωνόταν ο υπόχρεος να τον διατρέφει και ουδόλως συνδέει την υποχρέωση αποκατάστασης της αποθετικής του ζημίας λόγω στέρησης διατροφής με τυχόν αδυναμία του ίδιου να εργαστεί. Η εν λόγω διατροφή ... προσδιορίζεται από το συσχετισμό των οικονομικών δυνάμεων των συζύγων, από τον οποίο άλλωστε προκύπτει και η υποχρέωση, το είδος και το μέγεθος της συνεισφοράς του θανόντος συζύγου. Επομένως, η 1η εκκαλούσα – εφεσίβλητη, η οποία ήταν σύζυγος του θανόντος ... δικαιούται, με βάση το άρθρο 1389 του Αστικού Κώδικα, να απαιτήσει από το Γενικό Νοσοκομείο ... ως υπαίτιο για το θάνατο του τελευταίου, αποζημίωση που να καλύπτει τη συγκεκριμένη διατροφή που αξίωνε κατά νόμο από αυτόν, χωρίς να πρέπει να αποδείξει αδυναμία να εργαστεί [...] Συνεπώς, η 1η εκκαλούσα – εφεσίβλητη θεμελιώνει, ατομικώς, δικαίωμα σε αποζημίωση λόγω στέρησης διατροφής για το χρονικό διάστημα από 1.12.2009 έως 30.11.2019, η αποζημίωση δε αυτή ανέρχεται συνολικά σε 12.000 ευρώ (ήτοι 100 ευρώ Χ 120 μήνες). Ως εκ τούτου, πρέπει να μεταρρυθμιστεί αναλόγως και κατά το κεφάλαιο αυτό η εκκαλούμενη απόφαση και να υποχρεωθεί το Γενικό Νοσοκομείο ... α) να της καταβάλει το ποσό των 5.800 ευρώ ως «δεδουλευμένη» κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής αποθετική ζημία λόγω στέρησης διατροφής, ήτοι για το χρονικό διάστημα από 1.12.2009 έως 30.9.2014 (100 ευρώ Χ 58 μήνες), νομιμοτόκως από την άσκηση της αγωγής και β) να της καταβάλλει ποσό ύψους 100 ευρώ μηνιαίως, για το χρονικό διάστημα από 1.10.2014 έως 30.11.2019, ως «μη δεδουλευμένη» (μέλλουσα) αποθετική ζημία λόγω στέρησης διατροφής, νομιμοτόκως από την παρέλευση του πρώτου πενθημέρου εκάστου μηνός του εν λόγω χρονικού διαστήματος, με επιτόκιο 6% ετησίως σύμφωνα με το άρθρο 21 του Κώδικα Νόμου Περί Δικών του Δημοσίου (πρβλ. ΑΕΔ 25/2012, ΣτΕ 377/2014) για το τμήμα της εν λόγω αξίωσης τόκου που ανάγεται σε χρόνο πριν τον επόμενο μήνα της έναρξης ισχύος του άρθρου 45 του Ν 4607/2019 (ΦΕΚ Α΄ 65/24.4.2019) και με το επιτόκιο που ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 45 του Ν 4607/2019 για το τμήμα της ίδιας αξίωσης που ανάγεται σε χρόνο μετά τον πρώτο μήνα της έναρξης ισχύος του νόμου αυτού, ήτοι μετά την 1.5.2019, δεδομένου ότι, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρο 45 του Ν 4607/2019, η παρ. 1 του άρθρου αυτού εφαρμόζεται σε όλες τις εκκρεμείς υποθέσεις, σε οποιοδήποτε βαθμό και στάδιο, για το μέρος κατά το οποίο οι αξιώσεις για τόκο ανάγονται και υπολογίζονται σε χρόνο μετά την πρώτη του επόμενου μήνα από την έναρξη ισχύος του Ν 4607/2019.

21. Επειδή, [...] θεμελιώνεται δικαίωμα αποζημίωσης υπέρ της 2ης εκκαλούσας – εφεσίβλητης λόγω στέρησης διατροφής για το χρονικό διάστημα από 1.12.2009 έως 30.11.2024, η αποζημίωση δε αυτή ανέρχεται συνολικά σε 54.000 ευρώ (ήτοι 300 ευρώ Χ 180 μήνες). Ως εκ τούτου, πρέπει να μεταρρυθμιστεί αναλόγως και κατά το κεφάλαιο αυτό η εκκαλούμενη απόφαση και να υποχρεωθεί το Γενικό Νοσοκομείο ... να καταβάλει στην 1η εκκαλούσα – εφεσίβλητη, ως ασκούσα τη γονική μέριμνα της 2ης και για λογαριασμό της τελευταίας, το ποσό των 17.400 ευρώ ως «δεδουλευμένη» κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής αποθετική ζημία λόγω στέρησης διατροφής ... και να της καταβάλλει, επίσης ως ασκούσα τη γονική μέριμνα της 2ης και για λογαριασμό της τελευταίας, ποσό ύψους 300 ευρώ μηνιαίως, για το χρονικό διάστημα από 1.10.2014 έως 30.11.2024, ως «μη δεδουλευμένη» (μέλλουσα) αποθετική ζημία λόγω στέρησης διατροφής, νομιμοτόκως από την παρέλευση του πρώτου πενθημέρου εκάστου μηνός του εν λόγω χρονικού διαστήματος, με επιτόκιο, κατά τα εκτεθέντα στη σκέψη 20,6% ετησίως για το τμήμα της εν λόγω αξίωσης τόκου που ανάγεται σε χρόνο πριν τον επόμενο μήνα της έναρξης ισχύος του άρθρου 45 του Ν 4607/2019 και με το επιτόκιο που ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 45 του Ν 4607/2019 για το τμήμα της ίδιας αξίωσης που ανάγεται σε χρόνο μετά τον πρώτο μήνα της έναρξης ισχύος του νόμου αυτού.

22. Επειδή, τέλος, αναφορικά με το κονδύλι της χρηματικής αποζημίωσης λόγω ψυχικής οδύνης .... το Δικαστήριο κρίνει ότι οι εκκαλούντες – εφεσίβλητοι δικαιούνται εύλογη χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που υπέστησαν λόγω του θανάτου του ..., η οποία, κατά την κρίση του ... ανέρχεται σε 20.000 ευρώ για την 1η από αυτούς (σύζυγο), σε 50.000 ευρώ για τη 2η (ανήλικη κόρη) και σε 10.000 ευρώ για τον τρίτο (αδελφό), νομιμοτόκως από την άσκηση της αγωγής και με επιτόκιο, κατά τα εκτεθέντα στις σκέψεις 20 και 21,6% ετησίως για το τμήμα της εν λόγω αξίωσης τόκου που ανάγεται σε χρόνο πριν τον επόμενο μήνα της έναρξης ισχύος του άρθρου 45 του Ν 4607/2019 και με το επιτόκιο που ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 45 του Ν 4607/2019 για το τμήμα της ίδιας αξίωσης που ανάγεται σε χρόνο μετά τον πρώτο μήνα της έναρξης ισχύος του νόμου αυτού.

[Απορρίπτει τη δεύτερη έφεση (του Νοσοκομείου), δέχεται την πρώτη (των συγγενών) και μεταρρυθμίζει την πρωτόδικη απόφαση.]